Main content
Sorry, this episode is not currently available

13/10/2008

Tha litir bheag na seachdain-sa aig Ruaraidh MacIllEathain. This week's short letter for learners is introduced by Ruaraidh MacLean.

5 minutes

Last on

Mon 13 Oct 2008 19:00

Clip

An Litir Bheag 179

O chionn d脿 bhliadhna bha mi ann an New Zealand, no Sealan Nuadh. Bha mi a鈥� d猫anamh pr貌gram telebhisein airson a鈥� BhBC. B鈥� e cuspair a鈥� phr貌graim am fear-poilitigs Sir Iain MacCoinnich.

Rugadh Iain MacCoinnich faisg air Alanais ann an Ros an Ear. Bha sin ann an ochd ceud deug, trithead 鈥檚 a naoi (1839). Bha G脿idhlig aige mar chiad ch脿nan. Nuair a bha e c貌ig bliadhna a dh鈥檃ois, bha e c貌mhla ri athair anns a鈥� Chr貌ic. Tha eaglais ainmeil an sin. Bha muinntir Ghleann Chailbhidh a鈥� fuireach anns a鈥� chladh ri taobh na h-eaglaise. Carson? Uill cha robh 脿ite eile ann dhaibh. Chaidh am fuadachadh bhon dachannan. Sgr矛ob iad an ainmean air uinneagan na h-eaglaise. Tha na sgr矛oban ann fhathast.

Chunnaic Iain MacCoinnich an gnothach sin nuair a thachair e. Bha e fh猫in is athair a鈥� coiseachd seachad air an eaglais. Bha na daoine anns a鈥� chladh. Dh鈥檌nnis athair dha d猫 bha a鈥� tachairt. Thug an gnothach buaidh mh貌r air Iain. Nuair a bha e ann am poilitigs, rinn e cinnteach nach robh fuadaichean ann an Sealan Nuadh.

聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Bha athair Iain na thuathanach. Bha iad a鈥� fuireach ann am Baile an D霉in. Tha an taigh na sheasamh fhathast. Chaill Iain a mh脿thair nuair a bha e 貌g. Agus bha leanabh aige le boireannach 貌g nuair a bha e naoi bliadhna deug a dh鈥檃ois. Dh鈥檌arr Iain air a鈥� bhoireannach a dhol a Shealan Nuadh c貌mhla ris. Dhi霉lt i.

Ach dh鈥檃idich Iain gu poblach gun robh an nighean leis-san. B鈥� e Johan a bha oirre. Ph貌s Iain boireann-ach eile 脿s an sg矛re. B鈥� ise Anna Rothach. Ph貌s iad ann an ochd ceud deug is seasgad (1860). Bha Anna sia bliadhna na bu shine na Iain. Ach bha i m貌ran na bu lugha. Bha esan sia troighean is ceithir 貌irlich a dh鈥櫭爄rde. Bha ise na bu lugha na c貌ig troighean a dh鈥櫭爄rde!

聽聽聽聽聽聽聽 Ach bha deagh ph貌sadh aca. Ann an ochd ceud deug is seasgad (1860) dh鈥檉halbh iad c貌mhla a Shealan Nuadh. Agus innsidh mi dhuibh an ath-sheachdain mar a dh鈥櫭╥rich dhaibh thall an sin.

The Little Letter 179

Two years ago I was in New Zealand. I was doing a tele-vision programme for the 麻豆社. The subject of the programme was the politician Sir John McKenzie.

聽聽聽聽聽聽聽 John McKenzie was born near Alness in Easter Ross. That was in 1839. He spoke Gaelic as his first language. When he was five years of age, he was with his father in Croick (in East Suther-land). There is a famous church there. The people of Glencalvie were living in the graveyard next to the church. Why? Well, there was nowhere else for them. They had been cleared from their houses. They scratched their names in the church windows. The scratches are still there.

聽聽聽聽聽聽聽 John McKenzie witnessed that affair when it happened. He and his father were walking past the church. The people were in the cemetery. His father told him what was happening. The matter had a great effect on John. When he was in politics, he made sure there were no clearances in New Zealand.

聽聽聽聽聽聽聽 John鈥檚 father was a farmer. They were living in Baldoon. The house is still standing. John lost his mother when he was young. And he had a child with a young woman when he was nineteen years of age. John asked the woman to go to New Zealand with him. She refused.

聽聽聽聽聽聽聽 But John admitted publicly that the girl was his. She was called Johan. John married another woman from the area. She was Ann Munro. They married in 1860. Ann was six years older than John. But she was much smaller. He was six feet and four inches in height. She was less than five feet in height!

聽聽聽聽聽聽聽 But they had a good marriage. In 1860 they left together for New Zealand. And I鈥檒l tell you next week how things went for them over there.

Broadcast

  • Mon 13 Oct 2008 19:00

All the letters

Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.

Podcast: An Litir Bheag

The Little Letter for Gaelic Learners

An Litir Bheag air LearnGaelic

An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)

Podcast