20/05/2013
Tha litir bheag na seachdain aig Ruaraidh MacIllEathain. This week's short letter for learners is introduced by Ruaraidh MacLean.
Last on
Clip
-
An Litir Bheag 419
Duration: 03:31
An Litir Bheag 419
Cia mheud facal G脿idhlig a tha againn airson 鈥榮neachd鈥�? Chan eil iad idir cho pailt ris na faclan airson talamh 脿rd no talamh bog. Ach, tha feadhainn ann.
聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 An toiseach, tha sneachd ann. Tha fliuch-shneachd 鈥荣濒别别迟鈥�, clach-shneachd 鈥榟ail鈥� agus crann-shneachd 鈥榙ry snow鈥� againn. Tha ball-sneachda againn airson 鈥荣苍辞飞产补濒濒鈥� agus muc-shneachda nuair a tha e uabhasach m貌r. Bidh daoine a鈥� d猫anamh muc-aitidh le bhith a鈥� roiligeadh sneachd bog ann am ball m貌r aig 脿m an 脿iteimh.
聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 D猫 mu dheidhinn鈥荣苍辞飞蹿濒补办别鈥�? Tha bleideag ann. Ach cuideachd 鈥� cl貌imhneag, l貌ine, cl脿dan, cleit is cleiteag. 鈥橲 e 蝉辫矛辞苍迟补驳 鈥榓 small drop of rain or flake of snow preceding a shower鈥�. Agus, ann an Arainn, 鈥檚 e cuileaga-sneachda a bha aca airson 鈥荣苍辞飞蹿濒补办别蝉鈥�. Tha sin snog, nach eil?
聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Agus 鈥榓 snow shower鈥�? Fras-sneachda. Cuideachd, canaidh sinn gu bheil an cur ann, no gu bheil i a鈥� cur an t-sneachda.
聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Ma tha e bog, coltach ri 鈥荣濒别别迟鈥� ann am Beurla, 鈥檚 e sin flin no flinne, fliug, gl矛obas, stiug, cl脿mhainn, flichneachd no flichneadh.
聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Ma tha sneachd a鈥� leaghadh nuair a bhuaileas na bleideagan an talamh, canaidh sinn gur e 肠濒矛蹿别颈诲 no 驳濒矛产丑别颈诲 a tha ann. Ma laigheas e, 鈥檚 e 霉谤-蝉苍别补肠丑诲 a tha ann.
聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Ma tha d矛reach gu le貌r ann airson an talamh a dh猫anamh liath, canaidh sinn liathtas-sneachda ris.
聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 鈥橲 e cathadh no cabhadh a chanas sinn ri snowdrift. 鈥橲 e cur is cathadh a chanas sinn ri sneachd trom a thig le gailleann. Agus 鈥檚 e gnudhadh facal airson sneachd leaghte no 鈥荣濒耻蝉丑鈥�.
聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Nuair a tha p矛os de shneachd air fh脿gail air cliathaich beinne as t-Earrach, 鈥檚 e sin cuithe. Tha t猫 ainmeil ann an Srath Sp猫 鈥� A鈥� Chuithe Chrom air a鈥� Ch脿rn Ghorm. Anns a鈥� gheamhradh, feumaidh sgithearan nach eil air a鈥� phiste a bhith faiceallach mu mhaoimean-sneachda. 鈥橲 e maoim-sneachda a鈥� Gh脿idhlig air 鈥榓惫补濒补苍肠丑别鈥�.
聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Canaidh sinn cho geal ris an t-sneachd 鈥榓s white as the snow鈥� agus cho geal ri sneachd na h-aon oidhche 鈥榓s white as the one-night snow鈥� 鈥� 鈥檚 e sin sneachd nach robh a鈥� laighe fada gu le貌r airson a bhith a鈥� f脿s salach.聽The Little Letter 419
How many Gaelic words do we have for 鈥榮now鈥�? They鈥檙e not at all as plentiful as the words for high ground or boggy ground. But there鈥檚 a few.
聽聽聽聽聽聽聽 To begin with, there is sneachd 鈥榮now鈥�. We have fliuch-shneachd 鈥荣濒别别迟鈥�, clach-shneachd 鈥榟ail鈥� agus crann-shneachd 鈥榙ry snow鈥�. We have ball-sneachda for 鈥荣苍辞飞产补濒濒鈥� and muc-shneachda 鈥榮now pig鈥� when it鈥檚 extremely large. People make a muc-aitidh 鈥榯haw pig鈥� by rolling soft snow into a big ball when there鈥檚 a thaw on.
聽聽聽聽聽聽聽 What about 鈥荣苍辞飞蹿濒补办别鈥�? There is bleideag. But also 鈥� cl貌imhneag, l貌ine, cl脿dan, cleit and cleiteag. A 蝉辫矛辞苍迟补驳 is 鈥榓 small drop of rain or flake of snow preceding a shower鈥�. And in Arran, it鈥檚 cuileaga-sneachda 鈥榮now flies鈥� that they said for 鈥荣苍辞飞蹿濒补办别蝉鈥�. That鈥檚 nice, isn鈥檛 it?
聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 And 鈥榓 snow shower鈥�? Fras-sneachda. Also we say there is an cur 鈥榯he putting鈥� or tha i a鈥� cur an t-sneachda 鈥榠t鈥檚 putting snow鈥�.
聽聽聽聽聽聽聽 If it鈥檚 soft, like 鈥荣濒别别迟鈥� in English, that is flin or flinne, fliug, gl矛obas, stiug, cl脿mhainn, flichneachd or flichneadh.
聽聽聽聽聽聽聽 If snow is melting when the flakes hit the ground, we call that 肠濒矛蹿别颈诲 or 驳濒矛产丑别颈诲. If it lies, it鈥檚 called 霉谤-蝉苍别补肠丑诲 鈥榥ew snow鈥�.
聽聽聽聽聽聽聽 If there is just enough to make the ground grey, we call it liathtas-sneachda 鈥榞reying of snow鈥�.
聽聽聽聽聽聽聽聽 It鈥檚 cathadh or cabhadh we say for 鈥榮nowdrift鈥�. We say cur is cathadh 鈥榮nowing and drifting鈥� for heavy snow accompanied with a wind. And gnudhadh is a word for [partially] melted snow or 鈥荣濒耻蝉丑鈥�.
聽聽聽聽聽聽聽 When there is a patch of snow left on a mountainside in Spring, that鈥檚 a cuithe 鈥榮now wreath鈥�. There is a famous one in Strathspey 鈥� A鈥� Chuithe Chrom on Cairn Gorm. In winter, skiers who are not on the piste must beware of maoimean-sneachda. Maoim-sneachda is the Gaelic for 鈥榓惫补濒补苍肠丑别鈥�.
聽聽聽聽聽聽聽 We say cho geal ris an t-sneachd 鈥榓s white as the snow鈥� and cho geal ri sneachd na h-aon oidhche 鈥榓s white as the one-night snow鈥� 鈥� that鈥檚 snow that wasn鈥檛 lying long enough to get dirty.Broadcast
- Mon 20 May 2013 19:00麻豆社 Radio nan G脿idheal
All the letters
Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.
Podcast: An Litir Bheag
The Little Letter for Gaelic Learners
An Litir Bheag air LearnGaelic
An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)
Podcast
-
An Litir Bheag
Litirichean do luchd-ionnsachaidh ura. Letters in Gaelic for beginners.