29/07/2013
Tha litir bheag na seachdain aig Ruaraidh MacIllEathain. This week's short letter for learners is introduced by Ruaraidh MacLean.
Last on
Clip
-
An Litir Bheag 429
Duration: 03:31
An Litir Bheag 429
Fhuair mi post-d bho charaid ann an Sasainn. Sgr矛obh e mu dheidhinn 脿ite 鈥� 脌th nan Damh. Smaoinich mi airson mionaid. 脌th nan Damh? Th脿inig e thugam 鈥� 鈥榯he ford of the oxen鈥� no Oxford.
听听听听听听听聽聽聽聽 Tha ceist agam. D猫 an ceangal a th鈥� ann eadar a鈥� Gh脿idhlig, colaiste oilthigh ann an 脌th nan Damh, seann abaid ann an ceann a deas na h-Alba, agus R矛gh na h-Alba?聽 鈥橲 e am fuasgladh 鈥� Diorbhail.
听听听听听听听聽聽聽聽 B鈥� e聽 Diorbhail Baintighearna Ghall-Gh脿idhealaibh anns an treas linn deug. Ann am Beurla, 鈥檚 e Devorgilla an t-ainm a bha oirre.
听听听听听听听聽聽聽聽 Bha Diorbhail na nighinn aig Ailean, Tighearna Ghall-Gh脿idhealaibh. Bha mi a鈥� bruidhinn ri fear-eachdraidh anns an sg矛re sin. Thuirt e rium gun robh G脿idhlig aig Diorbhail agus a h-athair.
听听听听听听听聽聽聽聽 Nuair a bha i tr矛 bliadhn鈥� deug a dh鈥檃ois, ph貌s i Iain, c貌igeamh baran Bhalliol. Bha fearann m貌r aige ann an Sasainn.
听听听听听听听聽聽聽聽 Ann an d脿 cheud deug, seasgad 鈥檚 a tr矛 (1263), bha Balliol an s脿s ann an connspaid mu fhearann le Easbaig Dhurham. Chaidh a鈥� ch霉is an aghaidh Bhalliol. Chaidh iarraidh air, mar pheanas, colaiste a st猫idheachadh ann an Oilthigh 脌th nan Damh airson daoine bochda. C貌ig bliadhna an d猫idh sin, chaochail Balliol. Lean a bhanntrach, Diorbhail, le bhith a鈥� cur airgead ris a鈥� cholaiste. Tha Balliol College ann chun an latha an-diugh.
听听听听听听听聽聽聽聽 Ach d猫 mu dheidhinn na seann abaid agus an R矛gh Albannach? Uill, ann an da cheud deug, seachdad 鈥檚 a tr矛 (1273), st猫idhich Diorbhail abaid. Bha sin mar chuimhneachan air an duine aice.
听听听听听听听聽聽聽聽 Bha i air a bhith a鈥� gi霉lan a chridhe sp矛osraichte cuide rithe fad na h-霉ine. Bha e ann an ciste bheag 矛bhri. Nuair a chaochail ise ann an d脿 cheud deug is naochad (1290), bha a鈥� chiste air a tiodhlacadh ri a taobh. Mar chomharra air a鈥� ghaol a bha aice air an duine aice, ghabh na manaich Dulce Cor no 鈥楽weetheart鈥� air an abaid. Sweetheart Abbey.
听听听听听听听聽聽聽聽 脌s d猫idh b脿s Diorbhail, chaidh an gille aice, Iain, a dh猫anamh na R矛gh. Bha an cr霉n aige airson ceithir bliadhna.The Little Letter 429
I received an email from a friend in England. He wrote about a place 鈥� 脌th nan Damh. I thought for a minute. 脌th nan Damh? It came to me 鈥� 鈥榯he ford of the oxen鈥� or Oxford.
听听听听听听听 I have a question. What is the link between Gaelic, a university college in Oxford, an old abbey in the south of Scotland, and a King of Scotland. The answer is 鈥� Diorbhail.
听听听听听听听聽聽聽 Diorbhail was the Lady of Galloway in the 13th century. In English, she was known as Devorgilla.
听听听听听听听 Devorgilla was a daughter of Alan, Lord of Galloway. I was speaking to a historian in that area. He said to me that Devorgilla and her father spoke Gaelic.
听听听听听听听 When she was thirteen years of age, she married John, the fifth baron of Balliol. He had large estates in England.
听听听听听听听 In 1263, Balliol was involved in a dispute about land with the Bishop of Durham. The case went against Balliol. He was required, as penance, to found a college at Oxford University for poor people. Five years after that, Balliol died. His widow, Devorgilla, continued [his work] by funding the college. Balliol College is in existence to this day.
听听听听听听听 But what about the old abbey and the Scottish King? Well, in 1273, Devorgilla established an abbey. That was in memory of her聽 husband.
听听听听听听听 She had been carrying his embalmed heart with her all the time. It was in a small ivory kist. When she died in 1290, the kist聽 was buried beside her. As a mark of the love she had for her husband, the monks called the abbey Dulce Cor or Sweetheart. Sweetheart Abbey.
听听听听听听听 After Devorgilla鈥檚 death, her son, John, was made King. He held the crown for four years.Broadcast
- Mon 29 Jul 2013 19:00麻豆社 Radio nan G脿idheal
All the letters
Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.
Podcast: An Litir Bheag
The Little Letter for Gaelic Learners
An Litir Bheag air LearnGaelic
An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)
Podcast
-
An Litir Bheag
Litirichean do luchd-ionnsachaidh ura. Letters in Gaelic for beginners.