Main content
23/12/2013
Tha litir bheag na seachdain aig Ruaraidh MacIllEathain. This week's short letter for learners is introduced by Ruaraidh MacLean.
Last on
Mon 23 Dec 2013
19:00
麻豆社 Radio nan G脿idheal
Clip
-
An Litir Bheag 450
Duration: 03:43
An Litir Bheag 450
Bha mi ag innse dhuibh mu 鈥榝hear nan nathraichean鈥�, Tormod an t-Se貌ladair. Bha e cuideachd measail air easgannan. Fhuair e a-mach gum bi an easgann na t脿mh anns a鈥� gheamhradh. Tha e car coltach ri cadal a鈥� gheamhraidh, no cadal na fe貌raig.
Aig deireadh na D脿mhair bidh easgannan a鈥� lorg poll. Bidh iad a鈥� d猫anamh toll dhaibh fh猫in. Sin far an cuir iad seachad an geamhradh. Nochdaidh iad a-rithist aig toiseach a鈥� Ghiblein.
Mura b鈥� e seo, thuirt Tormod, bhiodh bric is bradain na h-Alba a鈥� dol 脿 bith. Carson? Uill, nuair a tha na h-猫isg a鈥� s矛olachadh, tha na h-easgannan am falach anns na tuill aca. Nam biodh iad a-muigh, agus a鈥� lorg biadh, dh鈥檌theadh iad iuchair a鈥� bhric 鈥檚 a鈥� bhradain, agus na h-猫isg bheaga cuideachd.
O shean, bhathar a鈥� creidsinn, nan tuiteadh gaoisid 脿 earball no muing eich a dh鈥檜isge, gum biodh i a鈥� tionndadh na h-easgainn. Sgr矛obh Tormod rud inntinneach mu dheidhinn sin: 鈥楥hunnaic mi le mo sh霉ilean fh猫in,鈥� sgr矛obh e, 鈥榞aoisid eich 鈥� a鈥� sealltainn gluasadan ainmhidheach le bhith a鈥� sn矛omh bho thaobh gu taobh鈥︹�� A鈥� gluasad mar easgann!
Bha m矛neachadh saidheansail aige.聽An d猫idh greis ann an uisge, f脿saidh聽meadhan gaoisid c貌sach. Gheibh聽meanbh-bhiastagan, leithid protozoa, asteach聽ann. Bidh iad cuideachd air an聽taobh a-muigh dhen ghaoisid. Agus 鈥檚 e聽an gluasad acasan a tha a鈥� toirt air a鈥櫬爂haoisid a bhith a鈥� gluasad mar gu bheil i聽be貌.
Bha Tormod dhen bheachd gun聽robh uilebheist ann an Loch Nis. Bha e a鈥櫬爏maoineachadh gur d貌cha gur e easgann聽m貌r m貌r a bha ann.
Agus seo agaibh naidheachd a聽chuala Tormod ann an Ceann T矛re. Ghlan聽bodach a bha seo na fiaclan fuadain aige.聽Chuir e air clach iad airson tiormachadh.聽Th脿inig farspag agus ghoid i na fiaclan.聽Bha am bodach dhen bheachd nach聽fhaiceadh e tuilleadh iad. Ach, beagan聽l脿ithean 脿s d猫idh sin, bha iad air an lorg,聽sl脿n. Bha iad air tr脿igh mu mh矛le air falbh聽o thaigh a鈥� bhodaich. Tha abairt 霉r a鈥櫬爐ighinn dham cheann. 鈥橲 d貌cha gun聽cleachd mi uaireigin i 鈥� leig mi e mar a聽leig an fharspag na fiaclan! Beannachd聽leibh.
Aig deireadh na D脿mhair bidh easgannan a鈥� lorg poll. Bidh iad a鈥� d猫anamh toll dhaibh fh猫in. Sin far an cuir iad seachad an geamhradh. Nochdaidh iad a-rithist aig toiseach a鈥� Ghiblein.
Mura b鈥� e seo, thuirt Tormod, bhiodh bric is bradain na h-Alba a鈥� dol 脿 bith. Carson? Uill, nuair a tha na h-猫isg a鈥� s矛olachadh, tha na h-easgannan am falach anns na tuill aca. Nam biodh iad a-muigh, agus a鈥� lorg biadh, dh鈥檌theadh iad iuchair a鈥� bhric 鈥檚 a鈥� bhradain, agus na h-猫isg bheaga cuideachd.
O shean, bhathar a鈥� creidsinn, nan tuiteadh gaoisid 脿 earball no muing eich a dh鈥檜isge, gum biodh i a鈥� tionndadh na h-easgainn. Sgr矛obh Tormod rud inntinneach mu dheidhinn sin: 鈥楥hunnaic mi le mo sh霉ilean fh猫in,鈥� sgr矛obh e, 鈥榞aoisid eich 鈥� a鈥� sealltainn gluasadan ainmhidheach le bhith a鈥� sn矛omh bho thaobh gu taobh鈥︹�� A鈥� gluasad mar easgann!
Bha m矛neachadh saidheansail aige.聽An d猫idh greis ann an uisge, f脿saidh聽meadhan gaoisid c貌sach. Gheibh聽meanbh-bhiastagan, leithid protozoa, asteach聽ann. Bidh iad cuideachd air an聽taobh a-muigh dhen ghaoisid. Agus 鈥檚 e聽an gluasad acasan a tha a鈥� toirt air a鈥櫬爂haoisid a bhith a鈥� gluasad mar gu bheil i聽be貌.
Bha Tormod dhen bheachd gun聽robh uilebheist ann an Loch Nis. Bha e a鈥櫬爏maoineachadh gur d貌cha gur e easgann聽m貌r m貌r a bha ann.
Agus seo agaibh naidheachd a聽chuala Tormod ann an Ceann T矛re. Ghlan聽bodach a bha seo na fiaclan fuadain aige.聽Chuir e air clach iad airson tiormachadh.聽Th脿inig farspag agus ghoid i na fiaclan.聽Bha am bodach dhen bheachd nach聽fhaiceadh e tuilleadh iad. Ach, beagan聽l脿ithean 脿s d猫idh sin, bha iad air an lorg,聽sl脿n. Bha iad air tr脿igh mu mh矛le air falbh聽o thaigh a鈥� bhodaich. Tha abairt 霉r a鈥櫬爐ighinn dham cheann. 鈥橲 d貌cha gun聽cleachd mi uaireigin i 鈥� leig mi e mar a聽leig an fharspag na fiaclan! Beannachd聽leibh.
The Little Letter 450
I was telling you about 鈥榯he adder man鈥�, Tormod an t-Se貌ladair. He was also keen on eels. He found out that the eel rests in the winter. It鈥檚 rather like hibernation.
At the end of October, eels look for mud. They make a hole for themselves. That鈥檚 where they spend the winter. They reappear at the start of April.
If it weren't for that, said Norman, the trout and salmon of Scotland would become extinct. Why? Well, when the fish are spawning, the eels are hidden in their holes. If they were out, looking for food, they鈥檇 eat the spawn of the trout and salmon, and the wee fish as well.
In olden times it was believed, if a hair fell from the tail or mane of a horse into water, that it would turn into an eel. Norman wrote an interesting thing about that. 鈥業 saw with my own eyes,鈥� he said, 鈥榓 horse hair ... showing animated movements by curling from side to side...鈥� Moving like an eel!
He had a scientific explanation. After a while in water, thecentre of a hair becomes hollow.聽Tiny creatures, such as protozoa,聽get in. They are also on the outside聽of the hair. And it鈥檚 their movement聽that causes the hair to move as if it聽is alive.
Norman was of the opinion聽that there was a monster in Loch Ness. He was thinking that it was聽perhaps an enormous eel.聽
And here is an anecdote聽Norman heard in Kintyre. A聽certain old man cleaned his false聽teeth. He put them on a stone to聽dry. A black-backed gull came and聽stole the teeth. The old man聽reckoned he鈥檇 never see them聽again. But, a few days later, they聽were found, intact. They were on a聽beach, about a mile from the old聽man鈥檚 house. A new saying is聽coming into my head. I might use it聽sometime ... I dropped it like the聽black-backed gull dropped the聽teeth! Cheerio.
At the end of October, eels look for mud. They make a hole for themselves. That鈥檚 where they spend the winter. They reappear at the start of April.
If it weren't for that, said Norman, the trout and salmon of Scotland would become extinct. Why? Well, when the fish are spawning, the eels are hidden in their holes. If they were out, looking for food, they鈥檇 eat the spawn of the trout and salmon, and the wee fish as well.
In olden times it was believed, if a hair fell from the tail or mane of a horse into water, that it would turn into an eel. Norman wrote an interesting thing about that. 鈥業 saw with my own eyes,鈥� he said, 鈥榓 horse hair ... showing animated movements by curling from side to side...鈥� Moving like an eel!
He had a scientific explanation. After a while in water, thecentre of a hair becomes hollow.聽Tiny creatures, such as protozoa,聽get in. They are also on the outside聽of the hair. And it鈥檚 their movement聽that causes the hair to move as if it聽is alive.
Norman was of the opinion聽that there was a monster in Loch Ness. He was thinking that it was聽perhaps an enormous eel.聽
And here is an anecdote聽Norman heard in Kintyre. A聽certain old man cleaned his false聽teeth. He put them on a stone to聽dry. A black-backed gull came and聽stole the teeth. The old man聽reckoned he鈥檇 never see them聽again. But, a few days later, they聽were found, intact. They were on a聽beach, about a mile from the old聽man鈥檚 house. A new saying is聽coming into my head. I might use it聽sometime ... I dropped it like the聽black-backed gull dropped the聽teeth! Cheerio.
Broadcast
- Mon 23 Dec 2013 19:00麻豆社 Radio nan G脿idheal
All the letters
Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.
Podcast: An Litir Bheag
The Little Letter for Gaelic Learners
An Litir Bheag air LearnGaelic
An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)
Podcast
-
An Litir Bheag
Litirichean do luchd-ionnsachaidh ura. Letters in Gaelic for beginners.