Episode 7
John Urquhart guides Gaelic learners, little by little, through the intricacies of the language.
A bheil sibh ag ionnsachadh Gà idhlig? A bheil sibh feumach air misneachd gus ur Gà idhlig a chleachdadh? A bheil sibh a' sireadh fiosrachaidh mu dè tha dol ann an saoghal na Gà idhlig? Ma fhreagair sibh "tha" gu dìreach aon de na ceistean sin 's ann dhuibhse a tha Beag air Bheag, prògram ùr gu sònraichte do luchd-ionnsachaidh na Gà idhlig air Âé¶¹Éç Radio nan Gà idheal.
Gach seachdain , treòraichaidh Iain Urchardan sibh tro chainnt, tro chòmhraidhean, tro aithrisean agus tro fhiosrachadh a bhios feumail dhuibh a thaobh briathrachais, gnà thasan-cainnt agus abairtean ann an Gà idhlig. Beag air bheag, cuiridh sibh ri ur comasan ann a bhith a' bruidhinn Gà idhlig.
A h-uile seachdain cluinnidh sibh Iain ann an còmhradh le neach-ionnsachaidh na seachdain agus cò aige a tha fios, 's dòcha gur e sibhse a bhios ann sna seachdainean a tha romhainn! Ann an Oisean a' Ghrà mair bidh an t-Ollamh Michel Byrne, ùghdar an leabhair Facal air an Fhacal, a' chiad ghrà mair Gà idhlig a chaidh a sgrìobhadh agus a mhìneachadh sa Ghà idhlig, agus an leabhar ³Ò°ùà ³¾²¹°ù na Gà idhlig, a' mìneachadh dà phuing grà mair. Gheibh sibh cuideachd fiosrachadh mu dè tha dol ann an saoghal na Gà idhlig, gu h-à raid saoghal luchd-ionnsachaidh na Gà idhlig, bho Robyn Ireland.
John Urquhart guides Gaelic learners, little by little, through the intricacies of the language, dialects, idioms and sayings. Each week he chats to a learner and finds out about their particular Gaelic learning experience. Also in Beag air Bheag, Dr Michel Byrne focuses on two Gaelic grammar issues and Robyn Ireland provides a weekly roundup of events of interest to Gaelic learners and fluent speakers alike.
Last on
More episodes
Previous
Next
Clips
-
Beag air Bheag: Sreath 1: Prògram 7
Duration: 27:02
-
Tar-sgrìobhadh: Eilidh an Tà illeir
Duration: 01:48
-
Tar-sgrìobhadh: Siubhal gu Seachd
Duration: 01:24
-
Beag air Bheag: Neach-ionnsachaidh na seachdain
Duration: 07:27
Tar-sgrìobhadh: Siubhal gu Seachd TX: 03.11.14
Guthan: Derek “Pluto� Murray agus Dòmhnall Camshron
Co-theagsa: Air a’ phrògram Siubhal gu Seachd, chaidh Dòmhnall Camshron a-steach dhan stiùidio airson cèilidh air Pluto. Seo mar a chaidh dhaibh...
Derek: A Dhòmhnaill, dè man a tha thu?
Dòmhnall: Tha mi gu math, tha e math a bhith seo.
Derek: Thà inig thu suas a dh’aona-ghnothaich a chèilidh orm?!
Dòmhnall: Thà inig. Nach mi...thà inig mi à Uibhist a Tuath, chan ann à Glaschu à Uibhist a Tuath. Bha caolas na Hearadh snog.
Derek: Ciamar a tha retirement a’ còrdadh riut?
Dòmhnall: Tha retirement mìorbhaileach.
Derek: A bheil?
Dòmhnall: Duine sam bith a tha a’ tighinn faisg air, tha mise a’ cantainn ribh, shìorraidh tha e math.
Derek: Tha e math!
Dòmhnall: Tha e math! Tha e math is tha e math dhut!
Derek: Tha e math dhut!
Dòmhnall: Dh’fhàs mi buntà ta mhachaire....
Derek: Dè th’ ann mu dheidhinn na Deasaich? Duine sam bith à Uibhist...
Dòmhnall: Tuathaich! Haoi haoi haoi!
Derek: Duine sam bith à ceann a deas grid Dhail, ’s e Deasach a th’ annad.
Dòmhnall: Ach uill….
Derek: So Deasaich, a h-uile duine agaibh, a’ tighinn a-mach, "Buntà ta a’ mhachaire. Buntà ta a’ mhachaire. Oh, chan eil cà il coltach ri buntà ta a’ mhachaire."
Dòmhnall: Uill, chan eil am beat air.
Derek: Chan eil am beat air, agus tha coltas air a’ chà r agad, tha am boot agad là n!
Dòmhnall: Nis, tha mi an dòchas gu bheil gu leòr ann an Nis. Tha fhios gu bheil buntà ta a’ mhachaire gu leòr ann an Nis, is mura h-eil, carson nach eil?
Derek: Chan eil. Tha am buntà ta againne cheart cho math a-staigh am baile ’s a tha e air a’ mhachair.
Dòmhnall: Ahhh uill, cuiridh tu iomadach duine a dhol leis an ...annas mar sin.
Derek: Sin an obair a th’ agam. ’S e sin an obair a th’ agam, a’ feuchainn ri daoine a chur a dhol!
Dòmhnall: Uill, tha thu a’ dèanamh glè mhath air.
Derek: Tha thu a’ coimhead math dha-rìribh a Dhòmhnaill.
Dòmhnall: Tapadh leat gu deimhinnte.
Derek: Agus, ’s math gu bheil retirement a’ còrdadh riut.
Dòmhnall: Abair fhèin e.
Derek: Chan eil thu ach 48, so tha ùine mhath agad fhathast.
Dòmhnall: Mar as ὸige, ’s ann as fheà rr.
Derek: ’S ann.
Dòmhnall: Chan eil thu fhèin cho fada bho sin fhathast, ’s dòcha gum bi thus’ a’ falbh aig aois cho òg sin. Cò aig a tha fios?
Derek: Yeah, chan eil fhios ’am an ruig mi sin!
Tar-sgrìobhadh: Eilidh an Tà illeir: TX: 25.09.14
Guthan: Eilidh NicDhòmhnaill
Co-theagsa: Turas a Chanaigh gun fhiosta. Sin a thachair do dh’Eilidh NicDhòmhnaill, a bhuineadh dhan Iochdar ann an Uibhist a Deas nuair a bha i ag obair na h-òige ann an taigh-òsta Loch Baghasdail. Aig an à m, bha balaich òga, Scouts, a’ falbh air ais às dèidh a bhith air leave aig an taigh ann an Uibhist. Chaidh Eilidh agus a caraid Mà iri sìos chun a’ bhà t’-aiseig nuair a bha iad deiseil a dh’obair. Chaidh iad air bòrd airson soraidh-slà n fhà gail aig na caraidean aca. Ach, ’s beag a bha dùil aca gun dèanadh iad fhèin turas thar chuan air an oidhche sin.
Eilidh: Tha cuimhn’ ’am gun do dh’fhairich mi rudeigin mar gum biodh, fhios agad mar gum biodh rudeigin a’ dol a chrith fo na casan agam. Is thuirt mi, thuirt mi rium fhìn, “Tha rudeigin a’ gluasad an seo�.
Agus, bha fhios ’am gum biodh iad a’ ringeadh bell na falbhadh am bà ta, bha iad a’ ringeadh am bell mòr a bha seo airson innse do dhaoine gun robh iad fut airson falbh, is nam biodh duine air bòrd nach robh falbh gun tigeadh iad dheth.
Ach co-dhiù, thuirt mi ri Mà iri, “Tha mise a’ smaoineachadh gu bheil am bà ta seo a’ gluasad�. Agus thuirt i, “Oh chan eil, chan eil�, thuirt i, “Tha sinn math gu leòr. Chan eil, bidh iad a’ ringeadh a’ bhell, cluinnidh sibh am bell.�
Agus, bha sin alright, agus dh’fhan sinn treis eile. Ach, a m’ eudail mhòr, dh’fhairich mi an rud a bha seo air chrith. Chaidh a chrith, na tremor mòr! Dè bha seo ach am bà ta!
Thuirt mi, “Tha am bà ta seo a’ falbh cinnteach�.
Dh’fhalbh sinn suas feuchainn am faiceamaid dè bha dol. Chan fhaiceamaid ach solais Loch Baghasdail. Agus sinne a-mach pìos mòr mòr bhon a’ chidhe!
Agus, tha fhios ’am an sgiobair a bh’ air a’ bhà ta, chan eil cuimhn’ ’am dè an t-ainm a bh’ air an-drà sta co-dhiù. Ach, bhiodh e dol suas dhan bhà r, bhiodh e a’ dol suas còmhla ri Fionnlagh. Bhiodh iad a’ gabhail drama beag is cupa tì tha mi cìnnteach is gnothaichean shuas a sin, agus, bha e cho eòlach air. Agus, dh’fhalbh mise, mi fhìn is Mà iri far an robh e, is thuirt mise ris, “Tha thu air falbh leinne, agus tha sinn supposed a bhith ag obair�.
Agus, “Dè tha thu a’ minaigeadh?�
“Uill, tha sinn air falbh. Chaidh sibh a-mach bhon chidhe. Cà ’ bheil sinn a’ dol? Feumaidh tu tilleadh leinn.�
“Chan urrainn mi� ars esan, “tilleadh leibh�, agus thuirt e ann am Beurla, “It’s more than my job is worth.�
Agus chùm e air ann a shin, agus chùm e air.
Bha mi fhèin is Mà iri, cha robh fhios againn dè dhèanamaid. Cha robh an còrr air ach falbh a’ Chanaigh air a’ bhà ta, agus rà inig sinn Canaigh!
Oisean a’ Ghrà mair 7
Puing 1:ÌýÌýÌý ann an + mo/do/a...ÌýÌý'in my/in your/in his/her...'
na mo / namÌýÌýÌýÌý in my*ÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌý narÌýÌýÌýÌý in our
na do / nadÌýÌýÌý ÌýÌý in your*ÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌý ²Ô³Ü°ùÌýÌýÌýÌýin your (plural)
²Ô²¹ÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌý Ìý in his* /herÌý ÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌý Ìý²Ô²¹²ÔÌýÌýÌý in their
* + sèimheachadh (h)
Mar eisimpleir:
1. 'in my opinion, in your opinion, in his opinion, in her opinion', etc.:
Ìýnam bheachd ÌýÌýÌýÌýÌýÌý nar beachd
Ìýnad bheachd ÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌý nur beachd
Ìýna bheachdÌý ÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌý nam beachd
Ìýna beachd
Ìý
2.Ìý ‘in my face’ (= against me), ‘in your face’ (= ‘against you’), etc. :
Ìýnam aghaidh Ìýagainst meÌýÌýÌýÌý ÌýÌýnar n- aghaidhÌýÌýÌýÌýÌý against usÌýÌýÌýÌýÌý
Ìýnad aghaidh Ìý against you:ÌýÌýÌý Ìýnur n- aghaidhÌýÌýÌýÌýÌý against you (plural)
Ìýna aghaidhÌý ÌýÌý against himÌýÌýÌýÌýÌýÌýnan aghaidhÌý ÌýÌýÌýÌýÌýÌý against them
Ìýna h-aghaidh Ìýagainst herÌýÌýÌýÌý
Cluinnear nam, nad, na etc. cuideachd le an à ite (‘in place of, instead of’) agus am measg (‘in midst of, among’):
Ìýnam à ite Ìýinstead of me (‘in my place’) ÌýÌý nar n-à iteÌýÌýÌýÌýÌý instead of usÌýÌýÌýÌýÌý
Ìýnad à iteÌý Ìýinstead of youÌýÌýÌý ÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌý nur n-à iteÌýÌýÌýÌýÌý instead of you (plural)
Ìýna à iteÌý ÌýÌý instead of himÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌý nan à iteÌýÌýÌýÌýÌýÌý Ìýinstead of them
Ìýna h-Ã ite Ìýinstead of herÌýÌýÌýÌý
Ìýnar measg Ìýamong us (‘in our midst’)
Ìýnur measg Ìýamong you (plural)
Ìýnam measg Ìýamong them
Puing 2: ÌýTha + namÌý / nad / na… :ÌýÌý
Ìý‘I am a…’, ‘You are a...’, ‘He/She is a …’
Tha mi nam athair a-nise!ÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýI’m a father now.ÌýÌýÌýÌýÌý
A bheil thu na do bhall de phà rtaidh sam bith?Are you a member of any party?
Bha e na ghille aig an à m.ÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýHe was a boy at the time.
A bheil i fhathast na tidsear?ÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌý Is she still a teacher?
Bha sinn nar srainnsearan an sin.ÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýWe were strangers there.
Tha sibh nur cuideachadh mòr dhuinn.ÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýYou’re a great help to us.
Bidh a’ chlann nan inbhich an uair sin.ÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýÌýThe children will be adults by then.ÌýÌýÌýÌýÌýÌý
Abairt na Seachdain
Broadcasts
- Sun 30 Nov 2014 21:30Âé¶¹Éç Radio nan Gà idheal
- Wed 3 Dec 2014 12:03Âé¶¹Éç Radio nan Gà idheal
- Wed 3 Dec 2014 22:00Âé¶¹Éç Radio nan Gà idheal
- Sun 7 Dec 2014 10:30Âé¶¹Éç Radio nan Gà idheal
- Sun 22 Feb 2015 21:30Âé¶¹Éç Radio nan Gà idheal
- Wed 25 Feb 2015 12:03Âé¶¹Éç Radio nan Gà idheal
- Wed 25 Feb 2015 22:00Âé¶¹Éç Radio nan Gà idheal
- Sun 1 Mar 2015 10:30Âé¶¹Éç Radio nan Gà idheal
Podcast
-
Beag air Bheag
Prògram do luchd-ionnsachaidh na Gà idhlig le Iain Urchardan.