Main content

Anns an litir do luchd-ionnsachaidh aig Ruaraidh MacIlleathain, gheibh sinn a-mach gu bheil iomadach facal son 'smile' ann a G脿idhlig. Another story from Ruairidh.

Available now

5 minutes

Last on

Wed 15 Jul 2015 23:00

Clip

Litir 834: 骋脿颈谤别 agus Fiamh-gh脿ire

D猫 a鈥� Gh脿idhlig air smile? Ciamar a chanas sinn she was smiling? An cleachdadh sibh fh猫in 驳脿颈谤别? Bha i a鈥� d猫anamh 驳脿颈谤别? Uill, 鈥檚 d貌cha gu bheil sin a鈥� ciallachadh she was laughing. An canadh tu gu bheil am Mona Lisa aig Leonardo da Vinci a鈥� d猫anamh 驳脿颈谤别? Cha chreid mi gun canadh.

聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Bha mi fortanach gu le貌r a dhol don Louvre ann am Paris turas. Cha robh e cus ro thrang. Uill, bha sin f矛or gus an do r脿inig sinn am Mona Lisa! Bha an se貌mar sin loma-l脿n daoine agus thug e 霉ine mh貌r fhaighinn faisg gu le貌r air an dealbh airson gn霉is a鈥� bhoireannaich fhaicinn. Agus d猫 an tuairisgeul a dh猫anainn dhith?

聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 鈥橲 iomadh facal a th鈥� againn airson smile ann an G脿idhlig 鈥� mar eisimpleir 蹿颈补尘丑-驳丑脿颈谤别, faite-驳脿颈谤别 agus snodha-驳脿颈谤别. Cuideachd, tha m矛og, snodha, leamh-gh脿ire, niamh-gh脿ire, pl矛onas agus braoisg ann. 鈥橲 d貌cha gur e 蹿颈补尘丑-驳丑脿颈谤别 a chanadh tu a th鈥� air aodann a鈥� Mhona Lisa. Ach, leis an fh矛rinn innse, nuair a bha mi a鈥� coimhead air an dealbh, cha robh mi buileach cinnteach an robh i a鈥� d猫anamh 驳脿颈谤别 de she貌rsa sam bith!

聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Tha an diofar eadar 驳脿颈谤别 agus, can, 蹿颈补尘丑-驳丑脿颈谤别, gu litreachail 鈥榯he hint of a laugh鈥� agus faite-驳脿颈谤别, gu litreachail 鈥榓 shy or timid laugh鈥� nam cheann an-dr脿sta oir chunnaic mi dealbh ainmeil eile o chionn ghoirid.

聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Bha mi ann an Cruinneachadh Uallais ann am meadhan Lunnainn. 鈥橲 e seann taigh m貌r a th鈥� ann a tha a l脿n dealbhan is 脿irneis is buill-airm a tha iongantach fh猫in pr矛seil. Bhuineadh cuid dhen stuth do Mharie Antoinette, banrigh na Frainge aig 脿m an ar-a-mach. Chaill i a ceann air a鈥� ghuillotine ann am Paris agus th脿inig m貌ran dhen stuth aice air a鈥� mhargaidh an d猫idh sin.

聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 鈥橲 d貌cha gur e an dealbh as ainmeile anns a鈥� chruinneachadh fear leis an D霉itseach Frans Hals a chaidh a dh猫anamh ann an sia ceud deug, fichead 鈥檚 a ceithir (1624). 鈥橲 e an tiotal a th鈥� air The Laughing Cavalier. Cleas a鈥� Mhona Lisa, thog mi ceist sa mhionaid mu a ghn霉is. Chan e lachanaich no 驳脿颈谤别 mh貌r a tha e a鈥� d猫anamh ach 蹿颈补尘丑-驳丑脿颈谤别 de she貌rs鈥� air choreigin. 鈥橲 e The Smiling no The Smirking Cavalier a bu ch貌ir a bhith air, chanainn, seach The Laughing Cavalier. Tha a stais, a tha a鈥� dol an-脿irde aig gach ceann, a鈥� toirt a鈥� chreidsinn gu bheil cumadh a bhe貌il ann an cumadh 蹿颈补尘丑-驳丑脿颈谤别 barrachd na bhitheadh e 脿s aonais stais. Ach feumaidh mi aideachadh gu bheil n脿dar de dh鈥檉hiamh-gh脿ire na sh霉ilean cuideachd.

聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Chan eil fios le cinnt c貌 e am fear anns an dealbh. Ach chanainn gun robh e beartach. Tha a chuid aodaich, a th鈥� air a dh猫anamh de sh矛oda, d矛reach 脿lainn. Anns an d貌igh sin, tha an dealbh nas tarraingiche na 鈥檓 Mona Lisa. Ach tha aon rud sa chumantas eadar an d脿 dhealbh. Co-dhi霉 tha na cuspairean ri 蹿颈补尘丑-驳丑脿颈谤别 gus nach eil, tha na s霉ilean aca a鈥� coimhead gu d矛reach air an neach-amhairc eadhon nuair a ghluaiseas e bho thaobh gu taobh, no suas is s矛os. Tha iad le ch猫ile nan s脿r-dhealbhan le s脿r-dhealbhadairean.

Faclan na Litreach

辫濒矛辞苍补蝉: smirk; braoisg: contented smile; tarraingeach: attractive; Cruinneachadh Uallais: The Wallace Collection; stais: moustache; beartach: 飞别补濒迟丑测.听

Abairtean na Litreach

An canadh tu gu bheil am Mona Lisa a鈥� d猫anamh 驳脿颈谤别?: would you say that the Mona Lisa is laughing/smiling?; cha chreid mi gun canadh: I don鈥檛 think so; cha robh e cus ro thrang: it wasn鈥檛 too busy; faisg gu le貌r airson gn霉is a鈥� bhoireannaich fhaicinn: close enough to see the face of the woman; d猫 an tuairisgeul a dh猫anainn dhith?: what description would I give of her?; buileach cinnteach an robh i a鈥� d猫anamh 驳脿颈谤别 de she貌rsa sam bith: entirely sure that she was making any sort of a smile; l脿n dealbhan is 脿irneis is buill-airm a tha iongantach fh猫in pr矛seil: full of paintings and furniture and weaponry that is amazingly valuable; bhuineadh cuid dhen stuth do X: some of the stuff belonged to X; banrigh na Frainge aig 脿m an ar-a-mach: the Queen of France at the time of the Revolution; thog mi ceist sa mhionaid mu a ghn霉is: I immediately raised a question about his expression; 蹿颈补尘丑-驳丑脿颈谤别 de she貌rs鈥� air choreigin: a smile of some sort or other; a鈥� dol an-脿irde aig gach ceann: going up at each end; gu bheil cumadh a bhe貌il ann an cumadh 蹿颈补尘丑-驳丑脿颈谤别 barrachd na bhitheadh e 脿s aonais stais: that the shape of his mouth is in the form of a smile more than it would be without a moustache; gu bheil n脿dar de dh鈥檉hiamh-gh脿ire na sh霉ilean: that there is something of a smile in his eyes; tha a chuid aodaich, a th鈥� air a dh猫anamh de sh矛oda, d矛reach 脿lainn: his clothes, which are made of silk, are very beautiful; tha na s霉ilean aca a鈥� coimhead gu d矛reach air an neach-amhairc: their eyes look directly at the observer.

Puing-ch脿nain na Litreach

Puing-ch脿nain na Litreach: 骋脿颈谤别 is sometimes used for 鈥榮mile鈥� when it really means 鈥榣augh鈥�. Lachan, lachanaich (borrowed into Gaelic from Scots) is unequivocal 鈥� it鈥檚 a proper laugh, with noise and can be extended in duration. 骋脿颈谤别 is more subtle and can be combined with many other words to make a range of compound nouns. Lachan-驳脿颈谤别 is a noisy laugh; 肠谤补辞蝉-驳丑脿颈谤别 is a hearty, noisy laugh with wide-open mouth; 驳脿颈谤别-fanaid is a scornful laugh. But 驳脿颈谤别 compounds can also mean slight smiles, without any laugh eg 蹿颈补尘丑-驳丑脿颈谤别, snodha-驳脿颈谤别, faite-驳脿颈谤别.

Gn脿thas-cainnt na Litreach

Gn脿thas-cainnt na Litreach: Cleas a鈥� Mhona Lisa: like the Mona Lisa.

Broadcasts

  • Sun 12 Jul 2015 22:29
  • Wed 15 Jul 2015 23:00

Litir do Luchd-ionnsachaidh air LearnGaelic

Tha Litir do Luchd-ionnsachaidh air LearnGaelic (le PDFs)

All letters

Tha na litrichean uile an seo / The letters are available here

Podcast: Litir do Luchd-ionnsachaidh

Letter To Gaelic Learners

Podcast