Main content

12/10/2015

Tha litir bheag na seachdain aig Ruaraidh MacIllEathain a-mach air a' bh脿rd De貌rsa Mac an De貌rsa agus am b脿rdachd aige air uillt na G脿idhealtachd. The week's letter for learners.

Available now

4 minutes

Last on

Mon 12 Oct 2015 19:00

Clip

An Litir Bheag 544

Rugadh am b脿rd G脿idhlig De貌rsa mac Iain De貌rsa o chionn ceud bliadhna. B鈥� e ainm ann am Beurla 鈥� George Campbell Hay. Seo p脿irt dhen chiad rann dhen d脿n aige C貌mhradh an Alltain. Tha e mu dheidhinn an Uillt Bheithe faisg air Tairbeart Loch F矛ne.

听听听听听听听听听听听 Na h-aibhnichean m貌ra, ge

听听听听听听听听听 听m貌rail, mall, leathann iad

Taimis is T矛obar, 鈥檚 an N矛l, ge aost鈥� a seanchas 鈥�

鈥� Mas br猫agh鈥� iad 鈥檚 fheudar dhaibh g猫illeadh don Allt Bheithe sin,

Ge cian iad no ainmeil, is balbhain gun cheileir iad.

听

听听听听听听听听听听听 Bha De貌rsa a鈥� togail air rudeigin a chomharraicheas uillt na G脿idhealtachd 鈥� cho fuaimneach 鈥檚 a tha iad. Uill, tha iad l脿n uisge gu math tric!

听听听听听听听听听听听 Dh鈥檃inmich e diofar aibhnichean thall thairis. Bha e ann an grunn d霉thchannan nuair a bha e na inbheach. Bhuineadh athair do Thairbeart Loch F矛ne. Thogadh De貌rsa anns a鈥� bhaile sin, co-dhi霉 nuair nach robh e air falbh aig sgoil-ch貌mhnaidh. Dh鈥檉h脿s e e貌lach air Loch F矛ne, agus air na seann daoine aig an robh G脿idhlig fhathast.

听听听听听听听听听听听 Mar a bha mi ag r脿dh, rugadh e ann an naoi ceud deug is c貌ig-deug (1915). Bha athair na mhinistear ann an Elderslie ann an Siorrachd Rinn Fri霉 aig an 脿m. Bha e roimhe sin na mhaighstir-sgoile ann an Sgoil L矛onail ann an Nis ann an Le貌dhas. Bha buinteanas aig a bhean, m脿thair Dhe貌rsa, do dh鈥櫭宭e, Cnapadal agus Tairbeart Loch F矛ne. Bha a h-athair-se na mhinistear anns an Eaglais Shaoir. Bha i fh猫in leth-fhileanta ann an G脿idhlig.

听听听听听听听听听听听 Chaochail athair Dhe貌rsa nuair a bha De貌rsa fh猫in d矛reach ceithir bliadhna a dh鈥檃ois. Tha mi cinnteach gun tug sin buaidh mh貌r air beatha Dhe貌rsa. Innsidh mi tuilleadh mu a bheatha an-ath-sheachdain.

听听听听听听听听听听听 Airson cr矛och a chur air an Litir an t-seachdain sa, seo agaibh an rann mu dheireadh dhen d脿n C貌mhradh an Alltain:

脪ran buan a鈥� te脿rnadh, gach r脿ith 脿s na coireachan,

Uair le d霉rdan d霉sail, uair le b霉irich dhoineannaich;

听

Ag 猫igheach 鈥檚 a鈥� ceasnachadh, 鈥檚 ga fhreagairt fh猫in na chonaltradh,

A鈥� br矛odal chun na tr脿ghad, a鈥� t脿ladh 鈥檚 a鈥� coiteachadh,

A鈥� tilleadh don mhuir ch猫ir o a ch猫ilidh aig na monaidhean,

Am be貌shruth beag as fhe脿rr na gach s脿r abhainn thostach leam.

The Little Letter 544

The Gaelic poet De貌rsa mac Iain De貌rsa was born a hundred years ago. His name in English was George Campbell Hay. Here is part of the first verse of his poem 鈥楾he Conversation of the Wee Burn鈥�. It is about the 鈥榖irch burn鈥� near Tarbert Loch Fyne.

听听听听听听听 The great rivers, although they

听听听听听听听 are majestic, broad and slow,

听听听听听听听 Thames and Tiber, and the Nile

听听听听听听听 though aged be its story ...

听听听听听听听 ... Though they be beautiful,

听听听听听听听 they must yield to that birch

听听听听听听听 burn,

听听听听听听听 Though they be distant or

听听听听听听听 famous, they are voiceless

听听听听听听听 creatures without melody.

听听听听听听听 George was picking up on something that characterizes Highland burns 鈥� how noisy they are. Well, they are often full of water!

听听听听听听听 He named different rivers overseas. He was in several countries as an adult. His father belonged to Tarbert Loch Fyne. George was raised in that village, at least when he wasn鈥檛 away at boarding school. He became familiar with Loch Fyne, and with the old people who still spoke Gaelic.

听听听听听听听 As I was saying, he was born in 1915. His father was a minister in Elderslie in Renfrewshire at tht time. He was before that the schoolmaster at Lionel School in Ness in Lewis. His wife, George鈥檚 mother, had connections to Islay, Knapdale and Tarbert Loch Fyne. Her father was a minister in the Free Church. She herself was semi-fluent in Gaelic.

听听听听听听听 George鈥檚 father died when George himself was just four years old. I鈥檓 certain that had a big effect on George鈥檚 life. I鈥檒l tell you more about his life next week.

听听听听听听听 To conclude the Litir this week, here is the final verse of the poem 鈥楾he Conversation of the Wee Burn鈥�:

听听听听听听 An eternal song descending,

听听听听听听 every season from the corries,

听听听听听听 At times with a drowsy droning,

听听听听听听 at times with a tempestuous

听听听听听听 roaring;

听听听听听听 Crying out and questioning,

听听听听听听 and answering itself in its

听听听听听听 conversing,

听听听听听听 Crooning down to the shore,

听听听听听听 coaxing and enticing,

听听 听听听听Returning to the dark sea from

听听听听听 听its ceilidh with the hills,

听听听听听 听the little living stream that I love

听听听听听 听better than all the grand silent

听听听听听 听rivers.

Broadcast

  • Mon 12 Oct 2015 19:00

All the letters

Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.

Podcast: An Litir Bheag

The Little Letter for Gaelic Learners

An Litir Bheag air LearnGaelic

An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)

Podcast