23/11/2015
Tha litir bheag na seachdain aig Ruaraidh MacIllEathain a-mach air fuaimean cuid a dh'fhaclan leithid 'feadhainn' far a bheil ceithear fuaimean air. The week's letter for learners.
Last on
![]()
Corresponding Litir
Litir do Luchd-ionnsachaidh 854
Clip
-
An Litir Bheag 550
Duration: 03:25
An Litir Bheag 550
Ciamar a tha sibh fh猫in a鈥� fuaimneachadh an fhacail F-E-A-D-H-A-I-N-N? Tha ceithir diofar dh貌ighean ann. Seo iad 鈥� fe茢in, fyeoin, feoin agus 蹿测别茢颈苍. Ma tha sibh ag ionnsachadh na G脿idhlig, ciamar a chanas sibh fh猫in e? 鈥橲 d貌cha gum bi sibh a鈥� leantainn d貌igh ur tidseir. 鈥橲 d貌cha gum bi sibh a鈥� leantainn na dualchainnt anns an sg矛re agaibh.
听听听听听听听聽聽聽聽 Ach d猫 mu dheidhinn 脿iteachan far an robh dualchainnt Gh脿idhlig ann gu o chionn ghoirid? Ciamar a bhios fios agaibh air an fhuaimneachadh a bha ann? Uill, tha D霉ghlas Friseal air l脿rach-l矛n a chruthachadh le fiosrachadh mar sin oirre. Tha mapaichean ann de dh鈥橝lba co-cheangailte ri suirbhidhean na G脿idhlig. Bha na suirbhidhean air an d猫anamh eadar naoi ceud deug is caogad (1950), agus naoi ceud deug, seasgad 鈥檚 a tr矛 (1963). Aig an 脿m sin, bha dualchainntean sg矛reil fhathast be貌 cha mh貌r air feadh na G脿idhealtachd.
听听听听听听听聽聽聽聽 A thaobh an fhacail 鈥榝eadhainn鈥�, tha D霉ghlas air mapa a dh猫anamh dhen d貌igh a bha aig daoine anns gach sg矛re am facal fhuaimneachadh. Thathar ag r脿dh 鈥�蹿别茢颈苍鈥� ann an Le貌dhas agus timcheall Ghe脿rrloch. Anns an Eilean Sgitheanach, agus ann an Uibhist, Barraigh, Canaigh, p脿irtean de dh鈥橢arra-Gh脿idheal is Siorrachd Pheairt, thathar ag r脿dh 鈥�蹿测别辞颈苍鈥�. Thathar ag r脿dh 鈥�蹿别辞颈苍鈥� ann am Muile, 脌ird nam Murchan is p脿irtean de Shiorrachd Rois. Agus gheibhear 鈥�蹿测别茢颈苍鈥� anns Na Hearadh agus ceann an iar-thuath t矛r-m貌r, ann an Asainte agus D霉thaich MhicAoidh.
听听听听听听听聽聽聽聽 鈥橲 e fuaimneachadh 鈥榝eadhainn鈥� d矛reach aon rud air an tug D霉ghlas s霉il. Thug e s霉il cuideachd air fuaimneachadh a鈥� 鈥榖h鈥� ann am meadhan facail. Mar eisimpleir, a鈥� chiad fhacal ann an ainm Colaiste na G脿idhlig anns an Eilean Sgitheanach 鈥� Sabhal M貌r Ostaig. Bidh cuid ag r脿dh 鈥榮a-val鈥�, a鈥� fuaimneachadh a鈥� 鈥榖h鈥� mar 鈥榲鈥� 鈥� ach tha sin f矛or d矛reach ann an ceann a deas Earra-Gh脿idheal. Anns a鈥� ch貌rr dhen d霉thaich, bithear ag r脿dh 鈥榮o-al鈥� no 鈥榮ow-al鈥�, gun a bhith a鈥� fuaimneachadh a鈥� 鈥榖h鈥� mar 鈥榲鈥�.
听听听听听听听聽聽聽聽 Tha t貌rr fiosrachaidh eile air an l脿raich-l矛n. Gheibh sibh an se貌ladh air a son anns a鈥� chunntas sgr矛obhte dhen Litir seo air l脿rach-l矛n a鈥� BhBC no l脿rach-l矛n LearnGaelic.scot. Mo bheannachd air D霉ghlas airson a chuid obrach.The Little Letter 550
How do you yourself pronounce the word F-E-A-D-H-A-I-N-N? There are four different ways. Here they are 鈥� fe茢in, fyeoin, feoin and 蹿测别茢颈苍. 聽If you鈥檙e learning Gaelic, how do you say it? Perhaps you鈥檒l be following your teacher鈥檚 way. Perhaps you鈥檒l be following the dialect in your geographical area.
听听听听听听听 But what about places where there was a Gaelic dialect until recently. How will you know what the pronunciation was? Well, Douglas Fraser has created a website with information like that on it. There are maps on it of Scotland connected to surveys of Gaelic. The surveys were done between 1950 and 1963. At that time, local dialects were still alive in almost the whole Highlands.
听听听听听听听 With regard to the word feadhainn, Douglas has created a map of the way in which people in each area were pronouncing the word. 鈥槾诒鹌斁辈遭�� is said in Lewis and around Gairloch. On Skye and in Uist, Barra, Canna, parts of Argyll and Perthshire, 鈥�蹿测别辞颈苍鈥� is said. 鈥�蹿别辞颈苍鈥� is said on Mull, Ardnamurchan and parts of Ross-shire. And 鈥槾诓獗鹌斁辈遭�� is obtained in Harris and the north-west of the mainland, in Assynt and the Mackay Country [of North Sutherland].
听听听听听听听 The pronunciation of feadhainn is only one thing that Douglas looked at. He also examined the pronunciation of the 鈥榖h鈥� in the middle of a word. For example, the first word in the name of the Gaelic College on Skye 鈥� Sabhal M貌r Ostaig. Some people say 鈥榮a-val鈥�, pronouncing the 鈥榖h鈥� like a 鈥榲鈥� 鈥� but that鈥檚 only true in southern Argyll. In the rest of the country, 鈥榮o-al鈥� or 鈥榮ow-al鈥� is said, without pronouncing the 鈥榖h鈥� as a 鈥榲鈥�.
听听听听听听听 There is much other information on the website. You鈥檒l get the address for it in the written version of this Litir on the 麻豆社鈥檚 website or the LearnGaelic.scot website. My felicitations to Douglas for his work.Broadcast
- Mon 23 Nov 2015 19:00麻豆社 Radio nan G脿idheal
All the letters
Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.
Podcast: An Litir Bheag
The Little Letter for Gaelic Learners
An Litir Bheag air LearnGaelic
An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)
Podcast
-
An Litir Bheag
Litirichean do luchd-ionnsachaidh ura. Letters in Gaelic for beginners.
