Main content

08/02/2016

Tha Ruaraidh MacIllEathain a' coimhead air am facal 'leabaidh' 's mar a thathas ga chleachdadh air mapaichean. The short letter for learners is introduced by Ruaraidh MacLean.

Available now

4 minutes

Last on

Mon 8 Feb 2016 19:00

Clip

An Litir Bheag 561

An t-seachdain sa chaidh bha mi a鈥� bruidhinn mu dheidhinn ainmean-脿ite anns a bheil am facal 鈥榣eabaidh鈥� no 鈥榣eaba鈥�. Mar eisimpleir, tha 鈥榣eaba d矛onaidh鈥� ann an grunn 脿iteachan. Sin far am biodh feadhainn a bha ann an 猫iginn a鈥� dol am falach. Lorg mi t猫 ann an Gleann L矛omhann ann an Siorrachd Pheairt. Tha i faisg air Inbhir Bharra.

听听听听听听听聽聽聽聽 Bha fear ann uaireigin a鈥� fuireach ann an Inbhir Bharra air an robh Iain Buidhe Ruadh mar ainm. Bhuineadh e do Chloinn 鈥檌c Ghriogair. Bha aig na Griogaraich ri dhol am falach. Th脿inig Caimbeulach Labhair air th貌ir Iain. Ach bha Iain am falach anns an 鈥楲eaba Dh矛onaidh鈥� aige.

听听听听听听听聽聽聽聽 Dh鈥檃ontaich bean Iain an duine aice a bhrathadh. Dh鈥檌arr i air na Caimbeulaich thighinn air an oidhche. Chumadh iad s霉il air aghaidh na beinne. Aig 脿m na camhanaich, bhiodh i a鈥� tighinn a-mach 脿s an leabaidh dh矛onaidh. Bhiodh i a鈥� coiseachd air ais 鈥檚 air adhart. Bhiodh na daoine ga faicinn.

听听听听听听听聽聽聽聽 Ach chunnaic Iain Buidhe Ruadh i cuideachd. Bha e amharasach. Thug e s霉il a-mach. Chunnaic e a鈥� bhuidheann a鈥� tighinn air a th貌ir. Thug e droch-bheul do a bhean. Theich e thar a鈥� mhonaidh. Cha chualas guth air bho sin a-mach.

听听听听听听听聽聽聽聽 Anns an Eilean Sgitheanach, tha grunn 鈥榣eabannan鈥� ann. Tha Leaba na L脿rach ann 鈥� 鈥�the mare鈥檚 bed or resting place鈥�, Leabaidh a鈥� Mh猫irlich 鈥�the thief鈥檚 bed鈥� agus Leabaidh na Glais-Ghoilein.

聽聽聽聽聽聽 聽Tha an Glas-Ghoilean a鈥� nochdadh ann am beul-aithris. 鈥橲 e beathach m貌r gun chron a bha ann 鈥� 鈥檚 d貌cha mart. Bha e a鈥� gluasad bho 脿ite gu 脿ite, a鈥� sireadh ionaltraidh. Tha a 鈥榣eabaidh鈥� ri taobh baile nan Torran air cladach Loch Shlaopainn anns an t-Srath.

听听听听听听听聽聽聽聽 Nas fhaisg鈥� air Ealaghol, siar air Loch Shlaopainn, tha Leabaidh na B脿 Uidhre 鈥�the bed of the dun cow鈥�. Saoilidh mi gu bheil sin co-cheangailte 鈥� mar a tha Leabaidh na Glais-Ghoilein 鈥� ri dualchas na F猫inne.

听听听听听听听聽聽聽聽 Bha mi a鈥� me貌rachadh air a鈥� chuspair seo oir th脿inig mi tarsainn air Leabaidh na B脿 B脿ine. Bha sin ann an Ge脿rrloch. Tha d霉il gun robh an t-脿ite co-cheangailte ri sgeulachdan na F猫inne. Ge-t脿, tha an sgeulachd air chall a-nise. Tillidh sinn gu Ge脿rrloch an ath-sheachdain.

The Little Letter 561

Last week I was talking about place-names in which there is the word leabaidh or leaba 鈥榖ed鈥�. For example, there is a leaba d矛onaidh 鈥榮heltering bed鈥� in a few places. That鈥檚 where some people who were in danger were hiding. I found one in Glen Lyon in Perthshire. It鈥檚 near Invervar.

听听听听听听听 There was a man at one time living in Invervar called 鈥榣ight red-haired John鈥�. He belonged to the MacGregor clan. The MacGregors had to hide. Campbell of Lawers came in pursuit of John. But John was hiding in his 鈥榮heltering bed鈥�.

听听听听听听听 John鈥檚 wife agreed to betray her husband. She asked the Campbells to come during the night. They would keep an eye on the hillside. At dawn, she would be coming out of the sheltering bed. She would be walking back and forth. The men would see her.

听听听听听听听 But light red-haired John saw her also. He was suspicious. He looked out. He saw the band coming in pursuit of him. He verbally abused his wife. He fled across the hill. Nothing was ever heard from him again.

听听听听听听听 On Skye there are several 鈥榖eds鈥�. There is Leaba na L脿rach 鈥� 鈥�the mare鈥檚 bed or resting place鈥�, Leabaidh a鈥� Mh猫irlich 鈥�the thief鈥檚 bed鈥� and 聽Leabaidh na Glais-Ghoilein.

听听听听听听听 The 鈥榞rey greedy gut鈥� appears in oral tradition. It was a big harmless beast 鈥� perhaps a cow/steer. But it moved from place to place, looking for grazing. Its 鈥榖ed鈥� is next to the township of Torrin on the shore of Loch Slapin in Strath.

听听听听听听听 Nearer Elgol, west of Loch Slapin, there is Leabaidh na B脿 Uidhre 鈥�the bed of the dun cow鈥�. I reckon that is connected 鈥� as is Leabaidh na Glais-Ghoilein 鈥� to the Fingalian heritage.

听听听听听听听 I was contemplating this subject because I came across 鈥榯he bed of the white cow鈥�. That was in Gairloch. It is presumed that the place was connected to Fingalian legend. However, the story is now lost. We鈥檒l return to Gairloch next week.

Broadcast

  • Mon 8 Feb 2016 19:00

All the letters

Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.

Podcast: An Litir Bheag

The Little Letter for Gaelic Learners

An Litir Bheag air LearnGaelic

An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)

Podcast