Main content

07/11/2016

Tha litir bheag na seachdain aig Ruaraidh MacIllEathain. A short letter for Gaelic learners, introduced by Ruaraidh MacLean.

Available now

4 minutes

Last on

Mon 7 Nov 2016 19:00

Clip

An Litir Bheag 600

Tha leabhran air mo bheulaibh an-dr脿sta. Chaidh fhoillseachadh an toiseach o chionn fhada 鈥� ann an ochd ceud deug, seachdad 始s a dh脿 (1872). 始S e an tiotal a th鈥� air 鈥楪e脿rr-chunntasan air New Zealand airson Feuma Luchd-imrich鈥�. Bha e air a sgr矛obhadh leis an Urramach P. Barclay agus air eadar-theangachadh gu G脿idhlig.

聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Bha uiread de Gh脿idheil a鈥� beachdachadh air imrich a dh猫anamh gu ruige New Zealand 始s gum b鈥� fhiach leabhran fhoillseachadh anns a鈥� ch脿nan aca fh猫in. Ach 始s fhiach seo a chuimhneachadh. Nochd an leabhran anns an dearbh bhliadhna 始s a chaidh Achd an Fhoghlaim tron ph脿rlamaid. Roimhe sin, bha m貌ran air a鈥� Gh脿idhealtachd a鈥� faighinn foghlam d脿-ch脿nanach. Bha comas leughaidh aca ann an G脿idhlig. Chuir siostam foghlaim na st脿ite 脿s dha sin.

聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Seo earrann bheag bhon leabhran. 鈥榌Bha fearann New Zealand] anabarrach falamh a dh鈥檃inmhidhean gus an taobh a-staigh dhen cheud bliadhna mu dheireadh. Tha e gl猫 choltach nach robh be貌-ainmhidh a bhuineadh don d霉thaich, ach radain bheaga dhan do chuir na radain Europeanach 脿s ...鈥�

聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Tha an t-eadar-theangair a鈥� cleachdadh 鈥槻鹈�-补颈苍尘丑颈诲丑鈥� airson 鈥�mammal鈥� agus tha e a鈥� sgr矛obhadh 鈥楨耻谤辞辫别补苍补肠丑鈥� airson 鈥楨uropean鈥�. An-diugh, bidh sinn ag r脿dh 鈥楨貌谤辫补肠丑鈥�.

聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Tha an cunntas a鈥� leantainn: 鈥楥haidh 脿s do she貌rs鈥� e貌in athach, struth-chosmhail (ostrich-like), agus tha se貌rsachan eile a鈥� teireachdainn gu bras mar a tha luchd-imrich a鈥� faotainn air adhart.鈥� Tha e inntinneach gun do chuir an t-eadar-theangair a鈥� Bheurla 鈥�ostrich-like鈥� ann. Bha e an d霉il nach tuigeadh a h-uile duine an abairt 鈥荣迟谤耻迟丑-肠丑辞蝉尘丑补颈濒鈥�. Chanainn gun robh e ceart.

聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Tha an leabhran ag innse dhuinn gun 鈥�...d鈥� fhuair a鈥� chuid as motha de dh鈥檈貌in che貌lmhor Bhreatainn gu ruige New Zealand; agus on a thugadh an r貌cas ann o chionn ghoirid, bidh na h-ionadan-t脿imh, gu h-脿raidh a鈥� chuid a th鈥� air an cuairteachadh le craobhan, gu math coltach ri 脿rosan Breatannach.鈥�

聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Ainmichidh mi aon rud eile 脿s a鈥� chunntas aig Mgr Barclay. 鈥楪u fortanach,鈥� tha e ag aithris, 鈥榗han eil nathraichean nimheil no biast dhochannach sam bith ann. Tha an t矛r cho saor on leithidean 始s a tha 脠irinn fh猫in.鈥� Agus tha sin f矛or chun an latha an-diugh. Beannachd leibh.

The Little Letter 600

There is a booklet in front of me just now. It was originally published in 1872. It鈥檚 called [in Gaelic] 鈥楢ccounts of New Zealand for Migrants鈥�. It was written by the Rev. P. Barclay and translated into Gaelic.

聽聽聽聽聽聽聽 So many Gaels were considering emigrating to New Zealand that it was worth publishing a booklet in their own language. But it鈥檚 worth remembering this. The booklet appeared in the same year that the Education Act went through the parliament. Before that, many in the Highlands were receiving a bilingual education. They were able to read their own language. The state education system put paid to that.

聽聽聽聽聽聽聽 Here is a small passage from the booklet. 鈥榌The land of New Zealand was] amazingly empty of animals until within the last century. It appears that there was no native mammal, except small rats which the European rats caused to become extinct...鈥�

聽聽聽聽聽聽聽 The translator uses 鈥�产别貌-补颈苍尘丑颈诲丑鈥� for 鈥榤ammal鈥� and he writes 鈥楨耻谤辞辫别补苍补肠丑鈥� for 鈥楨ruropean鈥�.聽 Today we say 鈥楨貌谤辫补肠丑鈥�.

聽聽聽聽聽聽聽 The account continues: 鈥楢 timid type of ostrich-like bird was caused to become extinct, and other types are rapidly becoming less common as immigrants spread.鈥� It鈥檚 interesting that the translator put the English 鈥榦strich-like鈥� in. He reckoned that not everybody would understand the phrase 鈥荣迟谤耻迟丑-肠丑辞蝉尘丑补颈濒鈥�. I鈥檇 say he was right.

聽聽聽聽聽聽聽 The book tells us that 鈥�... most British songbirds found their way to New Zealand; and since the rook was introduced recently, the homesteads, particularly those [the portion] that are surrounded by trees, are very like British dwellings.

聽聽聽聽聽聽聽 I鈥檒l mention one other thing from Mr Barclay鈥檚 account. 鈥楩ortunately,鈥� he reports, 鈥榯here are no poisonous snakes nor harmful beast of any sort there. The land is as free from the like as Ireland.鈥� And that鈥檚 true to this day. Goodbye.

Broadcast

  • Mon 7 Nov 2016 19:00

All the letters

Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.

Podcast: An Litir Bheag

The Little Letter for Gaelic Learners

An Litir Bheag air LearnGaelic

An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)

Podcast