Main content

05/12/2016

Gheibh sinn a-mach mu bh脿rd Cheann a' Ghiuthsaich, D貌mhnall Caimbeul anns an litir bheag aig Ruaraidh MacIllEathain. A letter for Gaelic learners, introduced by Ruaraidh MacLean.

Available now

3 minutes

Last on

Mon 5 Dec 2016 19:00

Clip

An Litir Bheag 604

Bha mi ann an Ceann a鈥� Ghi霉thsaich as t-fhoghar. Chunnaic mi sanas air togalach. Bha e a鈥� sanasachd cladh air c霉l nan taighean. Tha D貌mhnall Ph脿il air a thiodhlacadh ann.

听听听听听听听听听听听 Eadhon do Gh脿idheil nach buin do Bh脿ideanach 鈥� mar mi fh矛n 鈥� tha sinn e貌lach air an duine mar 鈥楧貌mhnall Ph脿il鈥�. 始S e D貌mhnall Caimbeul a bha air mar ainm oifigeil. Tha e aithnichte mar 鈥楤h脿rd Cheann a鈥� Ghi霉thsaich鈥�. Agus tha e ainmeil air feadh na G脿idhealtachd mar 霉ghdar an 貌rain 鈥楪uma sl脿n do na Fearaibh鈥�. Seo a鈥� chiad d脿 rann dhuibh.

听听听听听听听听听听听 Guma sl脿n do na fearaibh, Th猫id thairis a鈥� chuain, Gu talamh a鈥� gheallaidh, Far nach fhairich iad fuachd, Guma sl脿n do na fearaibh, Th猫id thairis a鈥� chuain.

听

听听听听听听听听听听听 Guma sl脿n do na mnathan, Nach cluinnear an gearan, 始S ann th猫id iad gu smearail, Gar leantainn thar 始chuain. Guma sl脿n do na fearaibh, Th猫id thairis a鈥� chuain.

听听听听听听听听听听听 Tha am b脿rd a鈥� leigeil soraidh le feadhainn a tha a鈥� f脿gail Bh脿ideanach. Tha iad a鈥� falbh thar a鈥� chuain gu ruige Sydney ann an Astr脿ilia.

听听听听听听听听听听听 Tha T貌mas Sinton ag innse dhuinn mun 貌ran anns an leabhar aige The Poetry of Badenoch. Tha e a鈥� dol air ais don bhliadhna ochd ceud deug, trithead 始s a h-ochd (1838). Dh鈥檉halbh m貌ran 脿 Ceann a鈥� Ghi霉thsaich gu ruige an t-脪ban. Bha an soitheach, St George, a鈥� feitheamh riutha an sin.

听听听听听听听听听听听 Bha sluagh m貌r ann an Ceann a鈥� Ghi霉thsaich an latha a dh鈥檉halbh iad. Bha na h-eilthireach a鈥� falbh agus bha m貌ran ann airson F猫ill Chaluim Chille. Tha Sinton ag innse dhuinn gun deach an sluagh gu mullach na Creige Bige, an cnoc os cionn a鈥� bhaile. Bha luchd-ci霉il nam measg. Bha na de貌ir a鈥� ruith, agus daoine a鈥� f脿gail d霉thaich an 脿raich agus an dl霉th-ch脿irdean. Bha D貌mhnall Ph脿il fh猫in an d霉il leantainn orra, ach cha do lean.

听

Bheir sinn s霉il a bharrachd air an duine an-ath-sheachdain. Ach, airson cr矛och a chur air an Litir, seo agaibh rann eile bhon 貌ran Guma Sl脿n do na Fearaibh:

听听听听听听听听听听听 Gheibh sinn aran is 矛m ann, Gheibh sinn si霉car is t矛 ann, 始S cha bhi gainne oirnn fh矛n, San t矛r sa bheil buaidh, Guma sl脿n do na fearaibh, Th猫id thairis a鈥� chuain.

The Little Letter 604

I was in Kingussie in the autumn. I saw a sign on a building. It was advertising a cemetery behind the houses. D貌mhnaill Ph脿il is buried there.

听听听听听听听 Even to Gaels who don鈥檛 belong to Badenoch 鈥� like me 鈥� we know the man as 鈥楧貌mhnall Ph脿il鈥�. Donald Campbell was his official name. He is known as 鈥楾he Kingussie Bard鈥�. And he is famous throughout the Highlands as the author of the song 鈥楪uma Sl脿n do na Fearaibh鈥�. Here are the first two verses for you.

听听听听听听听 A health to the men, who鈥檒l go over the ocean, to the land of promise, where they won鈥檛 feel cold, a health to the men, who鈥檒l go over the ocean.

听听听听听听听 A health to the wives, a complaint will not be heard, they鈥檒l go heartily, following us over the ocean, a health to the men, who鈥檒l go over the ocean.

听听听听听听听 The bard is farewelling those who are leaving Badenoch. They are going over the ocean to Sydney in Australia.

听听听听听听听 Thomas Sinton tells us about the song in his book The Poetry of Badenoch. It goes back to the year 1838. Many left Kingussie for Oban. The vessel, St George, was waiting for them there.

听听听听听听听 There were a lot of people in Kingussie the day they left. The emigrants were leaving and many people were there for Columba鈥檚 feast day. Sinton tells us that the host went to the summit of the Creag Bheag, the hill above the village. There were musicians among them. The tears were flowing, with people leaving the land of their upbringing and their close relatives. D貌mhnall Ph脿il was expecting to follow them, but he didn鈥檛.

听听听听听听听 We鈥檒l take a further look at the man next week. But to finish the Litir, here is another verse from the song Guma Sl脿n do na Fearaibh:

听听听听听听听 We鈥檒l get bread and butter there, we鈥檒l get sugar and tea there, we will not suffer want, in the land of plenty, a health to the men, who鈥檒l go over the ocean.

Broadcast

  • Mon 5 Dec 2016 19:00

All the letters

Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.

Podcast: An Litir Bheag

The Little Letter for Gaelic Learners

An Litir Bheag air LearnGaelic

An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)

Podcast