26/12/2016
Tha litir bheag na seachdain aig Ruaraidh MacIllEathain ag innse mu thuras gu ceann a tuath na Cumraigh. A short letter for Gaelic learners, introduced by Ruaraidh MacLean.
Last on
![]()
Corresponding Litir
Litir do Luchd-ionnsachaidh 911
Clip
-
An Litir Bheag 607
Duration: 03:46
An Litir Bheag 607
Bha mi anns a鈥� Chuimrigh o chionn greis 鈥� anns a鈥� cheann a tuath. Bha mi ag ionnsachadh beagan dhen ch脿nan.
聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Tha e inntinneach coimeas a dh猫anamh eadar a鈥� G脿idhlig agus Cuimris. Uaireannan, bidh facal Cuimreach a鈥� t貌iseachadh le 鈥榟鈥�, agus facal G脿idhlig car coltach ris a鈥� t貌iseachadh le 鈥榮鈥�. 始S e salann eisimpleir dhiubh sin. Ann an Cuimris, canaidh iad halen. Canaidh sinne sealg airson 鈥榟unt鈥�; canaidh na Cuimrich hela. Agus, far an can sinne sean airson 鈥榦ld鈥�, canaidh na Cuimrich hen.
聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Bha mi ann an Ynys M么n no Anglesey. Chaidh mi a cheilidh air boireannach a bhuineas do sg矛re air a bheil Niwbwrch no Newborough. Tha an taigh aice faisg air tr脿igh agus 脿rainn ghainmhich. Tha an t-脿ite an-diugh na the脿rmann n脿dair.
聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Thug i a-mach cr矛os agus brat a bha air an d猫anamh de lus 鈥� feur air choreigin. Bha na duilleagan air an sn矛omh c貌mhla. Dh鈥檉haighnich mi dhith d猫 an lus a bha ann. Thuirt i 鈥榤辞谤别蝉驳鈥�.
聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Bha e furasta gu le貌r sin a thuigsinn. Tha moresg a鈥� tighinn bho 尘么谤-丑别蝉驳. Tha 尘么谤 co-ionann ri muir ann an G脿idhlig. Agus tha hesg an 矛re mhath co-ionann ri seasg ann an G脿idhlig. Tha seasg a鈥� ciallachadh 鈥榮edge鈥� 鈥� buidheann de lusan a tha c脿irdeach do na fe貌ir. 始S e seasgan ainm eile airson cuilc no reed. Agus tha hesg a鈥� ciallachadh cuilc ann an Cuimris. Mar sin 尘么谤-丑别蝉驳 no moresg 鈥� seasg no cuilc na mara.
Ma tha sibh e貌lach air Uibhist, bidh sibh e貌lach air an lus 鈥� muran. 始S e ainm b脿rdail Uibhist a Deas 鈥楾矛r a鈥� Mhurain鈥� oir tha am muran cho pailt ann. Ann am Beurla, canar marram grass no bent ris.
聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Bha boireannaich uaireigin a鈥� buain agus a鈥� cleachdadh muran ann an Niwbwrch, mar a bha anns na h-eileanan againne. D矛reach mar a thachair ann an 脿ite no dh脿 ann an Alba, bha cus murain air a鈥� sp矛onadh ann. Ghluais a鈥� ghainmheach a-steach don d霉thaich. Aig a cheann thall, chaidh coille a chur airson a鈥� ghainmheach a dh猫anamh seasmhach. Tha beagan murain air fh脿gail air na coilleagan. Ach cha bhi duine ga chleachdadh an-diugh.The Little Letter 607
I was in Wales recently 鈥� in the north. I was learning a little of the language.
聽聽聽聽聽聽聽 It鈥檚 interesting to compare Gaelic and Welsh. Sometimes a Welsh word starts with 鈥榟鈥� and there is a similar Gaelic word starting with 鈥榮鈥�. Salann [salt] is an example of that. In Welsh, they say halen. We say sealg for 鈥榟unt鈥�; the Welsh say hela. And, where we say sean for 鈥榦ld鈥�, the Welsh say hen.
聽聽聽聽聽聽聽 I was in Ynys M么n or Anglesey. I went to visit a woman who belongs to an area called Niwbwrch or Newborough. Her house is close to a beach and sandy environs. The place is today a nature reserve.
聽聽聽聽聽聽聽 She brought out a belt and mat that were made of a plant 鈥� some grass or other. The leaves were twisted together. I asked her what plant it was. She replied 鈥榤辞谤别蝉驳鈥�.
聽聽聽聽聽聽聽 It was easy enough to understand that. Moresg comes from 尘么谤-丑别蝉驳. M么r is pretty much equivalent to seasg in Gaelic. Seasg means 鈥榮edge鈥� 鈥� a group of plants that are related to the grasses. Seasgan is another Gaelic name for the common reed. And hesg means reed in Welsh. Thus 尘么谤-丑别蝉驳 or moresg 鈥� the sedge or reed of the sea.
聽聽聽聽聽聽聽 If you know Uist, you鈥檒l know the plant 鈥� muran. The poetic name for South Uist is 鈥楾矛r a鈥� Mhurain鈥� because the muran is so plentiful there. In English it is called marram grass or bent.
聽聽聽聽聽聽聽 Women were at one time collecting and using marram grass in Newborough, as they were in our islands. Just as happened in one or two places in Scotland, too much marram grass was pulled out. The sand moved into the land. Eventually, a forest was planted to stabilise the sand. There is a little marram grass left on the sand dunes. But nobody uses it today.Broadcast
- Boxing Day 2016 19:00麻豆社 Radio nan G脿idheal
All the letters
Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.
Podcast: An Litir Bheag
The Little Letter for Gaelic Learners
An Litir Bheag air LearnGaelic
An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)
Podcast
-
An Litir Bheag
Litirichean do luchd-ionnsachaidh ura. Letters in Gaelic for beginners.
