Main content

24/04/2017

Tha litir bheag na seachdain aig Ruaraidh MacIllEathain. Series of letters written for people starting to learn Gaelic.

Available now

3 minutes

Last on

Mon 24 Apr 2017 19:00

Clip

An Litir Bheag 624

Bha mi ag innse dhuibh mu na 鈥楤edford Highlanders鈥�. B鈥� iad sin na saighdearan 脿 ceann a tuath na h-Alba a bha a鈥� fuireach ann am Bedford ann an Sasainn aig toiseach a鈥� Chiad Chogaidh.

听听听听听听听听听听听 Sgap galaran am measg nan saighdearan. Bha an teasach sg脿rlaid agus a鈥� ghri霉thrach gu s貌nraichte dona. Chaidh cuid de na saighdearan a chur ann an cuarantain air iomall a鈥� bhaile. Chaochail ceud, trithead 始s a c貌ig saighdearan. Chaidh an dust aig feadhainn a thoirt dhachaigh chun na G脿idhealtachd. Bha feadhainn eile air an tiodhlacadh ann am Bedford. Ach bha fad鈥� a bharrachd dhiubh gu bhith air an tiodhlacadh thall anns a鈥� Bheilg agus san Fhraing air sg脿th a鈥� chogaidh.

听听听听听听听听听听听 Bha na saighdearan Breatannach a鈥� fulang call m貌r sa chogadh. Mar sin, chuir an riaghaltas na saighdearan G脿idhealach an s脿s na bu thr脿ithe na bha d霉il. Th脿inig an R矛gh a choimhead orra aig deireadh na D脿mhair. Anns an t-Samhain, th貌isich saighdearan air a dhol a-null chun na Frainge. Bha iad a鈥� gabhail tr猫ana gu ruige puirt air Caolas Shasainn agus an uair sin b脿ta thar a鈥� Chaolais. Aig deireadh a鈥� Ch猫itein naoi ceud deug is c貌ig-deug (1915), bha iad uile air falbh.

听听听听听听听听听听听 Cha robh na saighdearan G脿idhealach ann am Bedford ach ochd m矛osan. Agus th脿inig saighdearan eile a dh鈥檉huireach ann 脿s an d猫idh. Ach, a r猫ir choltais, cha tug gin eile a鈥� bhuaidh air a鈥� bhaile 始s a thug na h-Albannaich. Bha fichead 始s a dh脿 m矛le dhiubh ann nuair a dh鈥檉halbh iad anns a鈥� Ch猫itean naoi ceud deug is c貌ig-deug (1915). Bha na bu lugha na ceathrad m矛le duine a鈥� fuireach ann am Bedford aig an 脿m sin.

An aon fheadhainn a bha coltach riutha, b鈥� iad na saighdearan Ameireaganach a bha a鈥� fuireach ann am Bedford anns an D脿rna Cogadh. Bha na h-Albannaich agus na h-Ameireaganaich spaideil is modhail. Agus bha iad diofraichte ann an gi霉lan is cainnt bho mhuinntir an 脿ite.

听

Eadhon an-diugh, bidh seirbheis cuimhneachaidh ann do na saighdearan G脿idhealach a h-uile bliadhna. Bidh sin air an t-S脿baid ro Latha F猫ill Anndra. Tha muinntir a鈥� bhaile fhathast a鈥� cuimhneachadh nam 鈥楤edford Highlanders鈥�. Beannachd leibh.

The Little Letter 624

I was telling you about 鈥楾he Bedford Highlanders鈥�. They were the soldiers from the north of Scotland who were living in Bedford in England at the start of the First [World] War.

听听听听听听听 Diseases spread among the soldiers. Scarlet fever and measles were particularly bad. Some of the soldiers were placed in quarantine at the edge of the town. 135 soldiers died. The remains of some were taken home to the Highlands. Others were buried in Bedford. But many more of them were to be buried over in Belgium and France on account of the war.

听

听听听听听听听 The British soldiers were suffering great loss in the war. Thus, the government sent the Highland soldiers to the front earlier than expected. The King came to inspect them at the end of October. In November soldiers started to cross to France. They were taking a train to ports on the English Channel and then a boat across the Channel. By the end of May 1915, they had all gone.

听听听听听听听 The Highland soldiers were only in Bedford for eight months. And other soldiers came to live there after them. But, apparently, none of the others had the effect on the town that the Scots had. There were twenty two thousand of them there when they left in May 1915. Less than forty thousand people were living in Bedford at that time.

听

听听听听听听听 The one group that was like them, that was the American soldiers that were living in Bedford during the Second War. The Scots and the Americans were well-presented and polite. And they were different in carriage and speech from the local people.

听听听听听听听 Even today, a service of remembrance is held for the Highland soldiers every year. That is on the Sunday before St Andrew始s Day. The people of the town still remember 鈥楾he Bedford Highlanders鈥�. Cheerio.

Broadcast

  • Mon 24 Apr 2017 19:00

All the letters

Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.

Podcast: An Litir Bheag

The Little Letter for Gaelic Learners

An Litir Bheag air LearnGaelic

An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)

Podcast