10/09/2017
Tha Ruairidh MacIllEathain air ais le Litir do Luchd-ionnsachaidh na seachdain sa. Seo litir 脿ireamh 947.
Last on
![]()
Corresponding Litir Bheag
An Litir Bheag 643
Clip
-
Litir do Luchd-ionnsachaidh 947
Duration: 05:00
Litir 947: Iain Lom (1)
Bha mi ag innse dhuibh mu Iain Lom, b脿rd na Ceapaich, a th鈥� air a thiodhlacadh ann an Cladh Cille Choirill ann am Br脿igh Loch Abar. Bhuineadh e do Chloinn D貌mhnaill a鈥� Bhr脿ighe. A r猫ir beul-aithris, dhearbh Iain aig aois 貌g gun robh e gu math comasach le briathran. Nuair nach robh ann ach cnapach, chaidh e a dh鈥橧nbhir Nis cuide ri athair. Air dha na h-eich a chur don st脿ball, chaidh Iain am measg nam fear anns an taigh-seinnse. Bha a鈥� chuid a bu mhotha dhiubh m貌ran na bu shine na Iain.
听听听听听听听听听听听 Thug fear dhiubh beachd air Iain nach robh idir moltach. Bha Iain e貌lach air d脿 sheanfhacal 鈥� bidh breith luath lochdach 鈥�a hasty judgement is harmful鈥� agus na toir breith chabhagach air mac luideagach no air loth pheallagach 鈥�don鈥檛 judge hastily a ragged boy or a shaggy colt鈥�. Agus thuirt e ris an duine a thug droch bheachd air, 鈥楤reith luath lochdach, breith air loth pheallagach no air giullan breac-luirgneach鈥�. Tha sin a鈥� ciallachadh 鈥�a hasty harmful judgement 鈥� a judgement on a shaggy colt or a freckly-shinned lad鈥�. Breith luath lochdach, breith air loth pheallagach no air giullan breac-luirgneach. Thuig athair comasan Iain air an latha sin agus thuirt e ris, 鈥業s math thu fh猫in, Iain, n矛 thu gleus fhathast.鈥�
听听听听听听听听听听听 Thathar ag r脿dh gun d鈥� fhuair Iain foghlam ann an sgoil-diadhaireachd anns an Sp脿innt, agus bha e mion-e貌lach air a鈥� Bh矛oball. Ach tha ceist ann fhathast an robh comas sgr矛obhaidh aige.聽
听听听听听听听听听听听 Tha e ainmeil airson na sgr矛obh e mu Bhl脿r Inbhir L貌chaidh anns a鈥� Ghearran, sia ceud deug, ceathrad 始s a c貌ig (1645). Bha e c貌mhla ri Montr貌s, a bh鈥� ann an seirbheis an R矛gh, agus rinn iad a鈥� ch霉is air armailt a bha fo smachd Iarla Earra-Gh脿idheal. Ach dhi霉lt Iain claidheamh a thogail, eadhon nuair a chaidh fear a thabhann dha leis a鈥� ghaisgeach, Alasdair mac Cholla Chiotaich. Nan tuiteadh e ann am bl脿r, c貌 bhiodh a鈥� moladh nan D貌mhnallach airson a鈥� ch霉is a dh猫anamh air na Caimbeulaich, thuirt e.
听听听听听听听听听听听 Sgr矛obh e d脿n air a bheil 鈥楲atha Inbhir L貌chaidh鈥� agus, gu dearbh, 始s ann sgaiteach a tha a chainnt ann. Seo agaibh d矛reach d脿 rann airson blas dheth a thoirt dhuibh:
听听听听听听听听听听听 Sgeul a b鈥� aite nuair a thigeadh, Air Caimbeulaich nam beul sligneach, H-uile dream dhiubh mar a thigeadh, Le bualadh lann 始n ceann gam bristeadh.
听听听听听听听听听听听 始N latha a shaoil iad a dhol leotha, 始S ann bha laoich gan ruith air reodhadh, 始S iomadh slaodanach m貌r odhar, A bh鈥� air aodann Ach鈥� an Todhair.
听听听听听听听听听听听 Tha st貌iridh iongantach mu Iain Lom air innse ann an Loch Abar. Bha an dubh-ghr脿in aig Iarla Earra-Gh脿idheal air, air sg脿th na sgr矛obh e mu na Caimbeulaich. Chuir an t-Iarla airgead m貌r air a cheann agus c貌 nochd aig Caisteal Inbhir Aora, a鈥� sireadh na duaise, ach Iain Lom fh猫in! An 脿ite cur-脿s dha, thug an t-Iarla cuireadh do dh鈥橧ain fuireach sa chaisteal airson seachdain!
听听听听听听听听听听听 Bha an dithis c貌mhla sa chaisteal, a鈥� toirt s霉il air coilich-dhubha mharbh, ghl猫idhte air a鈥� bhalla. Thuirt an t-Iarla, 鈥楢m faca tu riamh, Iain, uiread sin de choilich-dhubha anns an aon 脿ite?鈥�
听听听听听听听听听听听 鈥楥hunnaic,鈥� fhreagair Iain.
听听听听听听听听听听听 鈥楥脿ite?鈥�
听听听听听听听听听听听 鈥楢n Inbhir L貌chaidh,鈥� thuirt am b脿rd.
听听听听听听听听听听听 鈥業ain, Iain,鈥� ars an t-Iarla, 鈥榗ha sguir thu gu br脿th de chagnadh nan Caimbeulach.鈥�
听听听听听听听听听听听 鈥樖糞 e as duilich leam,鈥� ars Iain, 鈥�nach urra mi 始n slugadh!鈥�
Faclan na Litreach
Faclan na Litreach: cnapach: lad; moltach: complimentary; comas sgr矛obhaidh: the ability to write; sgaiteach: cutting, satirical; Inbhir Aora: Inveraray.
Abairtean na Litreach
Abairtean na Litreach: dhearbh Iain aig aois 貌g gun robh e gu math comasach le briathran: John proved at an early age that he was very capable with words; air dha na h-eich a chur don st脿ball: after he had put the horses in the stable; thuig athair comasan Iain: his father understood John鈥檚 abilties; n矛 thu gleus fhathast: you鈥檒l make something of yourself yet; foghlam ann an sgoil-diadhaireachd anns an Sp脿innt: education in a seminary in Spain; bha e mion-e貌lach air a鈥� Bh矛oball: he knew the Bible extremely well; rinn iad a鈥� ch霉is air armailt a bha fo smachd Iarla Earra-Gh脿idheal: they defeated an army under the command of the Earl of Argyll; dhi霉lt Iain claidheamh a thogail: John refused to pick up a sword; nuair a chaidh fear a thabhann dha leis a鈥� ghaisgeach: when one was offered to him by the hero; nan tuiteadh e ann am bl脿r, c貌 bhiodh a鈥� moladh nan D貌mhnallach?: if he fell in a battle, who would praise the MacDonalds?; sgeul a b鈥� aite nuair a thigeadh: the most pleasing news when it came; air Caimbeulaich nam beul sligneach: of the wry-mouthed Campbells; H-uile dream dhiubh mar a thigeadh: that every gang of them when they came; le bualadh lann 始n ceann gam bristeadh: had their heads broken with sword blows; 始N latha a shaoil iad a dhol leotha: on the day they thought they鈥檇 be successful; 始S ann bha laoich gan ruith air reodhadh: heroes were pursuing them on frozen ground; 始S iomadh slaodanach m貌r odhar: many a big sallow sloucher; A bh鈥� air aodann Ach鈥� an Todhair: who [lay] on the face of Achintore; a鈥� sireadh na duaise: seeking the reward; uiread sin de choilich-dhubha: as many blackcocks as that; cha sguir gu br脿th de chagnadh nan Caimbeulach: you鈥檒l never stop chewing the Campbells.
Puing-ch脿nain na Litreach
Puing-ch脿nain na Litreach: nach urra mi 始n slugadh: that I can鈥檛 swallow them. You might be familiar with the phrase is urrainn dhomh 鈥業 can鈥�. Dialectally, the use of the preposition 鈥榙o鈥� is not compulsory, and you will hear is urrainn mi, using the personal pronoun, rather than the prepositional pronoun. Note also that urrainn can also be reduced to urra or urradh. 聽
Seanfhaclan na Litreach
Seanfhaclan na Litreach: bidh breith luath lochdach a hasty judgement is harmful; na toir breith chabhagach air mac luideagach no air loth pheallagach don鈥檛 judge hastily a ragged boy or a shaggy colt.
Broadcasts
- Sun 10 Sep 2017 22:30麻豆社 Radio nan G脿idheal
- Wed 13 Sep 2017 23:00麻豆社 Radio nan G脿idheal
Litir do Luchd-ionnsachaidh air LearnGaelic
Tha Litir do Luchd-ionnsachaidh air LearnGaelic (le PDFs)
All letters
Tha na litrichean uile an seo / The letters are available here
Podcast: Litir do Luchd-ionnsachaidh
Letter To Gaelic Learners
Podcast
-
Litir do Luchd-ionnsachaidh
Litrichean Gaidhlig do luchd-ionnsachaidh. Gaelic letters for students of the language.
