Main content

16/10/2017

Tha Ruairidh MacIllEathain air ais le Litir Bheag na seachdain sa. Seo Litir 脿ireamh 649.

Available now

4 minutes

Last on

Mon 16 Oct 2017 19:00

Clip

An Litir Bheag 649

Am measg nam bailtean ann an Tiriodh, tha Baile Mh脿rtainn. Bha mi riamh dhen bheachd gum b鈥� e am M脿rtainn anns an ainm Naomh M脿rtainn 脿 Tours anns an Fhraing. Ach chan eil na sgoilearan cinnteach c貌 bha ann. Tha an t-脿ite a鈥� nochdadh an toiseach mar Balmartin air mapa Bhlaeu anns an t-seachdamh linn deug.

听听听听听听听听听听听 始S d貌cha gum b鈥� e M脿rtainn d矛reach fear de mhuinntir an 脿ite. Tha taigh anns a鈥� bhaile air a bheil Taigh Mh脿rtainn. Bha fear M脿rtainn a鈥� fuireach ann. An latha a chaochail a bhean, fhuair e fh猫in b脿s obann. Roimhe sin, chunnaic e d脿 chiste a鈥� f脿gail an taighe aig an aon 脿m. A r猫ir choltais, bha an d脿-shealladh aige.

听听听听听听听听听听听 Fhuair mi am fiosrachadh mu Bhaile Mh脿rtainn 脿 leabhar a th脿inig a-mach na bu tr脿ithe dhen bhliadhna seo. Bha an t-霉ghdar, John Holliday, na dhotair-teaghlaich ann an Tiriodh fad trithead bliadhna. Tha e fileanta ann an G脿idhlig agus bruidhnidh e i le blas Thiriodh.

听听听听听听听听听听听 始S e ainm an leabhair Longships on the Sand. Tha e mu dheidhinn mar a rinn na Lochlannaich agus muinntir nam meadhan-aoisean tuineachadh san eilean, agus na h-ainmean-脿ite a chruthaich iad. 始S e f矛or obair sgoilearach a tha anns an leabhar.

听听听听听听听听听听听 Tha Tiriodh math airson obair de a leithid oir tha na cl脿ran oighreachd aig Di霉c Earra-Gh脿idheal, leis a bheil e, a鈥� dol air ais c貌rr is tr矛 cheud bliadhna. Agus chaidh t貌rr obair cruinneachaidh de bheul-aithris a dh猫anamh ann le Sgoil E貌lais na h-Alba.

听听听听听听听听听听听 Tuigidh sibh gur e ainm G脿idhlig a tha ann am Baile Mh脿rtainn. Tha e coltach gun robh seann ainm Lochlannach air an aon 脿ite. B鈥� e sin S貌rabaidh. Tha sin gl猫idhte fhathast ann an ainm a鈥� chladh 鈥� Cladh Sh貌rabaidh 鈥� agus ann an ainm na tr脿ghad 鈥� Tr脿igh Sh貌rabaidh. Tha S貌rabaidh na ainm Lochlannach, a鈥� ciallachadh 鈥榖aile air talamh bog鈥�. Tha ainmean dhen aon se貌rsa ann an Latharna agus Muile, a bharrachd air Nirribhidh agus Innis T矛le.

Tha Longships on the Sand l脿n fiosrachadh inntinneach mar sin, a bharrachd air eachdraidh sh貌isealta Thiriodh. Mo bheannachd aig John Holliday airson a chuid saothrach.

The Little Letter 649

Among the townships in Tiree, there is Balemartine. I was always of the opinion that the Martin in the name was St Martin of Tours in France. But the scholars are not certain who it was. The name appears initially as Balmartin on Blaeu始s map in the seventeenth century.

听听听听听听听 Perhaps Martin was just one of the locals. There is a house in the village called 鈥楳artin始s house鈥�. A guy Martin was living there. The day his wife died, he himself suddenly passed away. Before that, he saw two coffins leaving the house at the same time. Apparently, he had the second sight.

听听听听听听听 I got the information about Balemartine from a book which came out earlier this year. The author, John Holliday, was a GP in Tiree for thirty years. He is fluent in Gaelic and he speaks it with a Tiree blas.

听听听听听听听 The book is called Longships on the Sand. It is about how the Vikings and the medieval folk settled the island and the place-names they created. The book is a work of great scholarship.

听

听听听听听听 Tiree is good for work of that nature because the estate records of the Duke of Argyll, who owns it, go back more than three hundred years. And much collection of oral tradition was done there by the School of Scottish Studies.

听听听听听听听 You鈥檒l understand that Balemartine is a Gaelic name. It appears that the place had an old Norse name. That was S貌rabaidh. That始s still preserved in the name of the cemetery 鈥� Cladh Sh貌rabaidh 鈥� and in the name of the beach 鈥� Tr脿igh Sh貌rabaidh. S貌rabaidh is a Norse name meaning 鈥榯ownship on marshy land鈥�. Names of the same type are in Lorne and Mull, in addition to Norway and Iceland.

听听听听听听听 Longships on the Sand is full of interesting infromation like that, in addition to the social history of Tiree. My thanks [blessing] to John Holliday for his labour[s].

Broadcast

  • Mon 16 Oct 2017 19:00

All the letters

Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.

Podcast: An Litir Bheag

The Little Letter for Gaelic Learners

An Litir Bheag air LearnGaelic

An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)

Podcast