21/01/2018
Tha Ruairidh MacIlleathain air ais le Litir Bheag na seachdain sa. Seo litir 脿ireamh 662.
Last on
![]()
Corresponding Litir
Litir do Luchd-ionnsachaidh 962
Clip
-
An Litir Bheag 662
Duration: 03:27
An Litir Bheag 662
始S docha gun cuala sibh mun Leabhar Dhearg aig Clann Raghnaill. The Red Book of Clanranald. Tha e ann an Taigh-tasgaidh N脿iseanta na h-Alba ann an D霉n 脠ideann. Chunnaic mi o chionn ghoirid e. Chuir e iongnadh orm cho beag 始s a bha e.
聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Beag no m貌r, tha an leabhar pr矛seil. Bha e air a sgr矛obhadh aig toiseach an ochdamh linn deug ann an G脿idhlig chlasaigeach le fear Niall MacMhuirich. Bha MacMhuirich a鈥� fuireach ann an Uibhist a Deas. Bha e na bhall de chinneadh a bha nam b脿ird is luchd-eachdraidh do chinn-chinnidh nan D貌mhnallach.
聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Chaidh Seumas 鈥極isean鈥� MacMhuirich a dh鈥橴ibhist ann an seachd ceud deug is seasgad (1760). Bha e air b脿rdachd Oisein fhoillseachadh. Ach bha gu le貌r de dhaoine a鈥� cumail a-mach gur e Seumas fh猫in a chruthaich i. Chaidh e a choimhead airson l脿mh-sgr矛obhainnean anns an robh seann bh脿rdachd Oiseanach. Chaidh e gu taigh ceann-cinnidh Chlann Raghnaill.
Chuir an ceann-cinnidh e gu fear Niall MacMhuirich. B鈥� esan ogha an duine a sgr矛obh an Leabhar Dearg. Fhuair Seumas an leabhar air iasad. Ach cha tug e air ais e. Nuair a chaochail e, bha an leabhar am measg an stuth aige ann an Lunnainn. An d猫idh sin fhuair Clann Raghnaill air ais e.
Tha leabhar eile ann a tha car coltach 鈥� Leabhar Dubh Chlann Raghnaill. Eadar an d脿 leabhar, tha t貌rr fiosrachaidh ann mu dhualchas nan G脿idheal aig deireadh nam meadhan-aoisean. Chaidh an Leabhar Dubh a lorg ann am b霉th ann am Baile Atha Cliath ann an ochd ceud deug is ceathrad (1840) leis an eachdraiche Albannach, Uilleam Foirbeis Skene. Goirid ro a bh脿s, thug Skene an leabhar do cheann-cinnidh Chlann Raghnaill. Mu cheud bliadhna an d猫idh sin, thug Clann Raghnaill an d脿 leabhar 鈥� am fear dearg agus am fear dubh 鈥� don Taigh-tasgaidh N脿iseanta.
聽Bha barrachd air aon 霉ghdar aig an Leabhar Dhubh. B鈥� e am fear a bu chudromaiche Cr矛sdean Peutan. Bha esan na bhall de theaghlach ainmeil eile. Bha e na oide aig meur Aontraim Chlann D貌mhnaill. Ma tha sibh anns an Taigh-tasgaidh N脿iseanta uair sam bith, mholainn gun toir sibh s霉il air d脿 leabhar Chlann Raghnaill.
the Little Letter 662
Perhaps you [have] heard of the Red Book of Clanranald. The Red Book of Clanranald. It鈥檚 in the National Museum of Scotland in Edinburgh. I saw it recently. It surprised me how small it was.
聽聽聽聽聽聽聽 Small or large, the book is precious. It was written at the beginning of the eighteenth century in classical Gaelic by Niall MacMhuirich. MacMhuirich lived in South Uist. He was one of a line of bards and historians to the MacDonald chiefs.
聽聽聽聽聽聽聽 James 鈥極ssian鈥� MacPherson went to Uist in 1760. He had published Ossian鈥檚 poetry. But many people maintained that it was James himself that created it. He went to look for manuscripts in which there was old Ossianic poetry. He went to the house of the Clanranald chief.
聽聽聽聽聽聽聽 The chief sent him to a Niall MacMhuirich. He was the grandson of the man who wrote the Red Book. James got the book on loan. But he didn鈥檛 give it back. When he died, the book was among his effects in London. After that, Clanranald got it back.
聽聽聽聽聽聽聽 There is another book quite similar 鈥� the Black Book of Clanranald. Between the two books, there is a lot of information about the heritage of the Gaels at the end of the middle ages. The Black Book was found in a shop in Dublin in 1840 by the Scottish historian, William Forbes Skene. Shortly before his death, Skene gave the book to the chief of Clanranald. About a hundred years after that, Clanranald gave both books 鈥� the red one and the black one 鈥� to the National Museum.
聽聽聽聽聽聽聽 The Black Book had more than one author. The most important was Christopher Beaton. He was a member of another famous family. He was a tutor to the Antrim branch of the MacDonalds. If you are ever in the National Museum, I鈥檇 recommend that you look at the two Clanranald books.Broadcast
- Sun 21 Jan 2018 10:30麻豆社 Radio nan G脿idheal
All the letters
Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.
Podcast: An Litir Bheag
The Little Letter for Gaelic Learners
An Litir Bheag air LearnGaelic
An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)
Podcast
-
An Litir Bheag
Litirichean do luchd-ionnsachaidh ura. Letters in Gaelic for beginners.
