08/04/2018
Tha Ruairidh MacIlleathain air ais le Litir Bheag na seachdain sa. Litir 脿ireamh 673.
Last on
![]()
Corresponding Litir
Litir do luchd-ionnsachaidh 977
Clip
-
An Litir Bheag 673
Duration: 03:18
An Litir Bheag 673
A bheil sibh e貌lach air Offa鈥檚 Dyke? Tha e gu 矛re na chr矛och eadar Sasainn agus a鈥� Chuimrigh. Thog r矛gh Sagsannach Mhercia, fear Offa, e. Bha sin anns an ochdamh linn.
听
听听听听听听听听听听听 Cha do chuir Offa鈥檚 Dyke stad air an n脿imhdeas eadar na Sasannaich 始s na Cuimrich, ge-t脿. Dh鈥檉h脿s r矛oghachd aonaichte Shasainn cumhachdach. Dh鈥檃ithnich an r矛gh Sasannach Eanraig III ceannard Cuimreach 鈥� Llywelyn ap Gruffydd 鈥� mar Phrionnsa na Cuimrigh ann an d脿 cheud deug, seasgad 始s a seachd (1267).
Ach rinn Llywelyn mearachd. Chaochail Eanraig agus th脿inig a mhac, Eideard I, don r矛gh-chathair. Cha deach Llywelyn a Lunnainn airson cr霉nadh an r矛gh 霉ir. Agus dhi霉lt e cuideachd gabhail ri Eideard mar uachdaran.
听听听听听听听听听听听 Ann an d脿 cheud deug, seachdad 始s a seachd (1277) thug na Sasannaich ionnsaigh mh貌r air a鈥� Chuimrigh. Thog Eideard t貌rr chaistealan m貌ra. Agus thug e air na Cuimrich gabhail ri laghan Shasainn.
听听听听听听听听听听听 Ach cha robh na Cuimrich air an ceannsachadh buileach. Anns a鈥� bhliadha ceithir cheud deug (1400), bha ar-a-mach m貌r ann. Bha Owain Glynd诺r aig a cheann. Bha planaichean aig Glynd诺r a鈥� Chuimrigh a st猫idheachadh mar phrionnsalachd neo-eisimeileach. Thug daoine air feadh na Cuimrigh taic dha. Ghairm e p脿rlamaid ann am Machynlleth.
听听听听听听听听听听听 Bha caraidean aig Glynd诺r am measg uaislean Shasainn. Agus bha co-ch貌rdadh aige leis an Fhraing. Chuir na Frangaich feachd gu ruige Worcester ann an Sasainn ach cha robh iad soirbheachail. An d猫idh sin, th貌isich c霉isean air a dhol an aghaidh nan Cuimreach. Ann an ceithir cheud deug 始s a h-ochd (1408) bha smachd aig na Sasannaich air ceann a deas agus meadhan na Cuimrigh. Ach lean an t-ar-a-mach anns a鈥� cheann a tuath airson greis. Chaidh Glynd诺r 脿 fianais. Chan eil fios d猫 thachair dha.
听听听听听听听听听听听 Ann an achdan p脿rlamaid ann am meadhan an t-siathamh linn deug, chaidh a鈥� Chuimrigh aonachadh le Sasainn fon aon riaghaltas agus an aon lagh. Ge-t脿, ged a tha an c脿nan air cr矛onadh, tha i fhathast l脿idir an coimeas ris na c脿nanan Ceilteach eile. O chionn d脿 bhliadhna, bha mi ann an cafaidh ann an Llanrwst, baile beag anns a鈥� cheann a tuath. Bha mu dh脿 fhichead duine ann, agus bha iad uile a鈥� bruidhinn Cuimris.The Little Letter 673
Do you know Offa鈥檚 Dyke? It鈥檚 pretty much a border between England and Wales. The Saxon king of Mercia, Offa, built it. That was in the eighth century.
听听听听听听听 Offa鈥檚 Dyke didn鈥檛 stop the enmity between the English and the Welsh, however. The united English kingdom grew powerful. The English king Henry III recognised the Welsh leader 鈥� Llywelyn ap Gruffydd 鈥� as Prince of Wales in 1267.
听听听听听听听 But Llywelyn made a mistake. Henry died and his son, Edward I, came to the throne. Llywelyn didn鈥檛 go to London for the coronation of the new king. And he also refused to accept Edward as his overlord.
听听听听听听听 In 1277 the English made a strong attack on Wales. Edward built many big castles. And he forced the Welsh to accept the laws of England.
听听听听听听听 But the Welsh were not entirely subdued. In the year 1400, there was a big revolt. Owain Glynd诺r was at its head. Glynd诺r had plans to establish Wales as an independent principality. People throughout Wales gave him support. He called a parliament in Machynlleth.
听
听听听听听听听 Glynd诺r had friends among the English elites. And he had an alliance with France. The French sent a force to Worcester in England but they were not successful. After that, matters started to go against the Welsh. In 1408 the English had control of southern and central Wales. But the revolt continued in the north for a while. Glynd诺r disappeared. It鈥檚 not known what happened to him.
听听听听听听听 In acts of parliament in the middle of the sixteenth century, Wales was united with England under the same government and law. However, although the language has declined, it is still strong in comparison with the other Celtic languages. Two years ago I was in a cafe in Llanrwst, a small town in the north. About forty people were present, and they were all speaking Welsh.Broadcast
- Sun 8 Apr 2018 10:30麻豆社 Radio nan G脿idheal
All the letters
Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.
Podcast: An Litir Bheag
The Little Letter for Gaelic Learners
An Litir Bheag air LearnGaelic
An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)
Podcast
-
An Litir Bheag
Litirichean do luchd-ionnsachaidh ura. Letters in Gaelic for beginners.
