Main content

Litir do Luchd-ionnsachaidh 1031

Litir do Luchd-ionnsachaidh le Ruairidh MacIlleathain. Litir 脿ireamh 1031.
Roddy Maclean reads this week's letter for G脿idhlig learners.

Available now

5 minutes

Last on

Wed 24 Apr 2019 23:00

Clip

Litir 1031: B脿s Chaluim Chille

Rinn an naomh ainmeil, Calum Cille, f脿isneachd air a bh脿s fh猫in ceithir bliadhna mus do chaochail e. Tha mi airson innse dhuibh mu dheidhinn. Chaidh aithris a dh猫anamh air le Naomh Adamnan 鈥� no E貌nan 鈥� anns a鈥� chunntas aige Vita Sancti Columbae 鈥� Beatha Chaluim Chille.

Turas a bha seo, nuair a bha Calum Cille a鈥� fuireach ann an Eilean 脤, th脿inig aoibhneas air. Ge-t脿, an d猫idh beagan diogan, th脿inig br貌n air.

Aig an dearbh 脿m sin, bha dithis fhear nan seasamh aig doras bothan an naoimh. B鈥� e fear dhiubh Lugne Mocublai. B鈥� e am fear eile Sagsannach dom b鈥� ainm Pilu. Dh鈥檉haighnich iad de Chalum Cille gu d猫 dh鈥檃dhbharaich a chuid aoibhneis agus br貌in.

Thuirt Calum Cille riutha, 鈥楾hallaibh ann an s矛th agus na faighnichibh dh矛om na dh鈥檃dhbharaich m鈥� aoibhneas no mo bhr貌n.鈥�

Chaidh na fir air an gl霉inean. Bha iad a鈥� sileadh nan deur. Bha iad airson faighinn a-mach na dh鈥檌onnsaich an naomh a thug air a bhith ri g脿irdeachas agus an uair sin ri br貌n.聽

Dh鈥檌nns e dhaibh ann an d矛omhaireachd na thachair dha. Ach thug e orra gealltainn nach canadh iad c脿il mu dheidhinn ri duine sam bith eile fhad 始s a bha esan be貌. Thug iad a leithid de ghealltanas dha.

鈥楢ir an latha seo fh猫in,鈥� thuirt Calum Cille, 鈥榯ha mi air a bhith ann am Breatainn deich bliadhna fichead. Airson grunn l脿ithean, tha mi air a bhith ag iarraidh air an Tighearna gun leig e saor mi bhon 脿ite-ch貌mhnaidh agam an seo, agus gun gairm e mi gu mo dh霉thaich athaireil ann an N猫amh.鈥�

鈥樖糞 e sin a thug orm a bhith aoibhneach,鈥� lean Calum Cille. 鈥楥hunnaic mi ainglean 脿 N猫amh a th脿inig airson coinneachadh ri m鈥� anam. Ach, 蹿猫补肠丑! Tha iad air stad gu h-obann agus tha iad nan seasamh air creag air taobh thall Caolas 脤.鈥�

Agus d猫 thug air na h-ainglean stad ann am Muile, gun a bhith a鈥� tighinn ro fhaisg air an naomh? Uill, dh鈥檌nns Calum Cille don dithis eile gun robh Dia air a bheachd air a鈥� ghnothach atharrachadh. Bha e air a bhith ag 猫isteachd ri coitheanalan eaglaise. Bha iad a鈥� d猫anamh 霉rnaighean airson Calum Cille a chumail be貌. Agus ghabh Dia ris na h-霉rnaighean.

Bha Calum Cille deiseil a dhol a N猫amh. 始S e sin a bu choireach gun robh e ri g脿irdeachas. Ach thuirt Dia ris gum biodh e be貌 ceithir bliadhna eile air an Talamh. Agus dh鈥檉h脿g sin Calum Cille br貌nach.

鈥楢ig deireadh nan ceithir bliadhna seo,鈥� thuirt Calum Cille, 鈥榞heibh mi b脿s gu h-obann, gun a bhith tinn sa bhodhaig ro-l脿imh, agus falbhaidh mi le aoibhneas chun an Tighearna, le ainglean naomh nam chois oir thig iad gam iarraidh aig an 脿m sin.鈥�

Bha Calum Cille be貌 mar sin airson ceithir bliadhna eile. Ach bha e gu math br貌nach thar na h-霉ine sin. Bha an aois a鈥� laighe air gu m貌r. Faisg air deireadh nan ceithir bliadhna, chaidh e latha a bha seo, ann am m矛os a鈥� Ch猫itein, airson coinneachadh ri manaich a bha ag obair air taobh an iar Eilean 脤. Dh鈥檌nns e dhaibh gun robh e ag iarraidh siubhal bhon t-saoghal seo ach nach robh e airson am f脿gail br貌nach. Agus, an-ath-sheachdain, innsidh mi dhuibh mar a chaochail Calum Cille ann an 脤 beagan l脿ithean an d猫idh sin.

Faclan na Litreach

Faclan na Litreach: E貌nan: the form of Adamnan often used in Scotland; Eilean 脤: Iona; gl霉inean: knees; ainglean: angels; anam: soul; coitheanalan: congregations; nam chois: along with me.

Abairtean na Litreach

Abairtean na Litreach: Rinn Calum Cille, f脿isneachd air a bh脿s fh猫in ceithir bliadhna mus do chaochail e: Columba, prophecied his own death four years before he died; th脿inig aoibhneas air: joy came upon him; ge-t脿, an d猫idh beagan diogan, th脿inig br貌n air: however, after a few seconds, sadness came upon him; aig an dearbh 脿m sin: at the same time; bha dithis fhear nan seasamh aig doras bothan an naoimh: two men were standing at the door of the saint鈥檚 hut; Sagsannach dom b鈥� ainm Pilu: a Saxon called Pilu; thallaibh ann an s矛th: go in peace; na faighnichibh dh矛om na dh鈥檃dhbharaich m鈥� aoibhneas no mo bhr貌n: don鈥檛 ask me what caused my joy or my sadness; dh鈥檌nns e dhaibh ann an d矛omhaireachd na thachair dha: he told them in secret what [had] happened to him; nach canadh iad c脿il mu dheidhinn ri X fhad 始s a bha esan be貌: that they wouldn鈥檛 say anything about it to X as long as he lived; thug iad a leithid de ghealltanas dha: they made such a promise to him; ann am Breatainn deich bliadhna fichead: in Britain for thirty years; tha mi air a bhith ag iarraidh air an Tighearna gun leig e saor mi bhon 脿ite-ch貌mhnaidh agam: I鈥檝e been asking the Lord to release me from my dwelling; gun gairm e mi gu mo dh霉thaich athaireil ann an N猫amh: that he call me to my fatherland in Heaven; tha iad nan seasamh air creag air taobh thall Caolas 脤: they are standing on a rock on the far side of the Sound of Iona; d猫 thug air na h-ainglean stad ann am Muile: what caused the angels to stop on Mull; gheibh mi b脿s gu h-obann, gun a bhith tinn sa bhodhaig ro-l脿imh: I shall die suddenly without any bodily sickness beforehand; thig iad gam iarraidh: they shall come to get me; bha an aois a鈥� laighe air: age was affecting him; m矛os a鈥� Ch猫itein: the month of May.

Puing-ch脿nain na Litreach

Puing-ch脿nain na Litreach: Bha iad a鈥� sileadh nan deur: they were crying [letting the tears fall]. Deur is the genitive plural form of deur 鈥�tear鈥�. Some people would today use the nominative plural form 诲别貌颈谤 ie a鈥� sileadh na(n) 诲别貌颈谤. Both are acceptable; the form I used is more traditional.

Gn脿thas-cainnt na Litreach

Gn脿thas-cainnt na Litreach: 蹿猫补肠丑!: look! This is an old-fashioned word and therefore suitable for Biblical use, and in discussing ancient religious figures like Calum Cille [the account of his life was written in Latin].

Broadcasts

  • Sun 21 Apr 2019 22:30
  • Wed 24 Apr 2019 23:00

Litir do Luchd-ionnsachaidh air LearnGaelic

Tha Litir do Luchd-ionnsachaidh air LearnGaelic (le PDFs)

All letters

Tha na litrichean uile an seo / The letters are available here

Podcast: Litir do Luchd-ionnsachaidh

Letter To Gaelic Learners

Podcast