Main content
Litir do Luchd-ionnsachaidh 1043
Litir do Luchd-ionnsachaidh le Ruairidh MacIlleathain. Litir 脿ireamh 1043. Roddy Maclean reads this week's letter for G脿idhlig learners.
Last on
Wed 17 Jul 2019
23:00
麻豆社 Radio nan G脿idheal
More episodes
![]()
Corresponding Litir Bheag
An Litir Bheag 739
Clip
-
Litir do Luchd-ionnsachaidh 1043
Duration: 05:00
Litir 1043: Loch a' Ghartain (1)
An robh sibh riamh aig Loch a鈥� Ghartain ann an Srath Sp猫? Tha e faisg air Coit Ghartain, far am biodh daoine a鈥� dol a-null is a-nall thar Uisge Sp猫 ann an coit 鈥� b脿ta beag 鈥� anns an t-seann aimsir. Tha Loch a鈥� Ghartain ainmeil an-diugh oir 始s e fear de na h-脿iteachan as fhe脿rr ann an Alba airson an iolair-uisge fhaicinn. Tha e cuideachd gu math br猫agha, le coille-ghiuthais ceithir-timcheall air. Tha cothrom an sin an capall-coille fhaicinn.听
Bhathar ag r脿dh aig aon 脿m gun robh creutair os-n脿darrach a鈥� fuireach anns na coilltean timcheall Loch a鈥� Ghartain. 始S e am Bodach a chanadh muinntir an 脿ite ris. Chan eil fhios a鈥檓 am faiceadh daoine c脿il, ach chluinneadh iad am Bodach a鈥� glaodhaich is a鈥� caoidh. Bha iad ag r脿dh gun robh e ag innse gum biodh b脿s ann.
Bha fear D貌mhnall Mac a鈥� Phearsain 脿s an Tulach am measg na feadhainn a thug cunntas air a鈥� Bhodach. Bhiodh e a鈥� coinneachadh ri caraidean air an Tulach a h-uile seachdain airson cairtean a chluich, agus drama no dh脿 a ghabhail.
Oidhche a bha seo, goirid ro mheadhan-oidhche, bha iad a鈥� cluich chairtean, ach cha robh uisge-beatha air fh脿gail aca. B鈥� e D貌mhnall Mac a鈥� Phearsain am fear a b鈥� 貌ige dhen chuideachd. Chaidh iarraidh air falbh gu bothan far am faigheadh e tuilleadh uisge-bheatha. Chaidh D貌mhnall ann, thog e na botail agus thill e don taigh far an robh a charaidean.听
Bha an oidhche ci霉in agus bha an iarmailt l脿n rionnagan. Cha robh l貌chran aig D貌mhnall, ach bha e furasta gu le貌r dha a shlighe fhaicinn. R脿inig e glac far an robh preasan aitinn a鈥� f脿s. Chuala e fuaim coltach ri each a bha a鈥� feuchainn ri 猫irigh gu a chasan. An uair sin, chuala e n脿dar de sgread mar gun robh an t-eagal air an each.听
Thug D貌mhnall s霉il mun cuairt ach cha robh sgeul air each no c脿il eile. Bha e dhen bheachd gun robh a charaidean ri cleas. Dh鈥櫭╥gh e nach robh dragh sam bith air. Ach cha robh duine eile ann. Th脿inig an t-eagal air an duine 貌g agus lean e air gu sgiobalta. R脿inig e bad chraobhan-beithe leth-cheud slat bhon taigh far an robh a charaidean. An sin, chuala e sgreuch os a chionn anns na geugan. Bha e an d霉il gun tigeadh a charaidean a-mach 脿s an taigh nuair a chuala iad an sgreuch. Ach cha do nochd duine.
Chaidh D貌mhnall a-steach agus bha e follaiseach nach robh a charaidean air c脿il a chluinntinn. Cha do dh鈥檌nns e dad dhaibh.
Aig tr矛 uairean sa mhadainn, th脿inig an c猫ilidh gu ceann. Bha dachaigh Dh貌mhnaill air rathad eadar-dhealaichte bho ch脿ch. Bha e a鈥� coiseachd leis fh猫in 鈥� mu ch貌ig ceud slat air rathad a鈥� bhaile-fearainn agus tr矛 cheud slat air an rathad phoblach. Gu h-obann, nochd rudeigin geal, solasach air a bheulaibh. Bha e coltach ri siota geal.
Cha robh D貌mhnall airson leantainn air a shlighe, ach cha robh e airson tilleadh don 脿ite 脿s an t脿inig e na bu mhotha. Mar sin, dh鈥檉h脿g e an rathad agus choisich e dhachaigh thar an fhraoich. Agus chuala e an aon sgreuch eagallach a chuala e nuair a bha e a鈥� faighinn an uisge-bheatha. A-nise, bha eagal a bheatha air. Ach d猫 rinn e? Innsidh mi dhuibh anns an ath Litir.
Bhathar ag r脿dh aig aon 脿m gun robh creutair os-n脿darrach a鈥� fuireach anns na coilltean timcheall Loch a鈥� Ghartain. 始S e am Bodach a chanadh muinntir an 脿ite ris. Chan eil fhios a鈥檓 am faiceadh daoine c脿il, ach chluinneadh iad am Bodach a鈥� glaodhaich is a鈥� caoidh. Bha iad ag r脿dh gun robh e ag innse gum biodh b脿s ann.
Bha fear D貌mhnall Mac a鈥� Phearsain 脿s an Tulach am measg na feadhainn a thug cunntas air a鈥� Bhodach. Bhiodh e a鈥� coinneachadh ri caraidean air an Tulach a h-uile seachdain airson cairtean a chluich, agus drama no dh脿 a ghabhail.
Oidhche a bha seo, goirid ro mheadhan-oidhche, bha iad a鈥� cluich chairtean, ach cha robh uisge-beatha air fh脿gail aca. B鈥� e D貌mhnall Mac a鈥� Phearsain am fear a b鈥� 貌ige dhen chuideachd. Chaidh iarraidh air falbh gu bothan far am faigheadh e tuilleadh uisge-bheatha. Chaidh D貌mhnall ann, thog e na botail agus thill e don taigh far an robh a charaidean.听
Bha an oidhche ci霉in agus bha an iarmailt l脿n rionnagan. Cha robh l貌chran aig D貌mhnall, ach bha e furasta gu le貌r dha a shlighe fhaicinn. R脿inig e glac far an robh preasan aitinn a鈥� f脿s. Chuala e fuaim coltach ri each a bha a鈥� feuchainn ri 猫irigh gu a chasan. An uair sin, chuala e n脿dar de sgread mar gun robh an t-eagal air an each.听
Thug D貌mhnall s霉il mun cuairt ach cha robh sgeul air each no c脿il eile. Bha e dhen bheachd gun robh a charaidean ri cleas. Dh鈥櫭╥gh e nach robh dragh sam bith air. Ach cha robh duine eile ann. Th脿inig an t-eagal air an duine 貌g agus lean e air gu sgiobalta. R脿inig e bad chraobhan-beithe leth-cheud slat bhon taigh far an robh a charaidean. An sin, chuala e sgreuch os a chionn anns na geugan. Bha e an d霉il gun tigeadh a charaidean a-mach 脿s an taigh nuair a chuala iad an sgreuch. Ach cha do nochd duine.
Chaidh D貌mhnall a-steach agus bha e follaiseach nach robh a charaidean air c脿il a chluinntinn. Cha do dh鈥檌nns e dad dhaibh.
Aig tr矛 uairean sa mhadainn, th脿inig an c猫ilidh gu ceann. Bha dachaigh Dh貌mhnaill air rathad eadar-dhealaichte bho ch脿ch. Bha e a鈥� coiseachd leis fh猫in 鈥� mu ch貌ig ceud slat air rathad a鈥� bhaile-fearainn agus tr矛 cheud slat air an rathad phoblach. Gu h-obann, nochd rudeigin geal, solasach air a bheulaibh. Bha e coltach ri siota geal.
Cha robh D貌mhnall airson leantainn air a shlighe, ach cha robh e airson tilleadh don 脿ite 脿s an t脿inig e na bu mhotha. Mar sin, dh鈥檉h脿g e an rathad agus choisich e dhachaigh thar an fhraoich. Agus chuala e an aon sgreuch eagallach a chuala e nuair a bha e a鈥� faighinn an uisge-bheatha. A-nise, bha eagal a bheatha air. Ach d猫 rinn e? Innsidh mi dhuibh anns an ath Litir.
Faclan na Litreach
Faclan na Litreach: Loch a鈥� Ghartain: Loch Garten; Srath Sp猫: Strathspey; iolair-uisge: osprey; capall-coille: capercaillie; l貌chran: lantern.
Abairtean na Litreach
Abairtean na Litreach: Coit Ghartain, far am biodh daoine a鈥� dol a-null is a-nall thar Uisge Sp猫 ann an coit: Boat of Garten, where people would go over and back across the River Spey in a small boat; le coille-ghiuthais ceithir-timcheall air: being surrounded by pine forest; bhathar ag r脿dh aig aon 脿m gun robh creutair os-n脿darrach a鈥� fuireach: it was said at one time that there was a supernatural creature living; chluinneadh iad am Bodach a鈥� glaodhaich is a鈥� caoidh: they would hear the Bodach calling and wailing; D貌mhnall Mac a鈥� Phearsain 脿s an Tulach: Donald MacPherson from Tulloch; agus drama no dh脿 a ghabhail: and to take a dram or two; oidhche a bha seo, goirid ro mheadhan-oidhche: one night, a little before midnight; b鈥� e D貌mhnall Mac a鈥� Phearsain am fear a b鈥� 貌ige dhen chuideachd: X was the youngest of the company; bothan far am faigheadh e tuilleadh uisge-bheatha: a bothy where he would get more whisky; bha an iarmailt l脿n rionnagan: the heavens were full of stars; glac far an robh preasan aitinn a鈥� f脿s: a hollow where juniper bushes were growing; fuaim coltach ri each a bha a鈥� feuchainn ri 猫irigh gu a chasan: a noise like a horse that was trying to get to its feet; gun robh a charaidean ri cleas: that his friends were playing a trick [on him]; bad chraobhan-beithe leth-cheud slat bhon taigh: a clump of birch trees fifty yards from the house; th脿inig an c猫ilidh gu ceann: the gathering came to an end; air rathad eadar-dhealaichte bho ch脿ch: on a different way from the others; c貌ig ceud slat air rathad a鈥� bhaile-fearainn: five hundred yards on the farm road; nochd rudeigin geal, solasach air a bheulaibh: something white and luminous appeared in front of him; thar an fhraoich: across the heather (moor); an aon sgreuch eagallach: the same frightening scream.
Puing-ch脿nain na Litreach
Puing-ch脿nain na Litreach: cha robh e airson tilleadh don 脿ite 脿s an t脿inig e na bu mhotha: he didn鈥檛 want to return to the place he had come from either. This is the past tense form of nas motha which idiomatically stands for 鈥榚ither鈥� in this structure (only following a negative verb). Chan eil mise cinnteach nas motha 鈥�I鈥檓 not sure either鈥�. Sometimes nas motha is also used in the past tense.听
Gn脿thas-cainnt na Litreach
Gn脿thas-cainnt na Litreach: bha eagal a bheatha air: he was frightened out of his wits.
Broadcasts
- Sun 14 Jul 2019 22:30麻豆社 Radio nan G脿idheal
- Wed 17 Jul 2019 23:00麻豆社 Radio nan G脿idheal
Litir do Luchd-ionnsachaidh air LearnGaelic
Tha Litir do Luchd-ionnsachaidh air LearnGaelic (le PDFs)
All letters
Tha na litrichean uile an seo / The letters are available here
Podcast: Litir do Luchd-ionnsachaidh
Letter To Gaelic Learners
Podcast
-
Litir do Luchd-ionnsachaidh
Litrichean Gaidhlig do luchd-ionnsachaidh. Gaelic letters for students of the language.
