Main content

An Litir Bheag 784

Litir Bheag na seachdain sa le Ruairidh MacIlleathain. Litir 脿ireamh 784. Roddy Maclean is back with this week's short letter for G脿idhlig learners.

Available now

4 minutes

Last on

Sun 24 May 2020 16:00

Clip

An Litir Bheag 784

Bha linn ann, agus na Cuimeanaich agus Clann 始ic an T貌isich nan dearg n脿imhdean do ch猫ile. Chuir na Cuimeanaich armailt mh貌r ri ch猫ile. Chaidh iad gu ruige A鈥� Mhuigh, deas air Inbhir Nis, 脿ros aig ceann-cinnidh Clann 始ic an T貌isich. Ach cha robh sgeul air Mac an T貌isich no a luchd-leantainn. Bha iad air a dhol gu eilean ann an Loch na Maighe. Bha ceithir cheud duine cruinn c貌mhla air an eilean. Bha iad s脿bhailte an sin, airson greis co-dhi霉.

A r猫ir beul-aithris, chruthaich na Cuimeanaich plana car annasach. Tha Allt Fionntaig a鈥� sruthadh a-mach 脿 Loch na Maighe. Thog na Cuimeanaich d脿m air an allt. Air taobh an locha dhen d脿m, bha d猫ileachan fiodha. Nuair a dh鈥櫭╥readh Loch na Maighe, bhiodh an t-eilean air a ch貌mhdachadh le uisge.

Eadhon mus do dh鈥櫭╥rich an loch ro fhada, bha e follaiseach do Chloinn 始ic an T貌isich gun robh am biadh aca a鈥� f脿s gann. Th脿inig fear dhiubh air adhart le plana. Fhuair e cead a dhol air adhart leis.

Thog e r脿th 鈥� tha mi an d霉il, le logaichean. Rinn e f脿sagan 鈥� no bungs 鈥� de dh鈥檉hiodh. Thug e leis sreang, r貌p agus tora, no auger, airson tuill a dh猫anamh anns na d猫ileachan.

Dh鈥檉halbh e a-mach ann an dorchadas na h-oidhche. R脿inig e an d脿m. Chan fhaca na Cuimeanaich e. Rinn e tuill anns na d猫ileachan. Chuir e f脿sag anns gach toll, agus cheangail e sreangan is r貌p ris na f脿sagan. Tharraing e air an r貌p, agus th脿inig na f脿sagan uile a-mach aig an aon 脿m. Ruith uisge tro na tuill le neart. Sguabaich e an d脿m air falbh. Bha tuil mh貌r ann.

Gu m矛-fhortanach do na Cuimeanaich, cha robh luchd-faire aca. Bha iad a鈥� campachadh d矛reach fon d脿m. Chaidh t貌rr dhiubh a mharbhadh anns an tuil. Cha robh gaisgeach na Maighe luath gu le貌r ann a bhith a鈥� pleadhagaich an r脿tha aige air falbh. Chaidh a bh脿thadh-san anns an tuil cuideachd. No mharbh na Cuimeanaich e. Cha do mhair e be貌, co-dhi霉.

'S d貌cha gu bheil an eachdraidh f矛rinneach. Chaidh clachan is cr猫adh a lorg far an robh an dam le luchd-rannsachaidh aig deireadh an naoidheamh linn deug.

The Little Letter 784

There was a time when the Cummings and the Mackintoshes were deadly enemies of each other. The Cummings put together a military force. They went to Moy, south of Inverness, an abode of the Mackintosh clan chief. But there was no sign of Mackintosh or his followers. They had gone to an island on Loch Moy. There were four hundred people gathered together on the island. They were safe there, for a while anyway.

According to tradition, the Cummings created an unusual plan. The Funtack Burn flows out of Loch Moy. The Cummings built a dam on the burn. On the loch side of the dam were wooden planks. When the level of Loch Moy rose, the island would become covered with water.

Even before the loch rose too much, it was obvious to the Mackintoshes that their food was getting scant. One of them came forward with a plan. He received permission to go ahead with it.

He built a raft 鈥� I imagine, with logs. He made bungs of wood. He took with him string, rope and an auger, to make holes in the planks.

He set out in the darkness of the night. He reached the dam. The Cummings didn鈥檛 see him. He made holes in the planks. He put a bung in each hole, and he tied strings and rope to the bungs. He pulled on the rope, and the bungs all came out at the same time. Water ran through the holes with force. It swept the dam away. There was a great flood.

Unfortunately for the Cummings, they had no watchmen. They were camped directly below the dam. Many of them were killed in the flood. The hero of Moy was not quick enough in paddling his raft away. He was also drowned in the flood. Or the Cummings killed him. He didn鈥檛 survive, anyway.

Perhaps the story is true. Stones and clay were found where the dam was by researchers at the end of the nineteenth century.聽

Broadcast

  • Sun 24 May 2020 16:00

All the letters

Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.

Podcast: An Litir Bheag

The Little Letter for Gaelic Learners

An Litir Bheag air LearnGaelic

An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)

Podcast