Main content

An Litir Bheag 790

Litir Bheag na seachdain sa le Ruairidh MacIlleathain. Litir 脿ireamh 790. Roddy Maclean is back with this week's short letter for G脿idhlig learners.

Available now

4 minutes

Last on

Sun 5 Jul 2020 16:20

Clip

An Litir Bheag 790

Bheir mi an cunntas agam air Uilleam Uallas gu cr矛ch an-diugh. Anns an t-Sultain, d脿 cheud deug, naochad 始s a seachd (1297), chaidh Uallas agus a chompanach Anndra Moireach a Dhrochaid Shruighlea. Bha iad air an taobh tuath dhen drochaid. Bha na m矛ltean shaighdearan aca.聽

Bha armailt t貌rr na bu mhotha aig na Sasannaich, ge-t脿. Bha iad fo sti霉ir Iain Uarainn, Iarla Shurraidh, agus 脵isdean Cresingham, ionmhasair an luchd-riaghlaidh Shasannaich ann an Alba. Bha iad a鈥� feitheamh gu deas air an drochaid.

Chuir Uarainn dithis shagartan a-null far an robh Uallas. Bha iad a鈥� tairgsinn maitheanas do na h-Albannaich nan leigeadh iad s矛os an armachd. Dhi霉lt Uallas an tagradh.

Chaidh gnothaichean gu math do na Sasannaich an toiseach. Sheas na h-Albannaich far an robh iad. Chaidh marc-shluagh Shasainn tarsainn na drochaid. Bha iad air an leantainn le saighdearan-coise. Fhathast, cha tug na h-Albannaich ionnsaigh orra.

Ach cha robh iad d矛omhain. Dh鈥檌arr Uallas air buidheann de luchd-sleagha dhol s矛os don abhainn. Nuair a bha leth de dh鈥檃rmailt nan Sasannach air a dhol tarsainn, dh霉in an luchd-sleagha an drochaid. Thug saighdearan Uallais ionnsaigh air an fheadhainn a bh鈥� air a dhol tarsainn na h-aibhne mu-thr脿th.

Chaidh am marc-shluagh Sasannach air ais, an comhair an c霉il. Bha iad a-nise am measg nan saighdearan-coise aca fh猫in. Bha buaireadh ann. Chaidh an latha leis na h-Albannaich. Bhathar ag r脿dh, dhen 脿ireamh mh貌r de Shasannaich a chaidh tarsainn na drochaid, nach d鈥� fhuair 脿s be貌 ach tri霉ir. Bha Cresingham am measg nam marbh.聽

Bha Iarla Shurraidh dhen bheachd nach robh iad s脿bhailte far an robh iad. Theich an armailt aige gu ruige Bearaig air taobh Shasainn dhen chr矛ch. Cha b鈥� e sin a-mh脿in. Theich na saighdearan Sasannach bho na caistealan, a bha air a bhith nan l脿mhan, ann an ceann a deas na h-Alba.

Thug Uilleam Uallas mar sin a saorsa a dh鈥橝lba. Chaidh aithneachadh mar riaghladair na d霉thcha. Cha b鈥� e sin deireadh an sge貌il, ge-t脿. Bha R矛gh Eideard Shasainn, a bha air t矛r-m貌r na Roinn E貌rpa, gu math feargach mu na thachair. Ach f脿gaidh mi an c貌rr dhen sgeul gu latha eile.

The Little Letter 790

I鈥檒l bring my account of William Wallace to a close today. In September 1297, Wallace and his companion, Andrew de Moray, went to Stirling Bridge. They were on the north side of the bridge. They had thousands of soldiers.聽

The English had a much bigger army, however. They were under the command of John de Warenne, the Earl of Surrey and Hugh de Cressingham, the treasure of the English governors in Scotland. They were waiting south of the bridge.

De Warenne sent two priests over to where Wallace was. They were offering forgiveness to the Scots if they put down their weapons. Wallace refused the offer.

Matters went well for the English to begin with. The Scots stood where they were. English cavalry crossed the bridge. They were followed by infantry. Still, the Scots did not attack them.

But they were not idle. Wallace asked a group of spearmen to go down to the river. When half of the English army had crossed, the spearmen closed the bridge. Wallace鈥檚 soldiers attacked those who had already crossed the bridge.

The English cavalry retreated, backwards. They were now among their own infantry. There was uproar. The Scots won the day. It was said, of the large number of English who crossed the bridge, that only three survived. Cressingham was among the dead.

The Earl of Surrey reckoned they weren鈥檛 safe where they were. His army fled to Berwick on the English side of the Border. That wasn鈥檛 all. The English soldiers fled from the castles that they had held in the south of Scotland.

William Wallace thus gave Scotland its [her] freedom. He was recognised as the country鈥檚 governor. That wasn鈥檛 the end of the story, however. King Edward of England, who was on the mainland of Europe, was very angry about what happened. But I鈥檒l leave the rest of the story to another day.

Broadcast

  • Sun 5 Jul 2020 16:20

All the letters

Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.

Podcast: An Litir Bheag

The Little Letter for Gaelic Learners

An Litir Bheag air LearnGaelic

An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)

Podcast