Main content

An Litir Bheag 813

Litir Bheag na seachdain sa le Ruairidh MacIlleathain. Litir 脿ireamh 813. Roddy Maclean is back with this week's short letter for G脿idhlig learners.

Available now

4 minutes

Last on

Sun 13 Dec 2020 16:00

Clip

An Litir Bheag 813

Th脿inig mi tarsainn air l脿rach-l矛n inntinneach o chionn ghoirid. 始S e an t-ainm a th鈥� oirre 鈥�Sgeul na G脿idhlig aig Oilthigh Ghlaschu鈥�. Tha i d脿-ch脿nanach. Gheibhear i aig sgeulnagaidhlig.ac.uk.

Chaidh an t-oilthigh a chur air chois ann an ceithir cheud deug, caogad 始s a h-aon (1451). Aig an 脿m sin, bha G脿idhlig ga bruidhinn ann an sg矛rean d霉thchail faisg air Glaschu. A bharrachd air sin, bha ceangal oifigeil ann eadar an t-oilthigh agus eaglaisean paraiste far an robh an c脿nan ga bruidhinn. Bha iad sin ann an Comhghall, B貌d is 脤le. Bhiodh ceudan bhliadhnaichean ann mus biodh a鈥� Gh脿idhlig air a teagasg anns an oilthigh. Ach bha G脿idheil nan oileanaich ann bho chionn fhada.

Nuair a chaidh Oilthigh Ghlaschu a st猫idheachadh, th貌isich daoine ann an Earra-Gh脿idheal, a bha ag amas air a bhith nam pearsaichean eaglais, a dhol ann. Roimhe sin, fhuair iad an cuid foghlaim ann an Oilthigh Chill R矛mhinn.

Tha ainm cli霉iteach a鈥� nochdadh ann an co-cheangal ri Oilthigh Ghlaschu anns an t-siathamh linn deug. B鈥� e sin Iain Major. Sgr矛obh e anns an leabhar aige mu eachdraidh Bhreatainn gun robh G脿idhlig aig cha mh貌r an d脿rna cuid de mhuinntir na h-Alba aig an 脿m sin. Bha Iain na Phrionnsabal san oilthigh airson c貌ig bliadhna.

Bha Ualtar MacUalraig, am b脿rd, ceangailte ris an oilthigh. 始S ann 脿 Carraig ann an Siorrachd 脌ir a bha Ualtar, agus bha e na Gh脿idheal. Bha e fh猫in is Uilleam Dunbar, b脿rd Gallta, a鈥� magadh air a ch猫ile ann an aoir. Bha Dunbar a鈥� cur s矛os air MacUalraig airson a bhith d矛leas don Gh脿idhlig. Bha MacUalraig a鈥� cur s矛os air Dunbar a chionn 始s nach robh G脿idhlig aige! Cheumnaich MacUalraig o Oilthigh Ghlaschu le MA ann an ceithir cheud deug, seachdad 始s a h-ochd (1478).

Aig deireadh an t-siathamh linn deug agus anns a鈥� chiad leth dhen t-seachdamh linn deug, bha gu le貌r de Gh脿idheil mar oileanaich aig an oilthigh. Bha a鈥� chuid a bu mhotha aca 脿 Earra-Gh脿idheal. Am measg nan ainmean G脿idhealach a ch矛 sinn, tha Caimbeul, MacLachlainn, Darach, Camshron, Bochanan, Mac a鈥� Bhreatannaich agus MacGuaire. Chun na h-ath-sheachdain, beannachd leibh.

The Little Letter 813

I came across an interesting website recently. Its name is 鈥楾he Gaelic Story at the University of Glasgow鈥�. It is bilingual. It is obtained [reached] at sgeulnagaidhlig.ac.uk.

The university was established in 1451. At that time, Gaelic was spoken in country areas close to Glasgow. In addition to that, there was an official link between the university and parish churches where the language was spoken. They were in Cowal, Bute and Islay. Hundreds of years would elapse before Gaelic would be taught at the university. But Gaels were students there a long time ago.

When the University of Glasgow was established, people in Argyll, who were aiming to be clergymen, started to go there. Before that, they obtained their education at the University of St Andrews.

A renowned name appears in connection with the University of Glasgow in the 16th century. That was John Major. He wrote in his book about the history of Britain that Gaelic was spoken by almost half of the population of Scotland at that time. John was Principal of the university for five years.

Walter Kennedy, the poet, was connected to the university. Walter was from Carrick in Ayrshire, and he was a Gael. He and William Dunbar, a Lowland poet, were mocking each other in satire. Dunbar was criticising Kennedy for being loyal to Gaelic. Kennedy was criticising Dunbar because he didn鈥檛 speak Gaelic! Kennedy graduated from the University of Glasgow with an MA in 1478.

At the end of the 16th century and in the first half of the 17th century, many Gaels were students at the university. Most of them were from Argyll. Among the Gaelic names we see are Campbell, MacLachlan, Darroch, Cameron, Buchanan, Galbraith and MacQuarrie. Till next week, cheerio.

Broadcast

  • Sun 13 Dec 2020 16:00

All the letters

Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.

Podcast: An Litir Bheag

The Little Letter for Gaelic Learners

An Litir Bheag air LearnGaelic

An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)

Podcast