Main content

Litir do Luchd-ionnsachaidh 1284

Litir do Luchd-ionnsachaidh le Ruairidh MacIlleathain. Litir 脿ireamh 1284. Roddy Maclean reads this week's letter for G脿idhlig learners.

Available now

5 minutes

Last on

Sun 25 Feb 2024 13:55

Clip

Litir 1284: D貌mhnall Alasdair MacCoinnich (4)

Bha mi ag innse dhuibh mu Aonghas agus Br矛de ann am Wonder Tales from Scottish Myth and Legend le D貌mhnall Alasdair MacCoinnich. B鈥� e Aonghas mac na Cailliche Beura. Cha tigeadh aois air oir bhiodh e a鈥� fuireach fad a鈥� gheamhraidh ann an Eilean Uaine an Iar far nach tig seann aois air duine.

Chunnaic Aonghas Br矛de ann an aisling an toiseach. Bhruidhinn e ri R矛gh an Eilein Uaine mu a deidhinn. Thuirt an R矛gh, 鈥樷�橲 e Br矛de a chunnaic thu. Nuair a thig an samhradh, bidh i ri do thaobh mar Bhanrigh an t-Samhraidh. Ge-t脿, tha do mh脿thair airson cumhachd a bhith aicese cho fada 鈥檚 as urrainn. Cha leig i leat a dhol faisg air Br矛de. Fan thus鈥� an seo gus am bi na fl霉raichean a鈥� tighinn an-脿irde.鈥�

鈥楩eumaidh mi dhol a lorg Br矛de an-dr脿sta,鈥� ars Aonghas.聽

鈥楾ha am Faoilleach ann,鈥� fhreagair an R矛gh. 鈥楥han eil e iomchaidh.鈥�

鈥楥uiridh mi geas air a鈥� mhuir agus air an t矛r,鈥� thuirt Aonghas. 鈥楤heir mi tr矛 latha iasaid bhon L霉nastal don Fhaoilleach.鈥� Rinn e sin agus bha tr矛 latha 脿lainn aca, ged as e am Faoilleach a bh鈥� ann. Chleachd Aonghas na l脿ithean sin airson Br矛de a lorg. Cha robh e soirbheachail, ge-t脿, agus thill an droch sh矛de. B鈥� fheudar do Aonghas tilleadh dhachaigh.

鈥橲 ann nuair a bha fl霉raichean an earraich air nochdadh a dh鈥檉heuch Aonghas a-rithist. An turas seo, bha e soirbheachail. Lorg e Br矛de anns a鈥� chaisteal far an robh i am br脿ighdeanas. 鈥楤ho seo a-mach, bidh daoine a鈥� cuimhneachadh an latha seo mar Latha Br矛de,鈥� ars Aonghas. Agus 鈥檚 e sin an latha a bhios na G脿idheil a鈥� comharrachadh fhathast mar a鈥� chiad latha dhen earrach.

Th脿inig s矛thichean airson f脿ilte a chur air Br矛de. Chuir Banrigh nan S矛thichean geas air Br矛de. Dh鈥檃tharraich i an t-aodach a bh鈥� oirre don t-se貌rsa a bu shnasaile.聽

B鈥� e am bigean-Br矛de a鈥� chiad eun a chuir f脿ilte air Br矛de. Thuirt a鈥� Bhanrigh gum biodh an t-eun sin an uair sin aithnichte mar 鈥榚un-Br矛de鈥�. Agus, air a鈥� chladach bha a鈥� phioghaid-mhara a鈥� seinn le toileachas. Bhon uair sin, tha na G脿idheil air a bhith e貌lach air an eun seo mar am 叠谤矛诲别补苍 no Gille-Br矛de.聽

Ph貌s Aonghas agus Br矛de ann an l霉chairt Banrigh nan S矛thichean. Bha na daoine agus na h-ainmhidhean toilichte. Ach cha robh a鈥� Chailleach Bheura toilichte. Nuair a chunnaic i am feur a鈥� f脿s bha an cuthach oirre.聽

Bha each dubh aig a鈥� Chaillich. Leum a鈥� Chailleach air muin an eich agus dh鈥檉heuch i ri Aonghas a lorg. Ach theich Aonghas agus Br矛de. Ged a bha an t-earrach air tighinn, chruthaich a鈥� Chailleach gaothan gus am biodh coltas a鈥� gheamhraidh ann fhathast. An toiseach bha an Fheadag. Bha clachan-meallain na cois. Mhair i tr矛 latha. Chaidh caoraich agus uain a mharbhadh leis an fhuachd.

An uair sin, bha a鈥� Ghobag. Bha i mar ghob e貌in, a鈥� gobachadh air a h-uile rud. Mhair i naoi latha. An uair sin, bha an Sguabag ann. Bha a鈥� ghaoth cho l脿idir 鈥檚 gun do reub i geugan far nan craobh. Ach an do bhuannaich a鈥� Chailleach Bheura? Ch矛 sinn nuair a chuireas mi cr矛och air na st貌iridhean seo an-ath-sheachdain.

Faclan na Litreach

Faclan na Litreach: D貌mhnall Alasdair MacCoinnich: Donald Alexander Mackenzie; aisling: dream; am Faoilleach: 鈥榯he wolf month鈥� (originally mid-January to mid-February); am br脿ighdeanas: in captivity; l霉chairt: palace; gaothan: winds; an Fheadag: 鈥榯he whistle鈥�; a鈥� Ghobag: 鈥榯he sharp-billed wind鈥�; a鈥� gobachadh air: pecking; an Sguabag: 鈥榯he sweeper鈥�.

Abairtean na Litreach

Abairtean na Litreach: Cha tigeadh aois air: he wouldn鈥檛 grow old; oir bhiodh e a鈥� fuireach fad a鈥� gheamhraidh ann an Eilean Uaine an Iar far nach tig seann aois air duine: because he would live all winter in the Green Isle of the West where nobody grows old; tha do mh脿thair airson cumhachd a bhith aicese: your mother wants to have power; cha leig i leat a dhol faisg air X: she won鈥檛 let you get close to X; fan thus鈥� an seo gus am bi na fl霉raichean a鈥� tighinn an-脿irde: stay here until the flowers are appearing; cuiridh mi geas air X: I鈥檒l put a spell on X; bheir mi tr矛 latha iasaid bhon L霉nastal: I鈥檒l take three borrowing days from Lammas (August); thill an droch sh矛de: the bad weather returned; b鈥� fheudar do Aonghas tilleadh dhachaigh: Angus had to return home; th脿inig s矛thichean airson f脿ilte a chur air Br矛de: fairies came to welcome Bride; dh鈥檃tharraich an t-aodach a bh鈥� oirre don t-se貌rsa a bu shnasaile: her clothes changed to the most attractive sort; nuair a chunnaic i am feur a鈥� f脿s bha an cuthach oirre: when she saw the grass growing, she was livid; bha clachan-meallain na cois: it was accompanied by hailstones; chaidh caoraich agus uain a mharbhadh leis an fhuachd: sheep and lambs were killed by the cold; cho l脿idir 鈥檚 gun do reub i geugan far nan craobh: so strong that she ripped branches from the trees.

Puing-ch脿nain na Litreach

Puing-ch脿nain na Litreach: am bigean-Br矛de: the linnet. Two birds have particularly strong connections to Bride. One is the linnet whose name literally means 鈥榯he little bird [bigean is from beag-eun] of Bride.鈥� The 鈥榮ea magpie鈥� (pioghaid-mhara or pioghaid-mar in Strathspey), known in English as the 鈥榦ystercatcher鈥�, is also connected to Bride; it is known as the 叠谤矛诲别补苍 (鈥楤谤矛诲-别耻苍鈥�) or 骋颈濒濒别-叠谤矛诲别, depending on location or dialect. Both species of bird are said to sing to welcome the return of Bride, goddess of Spring.

Gn脿thas-cainnt na Litreach

Gn脿thas-cainnt na Litreach: cho fada 鈥檚 as urrainn: as long as possible.

Broadcast

  • Sun 25 Feb 2024 13:55

Litir do Luchd-ionnsachaidh air LearnGaelic

Tha Litir do Luchd-ionnsachaidh air LearnGaelic (le PDFs)

All letters

Tha na litrichean uile an seo / The letters are available here

Podcast: Litir do Luchd-ionnsachaidh

Letter To Gaelic Learners

Podcast