Main content

An Litir Bheag 983

Litir Bheag na seachdain sa le Ruairidh MacIlleathain. Litir 脿ireamh 983. This week's short letter for G脿idhlig learners.

Available now

4 minutes

Last on

Sun 17 Mar 2024 13:30

Clip

An Litir Bheag 983

How ye doo鈥檈en? Ach yir se-en it. How鈥檚 yerself? No bad 鈥� it鈥檚 a smasheen day, ri鈥檈enuff.

Tha mi a鈥� t貌iseachadh na Litreach an-diugh le beagan Beurla. Buinidh i do phr矛omh bhaile na G脿idhealtachd, Inbhir Nis. O chionn ghoirid, fhuair mi leabhran a chaidh fhoillseachadh le F貌ram Eachdraidh Ionadail Inbhir Nis. 鈥橲 e an tiotal a tha air an leabhran Old Inverness Words and Phrases.

Tha cuid de na faclan s貌nraichte do Inbhir Nis. Mar eisimpleir 鈥� clacher. Chan e neach a tha ag obair gu proifeiseanta le clachan, ach cuideigin a tha a鈥� toirt taic don sgioba ball-coise ionadail 鈥� Clachnacuddin FC! Agus salachs 鈥� cha chuala mi sin ann an 脿ite eile. Tha e a鈥� ciallachadh Salvation Army 鈥� salachs.

Tha earrann anns an leabhran mu fhaclan a th脿inig a-steach a Bheurla Inbhir Nis bhon Gh脿idhlig. Is beag an t-iongnadh. Bha G脿idhlig aig a鈥� mh貌r-chuid de mhuinntir a鈥� bhaile thairis air ceudan bhliadhnaichean.

Seo eisimpleir bhon bhriathrachas aca. Amadan 鈥� a fool. Tha sin co-ionann anns an d脿 ch脿nan. Cuideachd groyk 鈥� a fool, an awkward person 鈥� bhon Gh脿idhlig 驳谤貌颈驳.

Cyarack 鈥� left-handed. Chan eil an leabhran a鈥� m矛neachadh mar a bhios daoine ga chleachdadh. Ann an G脿idhlig bidh sinn ag r脿dh gu bheil cuideigin leis a鈥� chearraig no gu bheil a鈥� chearrag aige. Doorchan 鈥� a pine cone. Tha sin a鈥� tighinn bhon Gh脿idhlig durcan. Dossan 鈥� fringe of hair on the forehead 鈥� bhon Gh脿idhlig dosan.

Tha am facal cappach aca cuideachd, a鈥� ciallachadh toothless. Tha am facal G脿idhlig cabach a鈥� ciallachadh 鈥榞un fhiaclan no le beul gr脿nda鈥�. Ann am Beurla Inbhir Nis, canaidh daoine mappach airson very drunk and confused. Ann an G脿idhlig tha mabach a鈥� ciallachadh stammering, stuttering; tha e co-cheangailte ri cainnt ach cha leig e leas a bhith co-cheangailte ri deoch l脿idir.

Tha an abairt mo-hooker ann am Beurla Inbhir Nis, a鈥� ciallachadh it doesn鈥檛 matter. Tha sin gu follaiseach bhon abairt Gh脿idhlig ma thogair leis an dearbh chiall. Bidh e inntinneach faicinn d猫 mhaireas be貌 de na seann fhaclan is abairtean G脿idhlig ann am Beurla Inbhir Nis anns an 霉ine fhada.听

The Little Letter 983

How ye doo鈥檈en? Ach yir se-en it. How鈥檚 yerself? No bad 鈥� it鈥檚 a smasheen day, ri鈥檈enuff.

I鈥檓 starting the Litir today with a bit of English. It belongs to the Highland capital, Inverness. A wee while ago I got a booklet that was published by the Inverness Local History Forum. The booklet鈥檚 title is 鈥極ld Inverness Words and Phrases鈥�.

Some of the words are peculiar to Inverness. For example 鈥� clacher. It鈥檚 not a person who works professionally with stones, but somebody who supports the local football team 鈥� Clachnacuddin FC! And salachs 鈥� I鈥檝e never heard that elsewhere. It means 鈥楽alvation Army鈥� 鈥� salachs.听

There is a section in the book about words that came into Inverness English from Gaelic. It鈥檚 hardly surprising. Gaelic was spoken by a majority of the townsfolk over hundreds of years.

Here is an example from their vocabulary. Amadan 鈥� a fool. That is the same in both languages. Also groyk 鈥� 鈥榓 fool, an awkward person鈥� 鈥� from the Gaelic 驳谤貌颈驳.

Cyarack 鈥� left-handed. The booklet does not explain how people use it. In Gaelic we say 鈥�tha cuideigin leis a鈥� chearraig鈥� or 鈥�tha a鈥� chearrag aige鈥�. Doorchan 鈥� a pine cone. That comes from the Gaelic durcan. Dossan 鈥� a fringe of hair on the forehead 鈥� from the Gaelic dosan.

They also have the word cappach, meaning 鈥榯oothless鈥�. The Gaelic word cabach means 鈥榯oothless or possessing an ugly mouth鈥�. In Inverness English, people say mappach for very drunk and confused. In Gaelic mabach means 鈥榮tammering, stuttering鈥�; it鈥檚 connected to speech but it doesn鈥檛 need to be connected to strong drink.

The phrase mo-hooker is in Inverness English, meaning 鈥榠t doesn鈥檛 matter鈥�. That is obviously from the Gaelic phrase ma thogair with the same meaning. It will be interesting to see what survives of the old Gaelic words and phrases in Inverness English in the long term.

Broadcast

  • Sun 17 Mar 2024 13:30

All the letters

Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.

Podcast: An Litir Bheag

The Little Letter for Gaelic Learners

An Litir Bheag air LearnGaelic

An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)

Podcast