Main content
An Litir Bheag 1112
Litir Bheag na seachdain sa le Ruairidh MacIlleathain. Litir 脿ireamh 1112. This week's short letter for G脿idhlig learners.
Last on
Sun 6 Sep 2026
13:30
麻豆社 Radio nan G脿idheal
More episodes
Previous
Next
![]()
Corresponding Litir
Litir do Luchd-ionnsachaidh 1416
Clip
-
An Litir Bheag 1112
Duration: 03:19
An Litir Bheag 1112
Tha sinn air a bhith a鈥� comharrachadh beatha s脿r-sgoileir am-bliadhna. B鈥� esan Uilleam MacBhatair no William J. Watson, pr矛omh sgoilear ainmean-脿ite na h-Alba anns an fhicheadamh linn.
Rugadh MacBhatair ann an ochd ceud deug, seasgad 鈥檚 a c貌ig (1865). Chaochail e ann an naoi ceud deug, ceathrad 鈥檚 a h-ochd (1948). Mar sin, carson a thathar a鈥� comharrachadh a bheatha am-bliadhna 鈥� ann an d脿 mh矛le, fichead 鈥檚 a sia (2026)? Uill, tha a chionn 鈥檚 gun do nochd an leabhar m貌r m貌r aige ann an cl貌 o chionn ceud bliadhna, ann an naoi ceud deug, fichead 鈥檚 a sia (2026). B鈥� e sin 鈥�The History of the Celtic Place-Names of Scotland鈥�.
Leugh mi an leabhar sin 脿s 霉r o chionn ghoirid. Agus thog aon rud m鈥� aire gu s貌nraichte. Dh鈥檉hosgail e doras a-steach don t-suidheachadh phearsanta aig MacBhatair fh猫in.聽
Thogadh e ann an Ros an Ear. Bha e fileanta ann an G脿idhlig agus Beurla. Sgr矛obh e mu mar a bhiodh na G脿idheil an sin a鈥� stobadh faclan G脿idhlig a-steach don Bheurla aca. Mar eisimpleir, chanadh iad, 鈥�I have a meanmhainn in my nose鈥�. Tha faclair Dwelly ag innse dhuinn gu bheil meanmhainn a鈥� ciallachadh 鈥�titillation of the nose, an omen of a stranger鈥檚 arrival or of good news鈥�.听
Chanadh muinntir Rois an Ear ri p脿iste nach itheadh a lite 鈥�[that] you鈥檒l be a taibhse鈥� i.e. a phantom. Agus chanadh iad mu dheidhinn duine a bha gun smior 鈥�that there was nothing in him but a blianach i.e. a meagre creature.鈥� A bheil facal Beurla agaibh fh猫in airson 鈥榖lianach鈥�?
Mar a dh鈥檉h脿s cuid ann an Ros an Ear fileanta ann am Beurla, bhiodh iad a鈥� tarraing 脿s an fheadhainn a chleachdadh faclan is abairtean G脿idhlig anns a鈥� Bheurla aca fh猫in. Bha fear ann a chaidh gu b霉th ann an Inbhir Gh貌rdain. Dh鈥檌arr e air fear na b霉tha 鈥�beef-uain鈥� sin beef of lamb a thoirt dha. 鈥橲 e sin a bha aig an duine air 鈥�mutton鈥�. Bho sin a-mach bha aithnisg 霉r aige 鈥� 鈥楤eef-uain鈥�!
Cha do mhair na faclan sin ann am Beurla Rois an Ear. Is gann gun cluinnear iad an-diugh.
Rugadh MacBhatair ann an ochd ceud deug, seasgad 鈥檚 a c貌ig (1865). Chaochail e ann an naoi ceud deug, ceathrad 鈥檚 a h-ochd (1948). Mar sin, carson a thathar a鈥� comharrachadh a bheatha am-bliadhna 鈥� ann an d脿 mh矛le, fichead 鈥檚 a sia (2026)? Uill, tha a chionn 鈥檚 gun do nochd an leabhar m貌r m貌r aige ann an cl貌 o chionn ceud bliadhna, ann an naoi ceud deug, fichead 鈥檚 a sia (2026). B鈥� e sin 鈥�The History of the Celtic Place-Names of Scotland鈥�.
Leugh mi an leabhar sin 脿s 霉r o chionn ghoirid. Agus thog aon rud m鈥� aire gu s貌nraichte. Dh鈥檉hosgail e doras a-steach don t-suidheachadh phearsanta aig MacBhatair fh猫in.聽
Thogadh e ann an Ros an Ear. Bha e fileanta ann an G脿idhlig agus Beurla. Sgr矛obh e mu mar a bhiodh na G脿idheil an sin a鈥� stobadh faclan G脿idhlig a-steach don Bheurla aca. Mar eisimpleir, chanadh iad, 鈥�I have a meanmhainn in my nose鈥�. Tha faclair Dwelly ag innse dhuinn gu bheil meanmhainn a鈥� ciallachadh 鈥�titillation of the nose, an omen of a stranger鈥檚 arrival or of good news鈥�.听
Chanadh muinntir Rois an Ear ri p脿iste nach itheadh a lite 鈥�[that] you鈥檒l be a taibhse鈥� i.e. a phantom. Agus chanadh iad mu dheidhinn duine a bha gun smior 鈥�that there was nothing in him but a blianach i.e. a meagre creature.鈥� A bheil facal Beurla agaibh fh猫in airson 鈥榖lianach鈥�?
Mar a dh鈥檉h脿s cuid ann an Ros an Ear fileanta ann am Beurla, bhiodh iad a鈥� tarraing 脿s an fheadhainn a chleachdadh faclan is abairtean G脿idhlig anns a鈥� Bheurla aca fh猫in. Bha fear ann a chaidh gu b霉th ann an Inbhir Gh貌rdain. Dh鈥檌arr e air fear na b霉tha 鈥�beef-uain鈥� sin beef of lamb a thoirt dha. 鈥橲 e sin a bha aig an duine air 鈥�mutton鈥�. Bho sin a-mach bha aithnisg 霉r aige 鈥� 鈥楤eef-uain鈥�!
Cha do mhair na faclan sin ann am Beurla Rois an Ear. Is gann gun cluinnear iad an-diugh.
The Little Letter 1112
We have been marking the life of a first-class scholar this year. He was Uilleam MacBhatair or William J. Watson, the prime Scottish place-name scholar in the twentieth century.聽
Watson was born in 1865. He died in 1948. Thus, why is his life being marked this year 鈥� in 2026? Well, because his tome appeared in print a hundred years ago, in 1926. That was 鈥楾he History of the Celtic Place-Names of Scotland鈥�.
I re-read that book recently. And one thing in particular caught my attention. It opened a door into Watson鈥檚 own personal situation.
He was raised in Easter Ross. He was fluent in Gaelic and English. He wrote about how the Gaels there would be inserting Gaelic words in their English. For example, they would say, 鈥業 have a meanmhainn in my nose鈥�. Dwelly鈥檚 dictionary tells us that meanmhainn means 鈥榯itillation of the nose, an omen of a stranger鈥檚 arrival or of good news鈥�.听
The people of Easter Ross would say to a child that wouldn鈥檛 eat their porridge 鈥榌that] you鈥檒l be a taibhse鈥� i.e. a phantom. And they would say about a pithless man 鈥榯hat there was nothing in him but a blianach i.e. a meagre creature.鈥� Do you have an English word for 鈥�blianach鈥�?
As some in Easter Ross became fluent in English, they would tease those who used Gaelic words and phrases in their own English. There was a man who went to a shop in Invergordon. He asked the shopkeeper to give him a 鈥�beef-uain鈥�, that is 鈥榓 beef of lamb鈥�. That is what the man called 鈥榤utton鈥�. Henceforth he had a new nickname 鈥� Beef-uain!
Those words did not survive in the English of Easter Ross. You will hardly ever hear them today.
Watson was born in 1865. He died in 1948. Thus, why is his life being marked this year 鈥� in 2026? Well, because his tome appeared in print a hundred years ago, in 1926. That was 鈥楾he History of the Celtic Place-Names of Scotland鈥�.
I re-read that book recently. And one thing in particular caught my attention. It opened a door into Watson鈥檚 own personal situation.
He was raised in Easter Ross. He was fluent in Gaelic and English. He wrote about how the Gaels there would be inserting Gaelic words in their English. For example, they would say, 鈥業 have a meanmhainn in my nose鈥�. Dwelly鈥檚 dictionary tells us that meanmhainn means 鈥榯itillation of the nose, an omen of a stranger鈥檚 arrival or of good news鈥�.听
The people of Easter Ross would say to a child that wouldn鈥檛 eat their porridge 鈥榌that] you鈥檒l be a taibhse鈥� i.e. a phantom. And they would say about a pithless man 鈥榯hat there was nothing in him but a blianach i.e. a meagre creature.鈥� Do you have an English word for 鈥�blianach鈥�?
As some in Easter Ross became fluent in English, they would tease those who used Gaelic words and phrases in their own English. There was a man who went to a shop in Invergordon. He asked the shopkeeper to give him a 鈥�beef-uain鈥�, that is 鈥榓 beef of lamb鈥�. That is what the man called 鈥榤utton鈥�. Henceforth he had a new nickname 鈥� Beef-uain!
Those words did not survive in the English of Easter Ross. You will hardly ever hear them today.
Broadcast
- Sun 6 Sep 2026 13:30麻豆社 Radio nan G脿idheal
All the letters
Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.
Podcast: An Litir Bheag
The Little Letter for Gaelic Learners
An Litir Bheag air LearnGaelic
An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)
Podcast
-
An Litir Bheag
Litirichean do luchd-ionnsachaidh ura. Letters in Gaelic for beginners.
