Main content
Sorry, this episode is not currently available

11/06/2007

Tha litir bheag na seachdain aig Ruairidh MacIlleathain.

Clip

An Litir Bheag 108

Bha sinn ann an Gleann S矛dh an t-seachdain sa chaidh. Agus tha sinn ann fhathast. Tha 脿ite ann air a bheil Finegand ann am Beurla. 鈥橲 e sin F猫ith nan Ceann. Seo mar a dh鈥櫭╥rich an t-ainm.

Bha oifigearan siorraim anns an sg矛re. Bha iad a鈥� togail ch矛sean. Chaidh iad gu taigh aig banntrach. Bha i bochd. Bha gl猫 bheag de dh鈥檃irgead aig a鈥� bhoireannach ri l脿imh. Thug na h-oifigearan leotha an spr猫idh aice. Bha am boireannach troimh-ch猫ile.

Chuir i fios gu ceann-cinnidh Chlann 鈥檌c Thomaidh. Thug esan daoine leis. Thachair an d脿 bhuidhinn ri ch猫ile aig an drochaid thairis air an fh猫ith. Th貌isich argamaid. Bha sabaid ann. Chaidh fear de na h-oifigearan a mharbhadh. Gh猫ill c脿ch. Ach rinn fear dhiubh mearachd. 鈥淎 MhicThomaidh Mh貌ir,鈥� thuirt e, 鈥渋s sinne muinntir an R矛gh agus bheir sinn fianais nad aghaidh.鈥�

Fhreagair MacThomaidh M貌r, 鈥淐ha bhi luchd-fianais ann.鈥� Thug e 貌rdugh na h-oifigearan siorraim a mharbhadh. Thug e 貌rdugh cinn nam marbh a ghearradh dhiubh. Thug e 貌rdugh eile na cinn a thilgeil don fh猫ith. Bhon uair sin, 鈥檚 e F猫ith nan Ceann a bh鈥� air an fh猫ith sin.

Bha droch bheachd aig an riaghaltas air Clann 鈥檌c Thomaidh. Aig a鈥� cheann thall, fhuair iad d矛oghaltas. Chaill Clann 鈥檌c Thomaidh am fearann aca.

Ceithir m矛le gu tuath air F猫ith nan Ceann tha 脿ite air a bheil, ann am Beurla, Spittal of Glenshee. Ann an G脿idhlig, 鈥檚 e sin Spideal Ghlinn S矛dh. 鈥橲 d貌cha gum faca sibh an t-ainm sin ann an 脿iteachan eile 鈥� Spideal. Tha Dalsnapidal faisg air Dail Chuinnidh. 鈥橲 e sin Dail na Spideil. Tha Spideal a鈥� ciallachadh 脿ite far an robh luchd-siubhail a鈥� faighinn cuid na h-oidhche. 鈥橲 e sin biadh is leabaidh.

Tha mi a鈥� smaoineachadh gu bheil am facal a鈥� tighinn bhon Laidinn hospitium. Th脿inig am facal ospadal bhon aon fhreumh. Agus, ann am Beurla, hospital is hospice. Faisg air Spideal Ghlinn S矛dh tha beinn a tha ainmeil. Is ise Beinn Ghulbain. Tha i co-cheangailte ri t猫 de na sgeulachdan as ainmeile a th鈥� againn. Innsidh mi dhuibh mu dheidhinn sin an ath-sheachdain.

Faclan is abairtean

Faclan is abairtean: Gleann S矛dh: Glenshee; tha 脿ite ann air a bheil Finegand: there鈥檚 a place there called Finegand; F猫ith nan Ceann: [lit.] the bog-stream of the heads; seo mar a dh鈥櫭╥rich an t-ainm: here鈥檚 how the name arose; oifigearan siorraim: sheriff鈥檚 officers; a鈥� togail ch矛sean: collecting taxes; banntrach: widow; bha gl猫 bheag de dh鈥檃irgead aig a鈥� bhoireannach ri l脿imh: the woman had very little money to hand; thug na h-oifigearan leotha an spr猫idh aice: the officers took with them her livestock; troimh-ch猫ile: extremely upset; chuir i fios gu ceann-cinnidh Chlann 鈥檌c Thomaidh: she sent word to the chief of Clan MacCombie (now MacThomas); thachair an d脿 bhuidhinn ri ch猫ile aig an drochaid thairis air an fh猫ith: the two groups met each other at the bridge over the bog-stream; bha sabaid ann: there was a fight; gh猫ill c脿ch: the others surrendered; rinn fear dhiubh mearachd: one of them made a mistake; is sinne muinntir an R矛gh agus bheir sinn fianais nad aghaidh: we are the King鈥檚 men and we鈥檒l give evidence against you; cha bhi luchd-fianais ann: there will be no witnesses; thug e 貌rdugh cinn nam marbh a ghearradh dhiubh: he gave an order to cut off the heads of the dead; na cinn a thilgeil don fh猫ith: to throw the heads into the bog-stream; bhon uair sin: since that time; bha droch bheachd aig an riaghaltas air: the government had a bad opinion of; fhuair iad d矛oghaltas: they got revenge; chaill Clann 鈥檌c Thomaidh am fearann aca: the MacCombies lost their land; far an robh luchd-siubhail a鈥� faighinn cuid na h-oidhche: where travellers were getting a night鈥檚 lodging; bhon aon fhreumh: from the same root; Beinn Ghulbain: Ben Gulabin; co-cheangailte ri t猫 de na sgeulachdan as ainmeile a th鈥� againn: linked to one of the most famous stories we have.

All the letters

Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.

Podcast: An Litir Bheag

The Little Letter for Gaelic Learners

An Litir Bheag air LearnGaelic

An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)

Podcast