Â鶹Éç

Available for over a year

Coedwig i nodi Diwrnod Cofio’r Holocost 2020 Mae’n aeaf yn y goedwig, y gaeaf oeraf a welwyd erioed gan y prennau llwyd sy’n sefyll yn stond, mewn rhesi difesur ar y llethrau llwm fel torf o gyrff noeth yn y niwl. Mae hi’n ddistaw, heb ochenaid na si, ac nid oes un chwa o wynt i gynhyrfu sudd eu gwythiennau sych nac i ddeffro’r un ddeilen grin i ffarwelio golau gwan y dydd. Mae hi’n nosi, ac ym mhylni min y nos mae streipiau dryslyd y brigynnau main yn rith o freichiau uwchben düwch y pridd yn ymestyn yn erfyniol i’r byd. Does neb yn y goedwig. Ond heno, gadawn gysur yr aelwyd dwym a down gyda’n gilydd rhwng y prennau mud, gyda gwres ein cyrff a’n canhwyllau claer i fywiogi’r llonyddwch, ac mae fflach y fflamau’n deffro atgof hen ac mae’r coed yn rhynnu. Clywn sŵn ein sibrydion fel egin cyntaf y gwanwyn, a chofiwn bleser y misoedd mwyn, pan oedd y goedwig mor brysur â ffair, llawn bwrlwm bywyd a blagur yn byrstio, gwreiddiau’n tyrchu a sugno’n farus o’r pridd, ac ymgodymu didostur y glasbren yn ei ras i gyrraedd ffafr yr haul. Angof oedd creithiau’r rhisgl dan duswau’r dail newydd, a daethom yn ddigymell yn llu i edmygu’r gogoniant, â’n llygaid yn osgoi’r cysgodion. Ond heno, yn noethni’r gaeaf er gwaethaf yr oerfel bythol gynyddol down yn ôl â’n llygaid ar agor, down yn ôl, yn sobor, at ein coed.