{\rtf1\ansi \deff112\deflang1033{\fonttbl{\f112\fnil\fcharset0\fprq2 Padarn;}}{\colortbl;\red0\green0\blue0;\red0\green0\blue255;\red0\green255\blue255;\red0\green255\blue0;\red255\green0\blue255;\red255\green0\blue0; \red255\green255\blue0;\red255\green255\blue255;\red0\green0\blue128;\red0\green128\blue128;\red0\green128\blue0;\red128\green0\blue128;\red128\green0\blue0;\red128\green128\blue0;\red128\green128\blue128;\red192\green192\blue192;}{\stylesheet{\widctlpar \f112 \snext0 Normal;}{\*\cs10 \additive Default Paragraph Font;}{\s15\widctlpar\tqc\tx4153\tqr\tx8306 \f112 \sbasedon0\snext15 footer;}{\*\cs16 \additive\sbasedon10 page number;}}{\info{\title Sgript W33}{\author Âé¶¹Éç}{\operator Âé¶¹Éç} {\creatim\yr2000\mo10\dy16\hr11\min44}{\revtim\yr2000\mo12\dy18\hr16\min7}{\printim\yr2000\mo5\dy15\hr15\min35}{\version2}{\edmins1}{\nofpages10}{\nofwords1289}{\nofchars7348}{\*\company Âé¶¹Éç}{\vern57395}}\paperw11880\paperh16820 \widowctrl\ftnbj\aenddoc\pgnstart23\hyphhotz0\sprstsp\otblrul\brkfrm\sprstsm\truncex\nolead\msmcap\hyphcaps0\fracwidth \fet0\sectd \sbknone\pgnrestart\pgnstarts23\linex0\headery709\footery709\colsx709\endnhere {\footer \pard\plain \s15\widctlpar\tqc\tx4153\tqr\tx8306\pvpara\phmrg\posxr\posy0 \f112 {\field{\*\fldinst {\cs16 PAGE }}{\fldrslt {\cs16\lang1024 29}}}{\cs16 \par }\pard \s15\ri360\widctlpar\tqc\tx4153\tqr\tx8306 \par }{\*\pnseclvl1\pnucrm\pnstart1\pnindent720\pnhang{\pntxta .}}{\*\pnseclvl2\pnucltr\pnstart1\pnindent720\pnhang{\pntxta .}}{\*\pnseclvl3\pndec\pnstart1\pnindent720\pnhang{\pntxta .}}{\*\pnseclvl4\pnlcltr\pnstart1\pnindent720\pnhang{\pntxta )}}{\*\pnseclvl5 \pndec\pnstart1\pnindent720\pnhang{\pntxtb (}{\pntxta )}}{\*\pnseclvl6\pnlcltr\pnstart1\pnindent720\pnhang{\pntxtb (}{\pntxta )}}{\*\pnseclvl7\pnlcrm\pnstart1\pnindent720\pnhang{\pntxtb (}{\pntxta )}}{\*\pnseclvl8\pnlcltr\pnstart1\pnindent720\pnhang {\pntxtb (}{\pntxta )}}{\*\pnseclvl9\pnlcrm\pnstart1\pnindent720\pnhang{\pntxtb (}{\pntxta )}}\pard\plain \widctlpar\tx3402 \f112 {\b \tab }{\b\ul GWERS 27}{\b \par }\pard \widctlpar {\b \par \par }{\b\ul CYFLWYNYDD}{\b : }{\b\ul BASIL DAVIES \par \par \par }\pard \ri-1643\widctlpar\tx1080 {\b\ul NOD}{\b :\tab Learning the Past Tense of 'cael' (to have, to receive) - i.e I got / had / \par }\tab {\b received etc. \par }\pard \widctlpar {\b \par } \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080 {\b \tab }{\b\ul Geirfa \par \par }\pard \widctlpar\tx540\tx1276\tx2340\tx2977\tx3686\tx5103\tx6521\tx7088 {\b \tab \tab }tost\tab \tab -\tab toast\tab coffi\tab -\tab coffee \par \pard \widctlpar\tx540\tx1276\tx2977\tx3686\tx5103\tx5760\tx5940\tx6521\tx7088 \tab \tab te\tab -\tab tea\tab cig moch\tab -\tab bacon \par \pard \widctlpar\tx540\tx1276\tx2977\tx3686\tx5103\tx6521\tx7088 \tab \tab wy(au)\tab -\tab egg(s)\tab bacwn\tab -\tab bacon \par \tab \tab sirial\tab -\tab cereal\tab m{\cchs256 \'90}l\tab -\tab honey \par \pard \ri-651\widctlpar\tx540\tx1276\tx2977\tx3686\tx4500\tx5103\tx6521\tx7088 \tab \tab sglodion\tab -\tab chips\tab \tab brechdan(au)-\tab sandwich(es) \par \pard \widctlpar\tx540\tx1276\tx2700\tx2977\tx3686\tx4500\tx5103\tx6521\tx7088 \tab \tab pysgodyn\tab \tab -\tab fish\tab \tab pysgod\tab -\tab fish (pl) \par \pard \widctlpar\tx540\tx1276\tx2340\tx2977\tx3686\tx5103\tx5940\tx6521\tx7088 \tab \tab ffrwyth(au)\tab -\tab fruit\tab caws\tab \tab -\tab cheese \par \pard \widctlpar\tx540\tx1276\tx2977\tx3420\tx3686\tx5040\tx5940\tx6521\tx7088 \tab \tab teisen f\tab -\tab \tab cake \tab teisennau \tab -\tab cakes \par \pard \widctlpar\tx540\tx1276\tx2977\tx3420\tx3686\tx5103\tx5940\tx6521\tx7088 \tab \tab cacen(nau) f\tab -\tab \tab cake\tab teisennod \tab -\tab cakes \par \pard \widctlpar\tx540\tx1276\tx2880\tx2977\tx3420\tx3686\tx3960\tx5103\tx6521\tx7088 \tab \tab llysiau\tab \tab -\tab \tab vegetables \tab cig \tab -\tab meat \par \pard \ri-261\widctlpar\tx540\tx1276\tx2977\tx3686\tx5103\tx5400\tx6521\tx7088 \tab \tab cawl\tab -\tab soup, broth \par \tab \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1276\tx2977\tx3686\tx5103\tx5400\tx6521\tx7088 \tab \tab gwobr f\tab -\tab prize\tab plant\tab -\tab \tab children \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1276\tx2700\tx2977\tx3686\tx5103\tx5400\tx6521\tx6660\tx7088 \tab \tab swyddfa f\tab \tab -\tab office\tab amser\tab -\tab \tab time \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1276\tx2700\tx2977\tx3686\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \tab \tab amser te\tab \tab -\tab tea time \par \par \pard \widctlpar\tx540\tx1276\tx2700\tx2977\tx3686\tx3960\tx5103\tx6521\tx7088 \tab \tab achos\tab \tab -\tab because\tab digon\tab -\tab enough \par \pard \widctlpar\tx540\tx1276\tx2340\tx2977\tx3686\tx5103\tx5940\tx6521\tx7088 \tab \tab chwaith\tab \tab -\tab either\tab hefyd\tab \tab -\tab too, also \par \tab \tab o gwbl\tab -\tab \tab at all \tab fel ti\tab \tab -\tab like you \par \pard \ri-367\widctlpar\tx540\tx1276\tx2340\tx2977\tx3686\tx5103\tx5940\tx6521\tx7088 \tab \tab cyn\tab \tab - \tab before\tab heb laeth\tab -\tab without milk \par \pard \widctlpar\tx540\tx1276\tx2340\tx2977\tx3686\tx5103\tx5940\tx6521\tx7088 \tab \tab tua\tab \tab -\tab about \tab yn fawr iawn-\tab very much \par \par \par \pard \widctlpar\tx540\tx1276\tx2700\tx2880\tx3420\tx3960\tx5040\tx5940 \tab \tab cwpanaid o de\tab \tab \tab -\tab a cup of tea (N.W.) \par \tab \tab 'paned \tab \tab \tab \tab -\tab a 'cuppa' (colloquial) \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx2880\tx3420\tx3960\tx5040\tx5940 \par \pard \widctlpar\tx540\tx1276\tx2700\tx2880\tx3420\tx3960\tx5040\tx5940 \tab \tab dysglaid o de\tab \tab \tab -\tab a cup of tea (S.W.) \par \tab \tab dishgled \tab \tab \tab \tab -\tab a 'cuppa' (colloquial)\tab \tab \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx2880\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 {\b \par }\pard \widctlpar\tx540\tx1276\tx2700\tx2880\tx3420\tx3960\tx5040\tx5940 \par \par \par \par \par \par {\b\ul RHAN 1} \par \par \par {\pntext\pard\plain\f112 1. \tab}\pard \fi-283\li568\widctlpar\tx284\tx709\tx1276\tx2700\tx2880\tx3420\tx3960\tx5040\tx5940{\*\pn \pnlvlbody\pndec\pnb0\pni0\pnf112\pnfs24\pnstart1\pnindent283\pnhang{\pntxta . }}\tab {\ul Note the two meanings of the preposition }{\b\ul 'i'} \par \pard \widctlpar\tx284\tx709\tx1276\tx2700\tx2880\tx3420\tx3960\tx5040\tx5940 \par \pard \widctlpar\tx540\tx709\tx2700\tx2880\tx3420\tx3960\tx5040\tx5940 \tab \tab {\ul \lquote }{\b\ul i}{\ul \rquote is always followed by a Soft Mutation}{\b\ul \par } \par \par \pard \widctlpar\tx540\tx1276\tx2700\tx2880\tx3420\tx3960\tx5040\tx5940 \tab (a)\tab {\b\ul to}{\b \par }\pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx2880\tx3420\tx3960\tx5040\tx5940 {\b \par }\pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2700\tx2880\tx3420\tx3960\tx5040\tx5940 \tab \tab \tab {\b i F}angor\tab \tab \tab \tab -\tab {\b to }Bangor \par \tab \tab \tab {\b i G}oleg y Barri\tab \tab -\tab {\b to }Barry College \par \par \par \pard \widctlpar\tx709\tx1276\tx1701\tx2340\tx2520\tx3960\tx5760\tx5940 \tab (b)\tab {\b\ul for} (a meal) \par \pard \li1080\widctlpar\tx540\tx1080\tx2340\tx2520\tx3960\tx5760\tx5940 \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2340\tx2520\tx2694\tx2977\tx3960\tx5040\tx5760 \tab \tab \tab i {\b f}recwast\tab \tab -\tab for breakfast \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2700\tx3060\tx3969\tx4500 \tab \tab \tab i {\b g}inio\tab \tab \tab -\tab \tab for lunch \par \tab \tab \tab i {\b g}inio nos\tab \tab -\tab \tab for dinner \par \tab \tab \tab i {\b d}e\tab \tab \tab -\tab \tab for tea \par \tab \tab \tab i swper\tab \tab \tab -\tab \tab for supper \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \tab \tab \par \par \pard \ri-367\widctlpar\tx284\tx709\tx1276\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \tab 2.\tab (a)\tab {\b\ul Fe / Mi ges - I had (got / received)} \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \par \tab \tab \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \tab \tab \tab {\b Fe ges i} {\b g}ig moch i frecwast. \par \tab \tab \tab - {\b I had} bacon for breakfast. \par \par \tab \tab \tab {\b Mi ges i d}ost i frecwast heddiw. \par \pard \li1695\widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 - {\b I had} toast for breakfast today. \par \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \tab \tab \tab {\b Fe ges i g}offi i frecwast ddoe. \par \tab \tab \tab - {\b I had} coffee for breakfast yesterday. \par \par \tab \tab \tab {\b Mi ges i f}{\cchs256 \'90}l i frecwast y bore 'ma. \par \tab \tab \tab - {\b I had} honey for breakfast this morning. \par \par \par \pard \widctlpar\tx540\tx1276\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \tab \tab {\ul Note carefully how the object (which answers the question }\tab \tab \tab {\ul What? after the verb) undergoes a Soft Mutation.} \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \par \par \pard \widctlpar\tx540\tx709\tx1276\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \tab \tab \tab {\ul Notice the similarity to the Past Tense of }{\b\ul 'mynd'}{\ul (to go) \par }\pard \qr\widctlpar\tx540\tx1276\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \par \par Fe/Mi{\b es} i\tab -\tab \tab I went\tab \tab \tab \par \par {\pntext\pard\plain\f112 (b) \tab}\pard \fi-283\li988\widctlpar\tx709\tx1276\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760{\*\pn \pnlvlbody\pnlcltr\pnb0\pni0\pnf112\pnfs24\pnstart2\pnindent283\pnhang{\pntxtb (}{\pntxta ) }}\tab {\b\ul Ches i ddim - I didn't have (get / receive)} \par \pard \li705\widctlpar\tx709\tx1276\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \par \tab \tab {\ul There is a change of mutation in the negative forms. Just learn }\tab \tab \tab {\ul them parrot fashion for the time being. \par } \par \pard \li540\widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \par \tab \tab {\b Ches i ddim} brecwast y bore \lquote ma.\tab \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \tab \tab \tab - {\b I didn't have} breakfast this morning. \par \par \tab \tab \tab {\b Ches i ddim} tost.\tab \par \tab \tab \tab - {\b I didn't have} (any) toast. \par \par \tab \tab \tab {\b Ches i ddim} te.\tab \par \tab \tab \tab - {\b I didn't have} (any) tea. \par \par \tab \tab \tab {\b Ches i ddim} sirial chwaith. \par \tab \tab \tab - {\b I didn't have} (any) cereal either. \par \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \par \tab \tab {\ul You'll notice that the object does NOT mutate after the negative }\tab \tab {\ul verb (because the mutation appears on '}{\b\ul dd}{\ul im')} \par \par \par \pard \ri-800\widctlpar\tx540\tx1080\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \tab \tab {\ul Notice also that there is no need to translate the word }{\b\ul 'any'}{\ul into Welsh.} \par \par \par \pard \ri-800\widctlpar\tx284\tx709\tx1276\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \tab 3.\tab (a)\tab {\b\ul Fe / Mi gest ti - You had (got / received)}{\ul \par }\pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 {\ul \par }\pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \par \tab \tab \tab {\b Fe ges i} {\b d}ost i frecwast ond {\b fe gest ti g}ig moch ac wy. \par \tab \tab \tab - {\b I had} toast for breakfast but{\b you had} bacon and egg.{\ul \par }\pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 {\ul \par }\pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 {\b \tab \tab \tab Mi gest ti} sirial ond{\b ches i ddim} sirial. \par \tab \tab \tab - {\b You had} cereal but{\b I didn't have} cereal. \par {\ul \par \par }\pard \widctlpar\tx540\tx709\tx1276\tx1701\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \tab \tab (b)\tab {\b\ul Gest ti?\tab - Did you have (get / receive)?} \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \par \tab \tab \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \tab \tab \tab {\b Gest ti} {\b d}ost?\tab \tab \par \tab \tab \tab - {\b Did you have} toast? \par \par \tab \tab \tab {\b Gest ti} {\b g}offi i frecwast?\tab \par \tab \tab \tab - {\b Did you have} coffee for breakfast? \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \tab \par \par \pard \widctlpar\tx540\tx1276\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \tab \tab {\ul Notice the Soft Mutation in the object again} \par \pard \widctlpar\tx709\tx1276\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \tab (c){\b \tab }{\b\ul Yes and No replies} \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \par \pard \widctlpar\tx540\tx1276\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \tab \tab {\b\ul As with all Did? questions the replies are}{\ul :} \par \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \par \tab \tab \tab {\b Do}\tab -\tab Yes \par \tab \tab \tab {\b Naddo}\tab -\tab No \par \par \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 {\b \tab \tab \tab Gest ti} {\b g}offi i frecwast? - {\b Naddo}, fe ges i de.\tab \par \tab \tab \tab - {\b Did you have} coffee for breakfast? - {\b No}, I had tea.{\b \par \par \tab \tab \tab Gest ti} {\b d}ost? - {\b Do.}\tab \tab \par \tab \tab \tab - {\b Did you have} toast? - {\b Yes.} \par \par \tab \tab \par \pard \widctlpar\tx709\tx1276\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \tab (ch)\tab {\b\ul Chest ti ddim - You didn't have (get / receive)} \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \par \pard \widctlpar\tx540\tx1276\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \tab \tab {\ul Remember the Aspirate Mutation in the negative form \par \par \par }{\b \tab \tab \tab Ch}est ti ddim \par {\ul \par } \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \tab \tab \tab Fe ges i{\b }frecwast ond {\b chest ti ddim} brecwast. \par \tab \tab \tab - I had breakfast but {\b you didn't have }breakfast. \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \tab \tab \tab {\b Chest ti ddim }cinio ddoe. \par \pard \widctlpar\tx540\tx1276\tx1701\tx2340\tx2520\tx3960\tx5040\tx5760 \tab \tab \tab - {\b You didn\rquote t have (any) lunch yesterday.} \par \pard \widctlpar\tx1276\tx4500 \tab \tab \tab \tab \tab \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx4500 {\b \par }\pard \ri-792\widctlpar\tx284\tx709\tx1276\tx4500 \tab 4.{\b \tab }(a){\b \tab }{\b\ul Fe/Mi gafodd Mair / Gareth\tab -\tab Mair / Gareth had (got / received)} \par \tab \tab \tab {\b\ul Fe/Mi gafodd e (o) / hi\tab -\tab He / She had} \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx3060\tx4680 \par \tab \par \pard \widctlpar\tx709\tx1080\tx1276\tx1701\tx2700\tx3060\tx4680 \tab (i)\tab \tab \tab {\b Fe gafodd Gareth} {\b b}ysgodyn i ginio nos. \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2700\tx3060\tx4680 \tab \tab \tab -{\b Gareth had} fish for dinner. \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx3060\tx4680 \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2700\tx3060\tx4680 \tab \tab \tab {\b Mi gafodd e (o) f}rechdanau i ginio. \par \tab \tab \tab - {\b He had} sandwiches for lunch. \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx3060\tx4680 \par \pard \widctlpar\tx540\tx1276\tx2700\tx3060\tx4680 \tab \tab {\ul Once again notice the mutation in the object.} \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx3060\tx4680 \par \par \par \par \par \par \pard \widctlpar\tx709\tx1276\tx2700\tx3060\tx4680 \tab (ii){\scaps \tab }{\ul You'll recall that in Welsh we use the 3rd person singular form of }\tab \tab {\ul the verb even though the subject is plural. \par }\pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx3060\tx4680 {\ul \par \par }\pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2700\tx3060\tx4680 \tab \tab \tab Fe {\b gafodd} {\b Gareth a Mair} ffrwythau i ginio. \par \tab \tab \tab - {\b Gareth and Mair} had fruit for lunch. \par \par \tab \tab \tab Mi {\b gafodd} {\b y plant} sglodion i ginio. \par \tab \tab \tab - {\b The children} had chips for lunch. \par \pard \widctlpar\tx709\tx1080\tx2700\tx3060\tx4680 {\b \par \par }\pard \ri-1501\widctlpar\tx709\tx1276\tx2700\tx3060\tx4680 {\b \tab }(b){\b \tab }{\b\ul Gafodd Mair / hi / e (o) / y plant?\tab -\tab Did Mair / she / he / the children}{\b \par }\pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx3060\tx4680 {\b \tab \tab \tab \tab \tab \tab \tab }{\b\ul have (get / receive}{\b )? \par \par \par }\pard \widctlpar\tx540\tx1701\tx2700\tx3060\tx4680 {\b \tab \tab Gafodd y plant} sglodion i ginio? {\b Do.} \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2700\tx3060\tx4680 \tab \tab \tab - {\b Did the children have} chips for lunch? - {\b Yes}. \par \par \tab \tab \tab {\b Gafodd e} {\b f}rechdanau i ginio? - {\b Naddo}, mi gafodd o {\b g}awl. \par \pard \widctlpar\tx709\tx1080\tx1701\tx2700\tx3060\tx4680 \tab \tab \tab - {\b Did he have} sandwiches for lunch? - {\b No}, he had soup. \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx3060\tx4680 \tab \par \pard \widctlpar\tx709\tx1080\tx2700\tx3060\tx4680 \tab \par \pard \widctlpar\tx709\tx1276\tx2700\tx3060\tx4680 \tab (c)\tab {\b\ul Chafodd Mair ddim\tab -\tab Mair didn't have} \par \pard \widctlpar\tx540\tx1276\tx2700\tx3060\tx4680 \tab \tab {\b\ul Chafodd y plant ddim\tab -\tab The children didn't get} \par \tab \tab {\b\ul Chafodd e (o) / hi ddim\tab -\tab He / She didn't receive} \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx3060\tx4680 \par \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2700\tx3060\tx4680 \tab \tab \tab {\b Chafodd Mair ddim} brechdanau. \par \tab \tab \tab - {\b Mair didn't have} (any) sandwiches. \par \par \pard \widctlpar\tx540\tx1701\tx2700\tx3060\tx4680 \tab \tab {\b Chafodd y plant ddim} cinio o gwbl. \par \tab \tab - {\b The children didn't have} (any) lunch at all.{\scaps\ul \par }\pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx3060\tx4680 {\scaps\ul \par } \par {\b\ul \par RHAN 2} \par \par \par \pard \widctlpar\tx284\tx709\tx1276\tx2700\tx3060\tx4680 \tab 1.\tab (a)\tab {\b\ul Fe / Mi gawson ni - We had (got / received) \par }\pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx3060\tx4680 {\b\ul \par \par }\pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2700\tx2880\tx5220\tx5400 \tab \tab \tab {\b Fe gawson ni g}wpanaid ('{\b b}aned) o de a brechdanau. \par \pard \widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2700\tx3060\tx4680 \tab \tab \tab - {\b We had} a cup of tea and sandwiches. \par {\b\ul \par }\tab \tab \tab {\b Mi gawson ni d}eisen i de. \par \tab \tab \tab - {\b We had }cake for tea. \par {\b\ul \par \par \par }\pard \widctlpar\tx709\tx1276\tx1701\tx2700\tx3060\tx4680 \tab (b)\tab {\b\ul Gawson ni?\tab \tab - Did we have (get / receive)? \par }\pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx2880\tx3420\tx3960\tx4040\tx5220\tx5400 {\b \tab \tab \par } \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2700\tx2880\tx3420\tx4040\tx5220\tx5400 \tab \tab \tab {\b Gawson ni}'r wobr? - {\b Do.} \par \tab \tab \tab - {\b Did we have} the prize? - {\b Yes.} \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx2880\tx3420\tx4040\tx5220\tx5400 \par \tab \tab {\b Gawson ni}\rquote r ateb cywir? - {\b Naddo}. \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2700\tx2880\tx3420\tx4040\tx5220\tx5400 \tab \tab \tab - {\b Did we have }the right answer? - {\b No.} \par {\b \par \par }\pard \li540\ri-260\widctlpar\tx709\tx1276\tx2700\tx2880\tx3420\tx4040\tx5220\tx5400 {\b \tab }(c){\b \tab }{\b\ul Chawson ni ddim\tab -\tab We didn't have (get / receive)} \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx2880\tx3420\tx4040\tx5220\tx5400 \par \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2700\tx2880\tx3420\tx4040\tx5220\tx5400 \tab {\b \tab \tab Chawson ni ddim} brecwast heddiw. \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2700\tx2880\tx3420\tx3960\tx5220\tx5400 \tab \tab \tab - {\b We didn't have} breakfast today. \par \par \tab \tab \tab {\b Chawson ni ddim }amser. \par \tab \tab \tab - {\b We didn\rquote t have }time. \par \par \par \pard \ri-260\widctlpar\tx284\tx709\tx1276\tx2700\tx2880\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \tab 2.\tab (a)\tab {\b\ul Fe / Mi gawsoch chi - You had (got / received)}{\ul \par } \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx2880\tx4320\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2700\tx2880\tx4320\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \tab \tab \tab {\b Fe gawsoch chi g}ig i swper. \par \tab \tab \tab - {\b You had} meat for supper. \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx2880\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \tab \par \par \pard \ri-260\widctlpar\tx709\tx1276\tx2700\tx2880\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \tab (b)\tab {\b\ul Chawsoch chi ddim - You didn't have (receive / get)} \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx2880\tx4320\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \par \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2700\tx2880\tx4320\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \tab \tab \tab {\b Chawsoch chi ddim} swper achos roeddech chi'n hwyr. \par \tab \tab \tab - {\b You didn't have} (any) supper because you were late. \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx2880\tx4320\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \par \par \pard \ri-260\widctlpar\tx709\tx1276\tx2700\tx2880\tx4320\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \tab (c) \tab {\b\ul Gawsoch chi?\tab - Did you have (receive / get)?} \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1276\tx2700\tx2880\tx4320\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \tab \tab \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx2880\tx4320\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1701\tx2700\tx2880\tx4320\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \tab \tab Mr Jones, {\b gawsoch chi g}awl i swper? - {\b Naddo,} salad{\b .} \par \tab \tab - Mr Jones, {\b did you have} broth for supper? - {\b No, }salad. \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx2880\tx4320\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2700\tx2880\tx4320\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \tab \tab \tab {\b Gawsoch chi} {\b dd}igon? - {\b Do}, diolch.. \par \tab \tab \tab - Did you have enough? - {\b Yes}, thanks. \par \par \par \par \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx2880\tx4320\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \par \tab \tab {\ul Notice the mutation in the word '}{\b\ul plant}{\ul ' when they are addressed }\tab \tab {\ul directly as in the following question.} \par \pard \ri-260\widctlpar\tx284\tx709\tx1080\tx1701\tx2700\tx2880\tx3420\tx3960\tx5220\tx5400 \par \pard \ri-260\widctlpar\tx284\tx540\tx709\tx1080\tx1701\tx2700\tx2880\tx3420\tx3960\tx5220\tx5400 \tab \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2700\tx2880\tx4320\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 {\b \tab \tab \tab B}lant, gawsoch chi ddigon? \par \tab \tab \tab - Children, did you have enough? \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2700\tx2880\tx3420\tx3960\tx5220\tx5400 \par \par \pard \ri-260\widctlpar\tx284\tx709\tx1276\tx2700\tx2880\tx3420\tx3960\tx5220\tx5400 \tab 3.\tab (a)\tab {\b\ul Fe/Mi gawson nhw\tab -\tab They had (got / received)} \par \pard \qr\ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx2880\tx5220\tx5400 \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1276\tx2700\tx2880\tx5220\tx5400 \tab \tab {\ul You will notice that the }{\b\ul 'we'}{\ul and the }{\b\ul 'they'}{\ul ending is the same} \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx2880\tx5220\tx5400 \par \tab \tab \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2700\tx2880\tx5220\tx5400 \tab \tab \tab {\b Mi gawson nhw d}eisen. \par \tab \tab \tab - {\b They had} (some) cake. \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx2880\tx5220\tx5400 \par \par \pard \ri-260\widctlpar\tx709\tx1276\tx2700\tx2880\tx5220\tx5400 \tab (b)\tab {\b\ul Chawson nhw ddim - They didn't (get / receive)} \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx2880\tx3420\tx4040\tx5220\tx5400 \par \tab \tab \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2700\tx2880\tx3420\tx4040\tx5220\tx5400 \tab \tab \tab {\b Chawson nhw ddim} dishgled o de amser te. \par \tab \tab \tab - {\b They didn't have} a cup of tea (at) tea time. \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx2880\tx3420\tx4040\tx5220\tx5400 \par \par \pard \ri-260\widctlpar\tx709\tx1276\tx2700\tx2880\tx3420\tx4040\tx5220\tx5400 \tab (c)\tab {\b\ul Gawson nhw? \tab -\tab Did they have (receive / get)?} \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx2880\tx3420\tx4040\tx5220\tx5400 \par \tab \tab \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2700\tx2880\tx3420\tx4040\tx5220\tx5400 \tab \tab \tab {\b Gawson nhw} {\b d}e? - {\b Do.} \par \tab \tab \tab -{\b Did they have} tea? - {\b Yes}. \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx2880\tx3420\tx4040\tx5220\tx5400 \tab \tab \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx2880\tx5220\tx5400 \par \pard \ri-260\widctlpar\tx284\tx709\tx1134\tx2700\tx2880\tx5220\tx5400 {\b \tab }4.\tab (a)\tab {\ul We could place the word }{\b\ul Beth?}{\ul in front of the question forms, of }\tab \tab \tab {\ul course.} \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx2880\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \par \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2700\tx2880\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \tab \tab \tab {\b Beth} gest ti i frecwast? \par \tab \tab \tab - {\b What }did you have for breakfast? \par \par \tab \tab \tab {\b Beth} gafodd y plant i swper? \par \tab \tab \tab - {\b What }did the children have for supper? \par \par \tab \tab \tab {\b Beth} gawsoch chi i de ddoe? \par \tab \tab \tab - {\b What} did you have for tea yesterday? \par \par \tab \tab \tab {\b Beth} gawson nhw i ginio yn yr ysgol heddiw? \par \tab \tab \tab - {\b What }did they have for lunch in school today? \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx2880\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \tab \par \tab \tab \tab \tab \tab \tab \tab \tab \par \tab (b)\tab {\ul Replies can be either positive or negative} \par \par \pard \ri-260\widctlpar\tx709\tx1276\tx2700\tx2880\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx1701\tx2700\tx2880\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \tab \tab \tab Beth gest ti i ginio heddiw? \par \tab \tab \tab - {\b Fe ges i} gig a llysiau. \par \tab \tab \tab - {\b Ches i ddim} cinio heddiw. Roeddwn i'n rhy brysur. \par \par \par \pard \ri-260\widctlpar\tx284\tx709\tx1080\tx1701\tx2700\tx2880\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \tab 5.\tab {\b\ul Sgwrs} \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx2880\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \par \par \pard \ri-260\sl360\slmult0\widctlpar\tx540\tx1080\tx1620\tx2268\tx2880\tx4320\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \tab \tab {\ul Basil}:\tab Beth gest ti i frecwast y bore 'ma? \par \tab \tab {\ul Nigel:}\tab Fe ges i dost a marmaled. 'Dw i ddim yn hoffi cig \tab \tab \tab \tab \tab moch ac wyau i frecwast. \par \pard \ri-260\sl360\slmult0\widctlpar\tx540\tx1080\tx1620\tx2268\tx2700\tx2880\tx4320\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \tab \tab {\ul Basil:}\tab Gest ti sirial? \par \pard \ri-260\sl360\slmult0\widctlpar\tx540\tx1080\tx1620\tx2268\tx2880\tx4320\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \tab \tab {\ul Nigel:}\tab Naddo, 'dw i ddim yn hoffi sirial. Beth gest ti? \par \tab \tab {\ul Basil:}\tab Cwpanaid o de ac, fel ti, tost, ond tost a m{\cchs256 \'90}l (honey). \tab \tab \tab \tab Beth gafodd dy blant i frecwast? \par \tab \tab {\ul Nigel:}\tab Maen nhw'n hoffi sirial. Felly, fe gawson nhw sirial. \tab \tab \tab \tab Gest ti sglodion i ginio? \par \tab \tab {\ul Basil:}\tab Naddo. 'Dw i'n hoffi sglodion yn fawr iawn, ond fe \tab \tab \tab \tab \tab ges i frechdanau i ginio. 'Dw i'n bwyta cinio yn y \tab \tab \tab \tab \tab swyddfa. \par \pard \ri-260\sl360\slmult0\widctlpar\tx540\tx1080\tx1620\tx2268\tx2700\tx2880\tx4320\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \tab \tab {\ul Nigel:}\tab Fe ges i frechdanau i ginio hefyd - brechdanau caws. \tab \tab \tab \tab Gest ti goffi i ginio? \par \tab \tab {\ul Basil:}\tab Do, coffi 'instant' heb laeth. Sut rwyt ti'n hoffi coffi? \par \tab \tab {\ul Nigel:}\tab 'Dw i'n hoffi llaeth ond dim siwgr. \par \tab \tab {\ul Basil:}\tab Gest ti swper mawr? \par \tab \tab {\ul Nigel:}\tab Naddo. Ches i ddim swper achos roeddwn i'n \tab \tab \tab \tab \tab chwarae rygbi ond fe ges i ffrwythau cyn y g{\cchs256 \'90}m. Beth \tab \tab \tab \tab gest ti i swper? \par \tab \tab {\ul Basil:}\tab 'Dw i ddim yn cael te o gwbl ond 'dw i'n cael swper \tab \tab \tab \tab \tab tua chwech o'r gloch a neithiwr fe gawson ni gig a \tab \tab \tab \tab \tab llysiau. \par \pard \ri-260\sl360\slmult0\widctlpar\tx540\tx1080\tx1620\tx2700\tx2880\tx4320\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \tab \tab \tab \tab \tab \tab \tab \tab \tab \tab \tab \tab \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx2880\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \tab \tab \tab {\b \par }\pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx2880\tx5220\tx5400 {\b \tab \tab }\tab \tab \par \pard \widctlpar \par \par \par \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx2880\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \par \pard \ri-260\widctlpar\tx284\tx709\tx1080\tx2700\tx2880\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \tab 5.{\b \tab }{\ul Here are the full Past Tense forms of the verb }{\b\ul 'cael'}{\ul (to have) \par }\pard \ri-1359\widctlpar\tx284\tx709\tx1080\tx2700\tx2880\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \par \pard \ri-260\widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx2880\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \par \pard \ri-720\widctlpar\tx540\tx851\tx1080\tx2700\tx2880\tx3960\tx5220\tx5400\tx5940\tx6120\tx6480\tx6660 \tab \tab 1.\tab Fe/Mi {\b g}es i\tab \tab \tab {\b G}es i?\tab \tab \tab {\b Ch}es i ddim \par \pard \ri-1501\widctlpar\tx540\tx851\tx1080\tx2700\tx2880\tx3960\tx5220\tx5400\tx5940\tx6120\tx6480\tx6660 \tab \tab 2. Fe/Mi {\b g}est ti\tab \tab \tab {\b G}est ti?\tab \tab \tab {\b Ch}est ti ddim \par \pard \ri-720\widctlpar\tx851\tx1080\tx2700\tx2880\tx3960\tx5220\tx5400\tx5940\tx6120\tx6480\tx6660 \tab 3. Fe/Mi {\b g}afodd Tom\tab {\b G}afodd Tom?\tab {\b Ch}afodd Tom ddim \par \pard \ri-720\widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx2880\tx3960\tx5220\tx5400\tx5940\tx6120\tx6480\tx6660 \tab \tab Fe/Mi {\b g}afodd e(o)/hi\tab {\b G}afodd e(o)/hi?\tab {\b Ch}afodd e(o)/hi ddim \par \tab \par \pard \ri-720\widctlpar\tx851\tx1080\tx2700\tx2880\tx3960\tx5220\tx5400\tx5940\tx6120\tx6480\tx6660 \tab 1. Fe/Mi {\b g}awson ni\tab {\b G}awson ni?\tab \tab {\b Ch}awson ni ddim \par \tab 2.\tab Fe/Mi {\b g}awsoch chi\tab {\b G}awsoch chi?\tab {\b Ch}awsoch chi ddim \par \tab 3.\tab Fe/Mi {\b g}awson nhw\tab {\b G}awson nhw?\tab {\b Ch}awson nhw ddim \par \pard \ri-720\widctlpar\tx540\tx1080\tx2700\tx2880\tx3960\tx5220\tx5400\tx5940\tx6120\tx6480\tx6660 \par \tab \tab {\ul \par }\pard \ri-260\sl360\slmult0\widctlpar\tx540\tx1080\tx1620\tx2700\tx2880\tx4320\tx5220\tx5400\tx6480\tx6660 \tab \par \pard \widctlpar \par \par \par \par \par \par \par \par \par \par \par \par \par \par \par \par \par \par \par \par \par \par \par \par \par \par \par \par \par \par \par \par \par \par \par \par }