Â鶹Éç

°ä²¹³¾Ã³²µ²¹Ã­´Ç³¦³ó³Ù

ailt27/05/2009

Is í an chamógaíocht an cluiche páirce ban is gaiste ar an domhan agus tá lucht féachana i bhfad níos fairsinge aici anois mar gheall ar an teilifís.

Bunaíodh Cumann °ä²¹³¾Ã³²µ²¹Ã­´Ç³¦³ó³Ùa na nGael le linn aimsire ina raibh cuid mhór »åí´Ç²µ°ù²¹¾±²õe cultúrtha.  Agdeireadh an naoú haois déag, bhí gluaiseacht mhór athbheochána sa tsiúl a bhí ag iarraidh féiniúlacht Ghaelach a chothú agus a chur chun cinn in Éirinn.  Tháinig an Cumann Lúthchleas Gael ar an tsaol i 1884 agus caomhnú na gcluichí Gaelacha mar aidhm aige.  Ba leis an nós sin a bunaíodh Cumann °ä²¹³¾Ã³²µ²¹Ã­´Ç³¦³ó³Ùa na nGael i 1904.  Imríodh an chéad chluiche faoin Chumann úr ag aonach Chonradh na Gaeilge i gContae na Mí.

Bhí bunú an Chumainn ag tús an fhíchiú haois ina athrú mór.  Ba thréimhse é sin nuair nach raibh na cearta nó an saoirse chéanna ag mná is a bhí ag fir, agus bhí ról teoranta ag mná i gcúrsaí spóirt go ginearálta.  Thug Cumann °ä²¹³¾Ã³²µ²¹Ã­´Ç³¦³ó³Ùa na nGael deis do mhná na hÉireann clubanna a bhunú agus a bhainistiú.  Bhí mná in ann rólanna tábhachtacha i riarachán an Chumainn a bheith acu ar nós na bhfear sa CLG. 

Bhíodh culaith ³¦³Ü¾±²ú³ó¾±Ãº¾±±ô agus ³¾Ã³³¾³ó²¹°ù ar bhaill na foirne ³¦²¹³¾Ã³²µ²¹Ã­´Ç³¦³ó³Ùa ar dtús – bhíodh siad gléasta i dtuíneach fada le crios – rud a chuirfeadh »åé¾±²õ³Ù¾±²Ô ar imreoir anois!  D’athraigh an éide imeartha thar na blianta, ó scíortaí móra troma go piliríní le riteoga dubha, go saoirse na scíortaí gairid a chaitear inniu.

Cé nach raibh an chamógaíocht nó an cumann mar bhall de Chumann Lúthchleas Gael, bhí baint aici i gcónaí le spórt na bhfear. Is minic a dhéantar imeachtaí á reáchtáil le chéile agus áiseanna á roinnt sna clubanna áitiúla. Anois tá Cumann Lúthchleas Gael agus Cumann °ä²¹³¾Ã³²µ²¹Ã­´Ç³¦³ó³Ùa na nGael le teacht le chéile go hoifigiúil agus tá scéim ar siúl faoi láthair:

Sa bhliain 2004 bhí ³¦´Ç³¾Ã³°ù²¹»å³ó ann ar fud na tíre le cothrom céad bliain ó bhunú an Chumann °ä²¹³¾Ã³²µ²¹Ã­´Ç³¦³ó³Ùa a cheiliúradh, agus thug an ³¦´Ç³¾Ã³°ù²¹»å³ó sin neart agus fuinneamh úr don chamógaíocht, spórt a bhí in ísle brí le roinnt blianta roimhe sin i gcomparáid leis an ‘spórt úr’, peil na mban.  Bhí níos mó suime ag mná óga i bpeil na mban agus tréigeadh an chamógaíocht i gcuid mhór áiteanna taobh amuigh de dhúnfoirt sheanbhunaithe an spóirt: Gaillimh, Loch Garman, Corcaigh, Doire, Cill Chainnigh agus an Dún. 

Difríochtaí idir an Chamógaíocht agus an Iománaíocht:

- Caitear sciortaí nó ‘skorts’ sa chamógaíocht, agus caitear bristi gairide san iomáint.  Caitheann foireann ³¦²¹³¾Ã³²µ²¹Ã­´Ç³¦³ó³Ùa go léir na geansaithe chéanna, ach san iomáint ní mór don chúl báire geansaí éagsúil a chaitheamh.
- Tugtar puc saor sa dá spórt nuair a chuirtear an sliotar thar an líne deiridh ag cosainteoir.  Sa chamógaíocht, tógann an fhoireann eile an puc saor ó 45 méadar ón líne deiridh (‘45’), agus san iomáint tógtar ó 65 méadar ón líne deiridh é - ‘65’.
- Is féidir pointe nó cúl a scóráil le pas láimhe sa chamógaíocht, ach níl cead amhlaidh a dhéanamh san iomáint. 
- Bíonn níos mó teagmháil coirp san iomáint ná mar atá sa chamógaíocht – meastar gur spórt níos gairbhe í an iomáint ná an chamógaíocht.
- Imrítear an chamógaíocht le sliotar ar mhéid agus ar mheáchan níos lú ná an sliotar lena n-imrítear iománaíocht.