�鶹��

Pádraic Ó Conaire

ailt08/07/2009

Bhí a mháthair agus a athair marbh faoin am a raibh sé aon bhliain déag d’aois, agus cuireadh Pádraic óg agus a bheirt dheartháireacha chuig uncail dá gcuid i Ros Muc.  Bhí a uncail ina shuí go te.  Cé gurbh é an Béarla teanga an tí, ceantar Gaeltachta a bhí máguaird agus d’fhoghlaim Pádraic an teanga go héasca. Cuireadh chuig Coláiste na Carraige Duibhe i mBaile Átha Cliath é, áit a raibh sé sa rang céanna le hÉamonn de Valera, a bhí ina ��������ٲ���á�� ar Éirinn blianta ina dhiaidh sin. 

Agallamh le Diarmuid de Faoite atá sa ghearrthóg seo.  Scríobh de Faoite dráma stáitse faoi bheatha Phádraic Uí Chonaire, dráma a bhain Duais Stewart Parker.  Rinneadh leagan raidió den dráma agus craoladh ar an �鶹�� é. Ní hamháin sin, ach is ag de Faoite féin a raibh ról Uí Chonaire sa dráma. Cliceáil ar an ghearrthóg le hamharc ar léiriú an dráma sa stiuideó agus le héisteacht le Diarmuid ag labhairt faoin tsaoirse agus faoin sult a bhaineann le drámaí a léiriú don raidió.

D’aistrigh Pádraic Ó Conaire go Londain nuair a bhí sé ocht mbliana déag agus fuair sé post leis an Bhord Oideachais.  Go luath ina dhiaidh sin thosaigh sé ag obair le Conradh na Gaeilge, agus lean sé leis an obair sin ar feadh a shaoil.  Phós sé bean darbh ainm Molly Ní Mhanais agus bhí ceathrar páistí acu.  D’fhág sé a theaghlach ina dhiaidh i Londain i 1914 le filleadh ar Éirinn, agus chaith sé fuílleach a shaoil ag taisteal ar fud na tíre, ag scríobh agus ag teagasc sna coláistí samhraidh sa Ghaeltacht le beagán airgid a shaothrú.

Bhí ról tábhachtach ag Ó Conaire i ngluaiseacht na Gaeilge agus bhí sé ar cheann de na scríbhneoirí ���𲹰�������é����ta ba thábhachtaí san athbheochan liteartha.  Bhí feidhm cheannródaíoch aige ó thaobh na hiriseoireachta de fosta agus é ag scríobh do ‘An Claidheamh Soluis’– is beag duine i dtús an fhichiú haois a bhí ag scríobh alt nuachta i nGaeilge.  Chum sé drámaí, ���𲹰�������é����ta, aistí critice, scéalta do pháistí agus ábhar eile, saothar mór in ainneoin go bhfuair sé bás gan ach sé bliana is daichead bainte amach aige.

Éist le Gearóid Denvir agus é ag cur síos ar shaol neamhghnách Phádraic Uí Chonaire.  Labhraíonn sé faoina shaol siúlach, faoina chuid scríbhneoireachta, agus faoin oidhreacht a d’fhág sé don Ghaeilge agus do litríocht na Gaeilge.

Ina chuid scríbhneoireachta pléitear le téama na himirce go minic, go háirithe saol na nÉireannach i Sasana.  Is é an t-úrscéal ‘Deoraíocht’ an saothar is clúití dá chuid. Baineann an t-úrscéal seo le fear ón Ghaillimh darb ainm Mícheál Ó Maoláin, duine bocht a chaill a sciathán agus a chos i dtaisme gluaisteáin go luath i ndiaidh dó Londain a bhaint amach.  Tá an-chosúlacht idir saol Mhíchil agus saol Uí Chonaire féin. Macasamhail Uí Chonaire, bhog Mícheál ó áit go háit ar lorg oibre lena bheatha a thabairt i dtír agus fuair sé bás go truacánta ar an anás. Fuair Ó Conaire bás sa bhliain 1928, ach mairfidh a shaothar go deo.  Bhí tionchar nach beag ag a chuid scríbhneoireachta ar litríocht na Gaeilge, go háiríthe ‘Deoraíocht’, ‘An Chéad Chloch’, ‘M’Asal Beag Dubh’ agus ‘An Scoláire Bocht’.  Comthartha air sin ná go bhfuil an saothar sin ar an tsiollabas i gcúrsaí scoile agus ollscoile ar fud na tíre.