07/01/2013
Tha litir bheag na seachdain aig Ruaraidh MacIllEathain.
This week's short letter for learners is introduced by Ruaraidh MacLean.
Last on
Clip
-
An Litir Bheag 400
Duration: 03:28
An Litir Bheag 400
Bha mi a鈥� bruidhinn an t-seachdain sa chaidh mu ainmhidhean, a chaidh 脿 bith, ach a tha air mapaichean na h-Alba. D猫 mun torc, ma-th脿? An torc-nimhe no torc-allaidh 鈥� the wild boar. Tha ainmean-脿ite ann mar An Torc, Allt nan Torc, Allt nan Torcan, An Torc-choire, Allt an Tuirc, Beinn an Tuirc agus Loch an Tuirc.
听听听听听听听听听听听 Tha m貌ran ann. Ach a bheil sin a鈥� ciallachadh gun robh an torc fh猫in pailt aig aon 脿m? A bheil na h-ainmean gu l猫ir a鈥� riochdachadh an tuirc-nimhe? 鈥橲 d貌cha nach eil.
听听听听听听听听听听听 Tha am facal torc cuideachd a鈥� ciallachadh cleft, notch, indentation. Tha torcan a鈥� ciallachadh little cleft. Tha Allt nan Torcan faisg air an Acha Mh貌r ann an Le貌dhas. 鈥橲 d貌cha gu bheil sin a鈥� ciallachadh the burn of the little clefts seach the burn of the little boars. A bheil fios aig neach-猫isteachd sam bith?
听听听听听听听听听听听 Ch矛 daoine Meall an Torcain bhon rathad eadar Gairbh agus Ullapul. Tha e air taobh thall Loch a鈥� Ghlas Ch脿rnaich. Ach d猫 tha Meall an Torcain a鈥� ciallachadh? Thuirt Uilleam MacBh脿tair ann am Place Names of Ross and Cromarty gu bheil e a鈥� ciallachadh the hill of the young boar. Nach biodh e math a bhith cinnteach!
听听听听听听听听听听听 Agus d猫 mu dheidhinn Allt nan Torc deas air Tobar Mhoire ann am Muile? The burn of the boars? No the burn of the clefts? Tha T貌rr an Tuirc tuath air cladach Loch Shubhairne. The hill of the wild boar? 鈥橲 d貌cha.
听听听听听听听听听听听 Faisg air Meall an Tuirc ann an Ros an Ear, tha Cnoc C猫islein. Tha Uilleam MacBh脿tair ag innse dhuinn gu bheil Cnoc C猫islein a鈥� ciallachadh cnoc na muice no the hill of the sow. Torc agus muc. Nuair a tha paidhreachadh ann de dh鈥檃inmean mar sin, tha e coltach gu bheil 鈥榯orc鈥� a鈥� buntainn ri cumadh na beinne. Tha druim oirre a bha a鈥� cur ann an cuimhne nan daoine druim an tuirc-nimhe. Bha ar sinnsearan e貌lach air an torc. Ach chan eil an t-ainm a鈥� ciallachadh gun robh an torc-nimhe pailt anns a鈥� che脿rnaidh sin.
听听听听听听听听听听听 Ri taobh rathad m貌r an A9 aig Druim Uachdair, tha beinn mh貌r air a bheil An Torc, no ann am Beurla, The Boar of Badenoch. Innsidh mi tuilleadh dhuibh mu dheidhinn sin an-ath-sheachdain.The Little Letter 400
I was speaking last week about animals that became extinct but are on the maps of Scotland. What about the boar, then? The wild boar. There are place names like An Torc, Allt nan Torc, Allt nan Torcan, An Torc-choire, Allt an Tuirc, Beinn an Tuirc and Loch an Tuirc.
听听听听听听听 There are many of them. But does that mean that the boar itself was once plentiful? Do all of the names represent the wild boar? Perhaps not.
听听听听听听听 The word torc also means cleft, notch, indentation. Torcan means little cleft. There is Allt nan Torcan near Achmore in Lewis. Perhaps that means the burn of the little clefts rather than the burn of the little boars. Does any listener know?
听听听听听听听 People see Meall an Torcain from the road between Garve and Ullapool. It鈥檚 on the far side of Loch Glascarnoch. But what does Meall an Torcain mean? William Watson in Place Names of Ross and Cromarty said it means the hill of the young boar. Wouldn鈥檛 it be good to be certain!
听听听听听听听 And what about Allt nan Torc south of Tobermory on Mull? The burn of the boars? Or the burn of the clefts? T貌rr an Tuirc is north of the shore of Loch Hourn. The hill of the wild boar? Perhaps.
听听听听听听听 Near Meall an Tuirc in Easter Ross is Cnoc C猫islein. William Watson tells us that Cnoc C猫islein means the hill of the sow. Boar and sow. When there is pairing of names like that, it appears that 鈥榯orc鈥� is concerned with the mountain鈥檚 shape. It has a ridge that reminded people of the back of a wild boar. Our ancestors were familiar with the boar. But the name doesn鈥檛 mean that the wild boar was plentiful in that area.
听
听听听听听听听 Beside the A9 at Drumochter, there is a large hill called An Torc, or in English The Boar of Badenoch. I鈥檒l tell you more about that next week.
Broadcast
- Mon 7 Jan 2013 19:00麻豆社 Radio nan G脿idheal
All the letters
Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.
Podcast: An Litir Bheag
The Little Letter for Gaelic Learners
An Litir Bheag air LearnGaelic
An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)
Podcast
-
An Litir Bheag
Litirichean do luchd-ionnsachaidh ura. Letters in Gaelic for beginners.