Main content

06/01/2014

Tha litir bheag na seachdain aig Ruaraidh MacIllEathain. This week's short letter for learners is introduced by Ruaraidh MacLean.

3 minutes

Last on

Mon 6 Jan 2014 19:00

Clip

An Litir Bheag 452

Faisg air Bhaltos, ann an Tr貌ndairnis san Eilean Sgitheanach, tha seann d霉n ann air a bheil an 鈥楧霉n Dearg鈥�. Tha st貌iridh ann a tha a鈥� buntainn ris 鈥� st貌iridh ris an canar 鈥楩amhairean an D霉in Deirg鈥�.

Bha famhairean a鈥� fuireach anns an D霉n Dearg uaireigin. Bha iad gu tric a鈥� sabaid le ch猫ile. Bha iad a鈥� tarraing chraobhan a-mach agus a鈥� briseadh chlachan nuair a bha iad a鈥� sabaid. Bha iad ag ithe t貌rr cuideachd 鈥� mairt is fiadh is caora aig aon dinnear. No barrachd.

Cha robh aca, ge-t脿, ach aon bh貌-bhainne eatarra. Bha Glas Ghoillean oirre mar ainm. 鈥橲 d貌cha gu bheil sin a鈥� ciallachadh 鈥榓鈥� bh貌 ghlas air a bheil aghaidh mh貌r ghr脿nda鈥�. Co-dhi霉, b鈥� ise an t猫 mu dheireadh dhen chrodh iongantach m貌r a bha uaireigin a鈥� fuireach anns an Eilean Sgitheanach. Nuair a bha i na laighe, chanadh na seann daoine, bha a h-adhaircean a鈥� ruigsinn nan speuran.

Nuair a bha na famhairean cruinn c貌mhla, cha robh r霉m gu le貌r dhaibh anns an D霉n. Agus cha robh taighean eile anns an Eilean Sgitheanach a bha m貌r gu le貌r dhaibh. Mar sin, bha iad gu tric a鈥� fuireach air a鈥� bhl脿r a-muigh.

Bha dithis fhamhairean 貌ga anns an D霉n Dearg 鈥� Eachain agus Achan. Latha a bha seo, dh鈥檉halbh iad a-mach air聽chuairt. Dh鈥檉huirich iad air a鈥� bhl脿r a-muigh.

Bha iad a鈥� c貌caireachd a-muigh. 聽Tha colbhan cloiche ann an Sniothasort聽far an do chuir iad an coire, le teine聽fodha. Tha na colbhan seo aithnichte mar聽鈥楽orchain Coire Fhinn鈥�. Tha sin a鈥櫬燾iallachadh nan colbhan a bha a鈥� cumail聽a鈥� choire aig Fionn os cionn an teine.

Bha muinntir an 脿ite m矛-thoilichte聽leis na famhairean. Bha iad a鈥� glacadh聽cus 猫isg agus a鈥� sealg cus fhiadh. Chuir聽an sluagh romhpa na famhairean a聽mharbhadh. Air sg脿th sin, theich Eachain聽agus Achan. R脿inig iad caolas eadar an teilean聽agus t矛r-m貌r far an robh a鈥� mhuir聽na bu doimhne na bha iad an d霉il. An聽脿ite a bhith a鈥� leum thar a鈥� chaolais,聽sheas iad ann. Bha iad air am b脿thadh聽agus thug iad na h-ainmean aca don聽chaolas sin 鈥� Caol Acain.

The Little Letter 452

Near Valtos, in Trotternish on the Isle of Skye, there is an old dun called the D霉n Dearg. There is a story connected to it 鈥� a story called 鈥楾he Giants of D霉n Dearg鈥�.

Giants once lived on D霉n Dearg. They were often fighting with each other. They were pulling trees out and breaking rocks when they were fighting. They were also eating a lot 鈥� a cow, a deer and a sheep at one dinner. Or more.

They had, however, only one milking cow between them. She was called Glas Ghoillean. Perhaps that means 鈥榯he grey cow which has a large ugly face鈥�. Anyway, she was the last of the gigantic cattle that once lived on Skye. When she lay down, the old people said, her horns reached the heavens.

When the giants were together, they didn鈥檛 have enough room in the D霉n. And there weren鈥檛 other houses on Skye that were big enough for them. Thus, they were often living out of doors.聽

There were two young giants on D霉n Dearg 鈥� Eachain and Achan. One day, they left on a聽walk. They stayed out of doors.

They were cooking outdoors.聽There are stone pillars in Snizort聽where they put their cauldron, with聽a fire under it. The pillars are聽known as 鈥楽orchain Coire Fhinn鈥�.聽That means the pillars that were聽keeping Fionn鈥檚 cauldron over the聽fire.

The local people were聽unhappy with the giants. They were聽catching too many fish and hunting聽too many deer. The population聽decided to kill the giants. Because聽of that, Eachain and Achan flad.聽They reached narrows between the聽island and the mainland where the聽water was deeper than they had聽expected. Rather than jumping over聽the narrows, they stood in them.聽They were drowned and they gave聽their name to that kyle 鈥� Kyleakin.

Broadcast

  • Mon 6 Jan 2014 19:00

All the letters

Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.

Podcast: An Litir Bheag

The Little Letter for Gaelic Learners

An Litir Bheag air LearnGaelic

An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)

Podcast