Main content

Tha 脪ran na h-Eala aig Ruaraidh MacIlleathain an t-seachdain 'sa anns an Litir do Luchd-ionnsachaidh. Another story from Ruaraidh MacIlleathain.

Available now

5 minutes

Last on

Wed 23 Dec 2015 23:00

Clip

Litir 857: Clann Lir (1)

Gu-bhi-g矛, gu-bhi-g貌, Gu-bhi-g矛, gu-bhi-g貌... D猫 an t-eun a tha a鈥� d猫anamh fuaim mar sin? Tha i ainmeil ann an dualchas nan G脿idheal. A bheil e agaibh?

听听 鈥橲 e sin fuaim na h-eala. Agus seo agaibh a h-貌ran air fad. 鈥橲 e 脪ran na h-Eala a chanas sinn ris.

听

Gu-bhi-g矛, gu-bhi-g貌,

Gu-bhi-g矛, gu-bhi-g貌,

Gu-bhi-g矛, gu-bhi-g貌,

Gu-bhi-g矛, gu-bhi-g貌,

听

Mo chasan dubh,

Mo chasan dubh,

Mo chasan dubh,

鈥橲 mi fh矛n gl猫 gheal.

听

Chreachadh mo nead,

Chreachadh mo nead,

Chreachadh mo nead,

鈥橲 mi fh矛n an 脠irinn

听听听听听听听听听听听 Tillidh sinn gu 脠irinn an ceartuair. Tha na G脿idheil a鈥� tomhas gu bheil guileag na h-eala cho binn 鈥檚 a ghabhas. Tha abairt ann 鈥� Is binne iad na guileag na h-eala 鈥榯hey are more melodious than the lamenting note of the swan鈥�. Is binne iad na guileag na h-eala.

A bheil sibh e貌lach air an fhacal lear? L-E-A-R. Lear. 鈥橲 e facal 脿rsaidh a th鈥� ann, a鈥� ciallachadh 鈥榤uir鈥�. Cha chluinn sibh ann an c貌mhradh e. Ach tha e ann am b脿rdachd is seann sgeulachdan traidiseanta.

Agus tha e ann an ainm lus beag d霉thchasach 鈥� an lear-uinnean, gu litreachail 鈥榮ea onion鈥�. Tha an luibh seo car coltach ri uinnean beag b矛odach. 鈥橲 e spring squill a th鈥� air ann am Beurla. A鈥� chiad turas a chunnaic mi lear-uinnean, bha mi ann an Arcaibh, faisg air a鈥� chladach, ach gu h-脿rd air talamh r猫idh air c霉l bearraidh. Bha mi a鈥� coimhead airson na s貌bhraig Albannaich. Agus lorg mi i. Agus lorg mi an lear-uinnean mar thuiteamas cuideachd.

Ma tha lear a鈥� ciallachadh 鈥榮ea鈥�, tha a dhreach anns an tuiseal ghinideach 鈥�

lir 鈥� a鈥� ciallachadh 鈥榦f sea鈥�. Agus 鈥檚 d貌cha gu bheil cuid agaibh air an seann st貌iridh a chluinntinn 鈥� Clann Lir 鈥� gu litreachail 鈥榯he sea children鈥�. Ach b鈥� e an Lear anns an sgeulachd dia p脿ganach 鈥� dia na mara, mar gum bitheadh. Gu tric bithear a鈥� d猫anamh eadar-theangachadh air mar The Children of Lir, ged as e The Children of Lear a bu ch貌ir a bhith ann. Tha an eala an s脿s anns an sgeulachd seo.

听听听听听听听听听听听 Tha Clann Lir nas aithnichte ann an 脠irinn na tha ann an Alba ach tha G脿idheil na h-Alba car e貌lach air. Agus, ged a tha a鈥� chuid as motha dhen sgeulachd a鈥� tachairt ann an 脠irinn, tha p脿irt dhith a鈥� gabhail 脿ite ann an Sruth na Maoile. 鈥橲 e sin an caolas mara faisg air Maol Chinn T矛re 鈥� eadar Alba agus 脠irinn. Sruth na Maoile.

听听听听听听听听听听听 Co-dhi霉, seo agaibh ge脿rr-chunntas de Chlann Lir. Anns an t-seann aimsir, bha na G脿idheil a鈥� creidsinn ann an diofar dhiathan. B鈥� e Lear tighearna na mara. Bha e p貌sta agus bha ceathrar cloinne aige. B鈥� iad an dithis a bu shine dhiubh Fionnuala agus Aodh. Latha a bha seo chaidh iad a shn脿mh ann an loch.

听听听听听听听听听听听 Bha iad math air sn脿mh. Bha gi霉rain orra a leigeadh leotha anail a ghabhail fon uisge mar a ghabhas iasg. Agus bha 蝉辫貌驳补苍-蝉苍脿尘丑补 orra a leigeadh leotha sn脿mh cho math ri ... uill, cho math ri eala. Cha bu ch貌ir sin a bhith na iongnadh oir bha iad nan cloinn aig 鈥榬矛gh na t矛r fo thuinn鈥�. Agus leanaidh mi leis an sgeulachd an-ath-sheachdain.

Faclan na Litreach

Faclan na Litreach: eala: swan; guileag: chattering or warbling of birds, the note of the swan; lear: sea (archaic); lear-uinnean: spring squill; Arcaibh: Orkney; 蝉貌产丑谤补驳: primrose; caolas mara: sea strait; 驳别脿谤谤-肠丑耻苍苍迟补蝉: condensed account; tighearna: lord.听

Abairtean na Litreach

Abairtean na Litreach: chreachadh mo nead: my nest was destroyed; tillidh sinn gu 脠irinn an ceartuair: we鈥檒l return to Ireland shortly; sin a gairm a tha car br貌nach don chlaisneachd againn: that鈥檚 her call that is somewhat sad to our ears (hearing); cho binn 鈥檚 a ghabhas: as sweet as can be; gu h-脿rd air talamh r猫idh air c霉l bearraidh: high up on flat land behind cliffs; a dhreach anns an tuiseal ghinideach: its form in the genitive case; dia p脿ganach 鈥� dia na mara, mar gum bitheadh: a pagan god 鈥� the sea god, as it were; bithear a鈥� d猫anamh eadar-theangachadh air mar: it鈥檚 translated as; nas aithnichte: better known; tha p脿irt dhith a鈥� gabhail 脿ite ann an Sruth na Maoile: part of it takes place in the Straits of Moyle (between Scotland and Ireland); bha ceathrar cloinne aige: he had four children; an dithis a bu shine dhiubh: the two eldest of them; bha gi霉rain orra a leigeadh leotha anail a ghabhail fon uisge mar a ghabhas iasg: they had gills that would allow them to breathe under the water as a fish does; cha bu ch貌ir sin a bhith na iongnadh: that shouldn鈥檛 be a surprise; bha iad nan cloinn aig 鈥榬矛gh na t矛r fo thuinn鈥�: they were the children of 鈥榯he king of the land under [the] waves鈥�.听

Puing-ch脿nain na Litreach

Puing-ch脿nain na Litreach: bha sp貌gan sn脿mha orra: they had webbed feet. There are two ways of saying 鈥榳eb-foot鈥� in Gaelic 鈥� 蝉辫貌驳-蝉丑苍脿尘丑补 鈥榮wimming foot鈥� agus 蝉辫貌驳-濒补肠丑补 鈥榙耻肠办-蹿辞辞迟鈥�. 尝补肠丑-蝉辫貌驳补肠丑 can be used as the adjectival form 鈥榳eb-footed鈥�. Do you know of any other alternatives?

Gn脿thas-cainnt na Litreach

Gn脿thas-cainnt na Litreach: lorg mi an lear-uinnean mar thuiteamas cuideachd: I found the sea squill by chance as well.

Broadcasts

  • Sun 20 Dec 2015 22:30
  • Wed 23 Dec 2015 23:00

Litir do Luchd-ionnsachaidh air LearnGaelic

Tha Litir do Luchd-ionnsachaidh air LearnGaelic (le PDFs)

All letters

Tha na litrichean uile an seo / The letters are available here

Podcast: Litir do Luchd-ionnsachaidh

Letter To Gaelic Learners

Podcast