Main content

Cluinnidh sinn an sgeulachd aig Ruaraidh mu Cholm Chille agus an l猫abag. Ruaraidh MacLean with a letter in Gaelic to aid people learning the language.

Available now

5 minutes

Last on

Wed 23 Mar 2016 23:00

Clip

Litir 870: Calum Cille agus an L猫abag

An t-seachdain sa chaidh, bha mi a鈥� bruidhinn mun fhacal-fillte geal-chasach 鈥� white-legged no white-footed. Geal-chasach. Tha e inntinneach cho tric 鈥檚 a bhios faclan eile a鈥� dol an co-bhuinn ri 鈥榗补蝉补肠丑鈥�. Ann an Litir ceud is ochdad (180), mar eisimpleir,聽 dh鈥檌nns mi dhuibh mun eun 鈥� a鈥� chathag dhearg-chasach. Gu litreachail, 鈥榯he red-legged jackdaw鈥�. 鈥橲 e sin an chough no chough 鈥� a鈥� chathag dhearg-chasach. Tha Dwelly cuideachd ag innse dhuinn gum bi cuid anns an Eilean Sgitheanach ag r脿dh 鈥榬貌cas dhearg-chasach鈥� rithe. 鈥楾he red-legged rook鈥�.

聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 D猫 mu dheidhinn 鈥榖濒补肠办-濒别驳驳别诲鈥�? Dubh-chasach. Tha sin furasta gu le貌r, nach eil? Dubh-chasach. Tha fionn-chasach a鈥� ciallachadh an 矛re mhath an aon rud ri geal-chasach. Agus tha fhios gum b鈥� urrainn a leithid seo a r脿dh 鈥� gorm-chasach, ruadh-chasach, liath-chasach, donn-chasach agus breac-chasach.

聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 A bharrachd air dathan, ge-t脿, faodar facal eile a chur ri casach. Faodar 脿ireamhan a chur ris. Mar eisimpleir 鈥� aon-chasach 鈥榦苍别-蹿辞辞迟别诲鈥�, d脿-chasach 鈥榖颈辫别诲补濒鈥�, ceithir-chasach 鈥榪耻补诲谤耻辫别诲补濒鈥�. Faodaidh sinn ceithir-chasach a chleachdadh mar ainmear cuideachd 鈥� a鈥� ciallachadh quadruped. Tha c霉 na cheithir-chasach. 鈥橲 e ceithir-chasach a th鈥� ann an caora cuideachd. Ach 鈥檚 e ochd-chasach creutair gu math eadar-dhealaichte a tha be貌 air grunnd na mara. Ochd-chasach 鈥� an octopus.

聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Tha am facal 迟谤矛-肠丑补蝉补肠丑 ann cuideachd. Tha st貌l 迟谤矛-肠丑补蝉补肠丑 agam aig an taigh. Tha cuimhne agam gun robh mi a鈥� cleachdadh 迟谤矛-肠丑补蝉补肠丑 gu tric ann an clasaichean saidheans nuair a bha mi aig an 脿rd-sgoil. Tr矛-chasach 鈥� a tripod.听

聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Faodaidh sinn tuairisgeul a dh猫anamh air cumadh chasan cuideachd le faclan dhen t-se貌rsa seo. Tha caol-chasach a鈥� ciallachadh 鈥荣濒别苍诲别谤-濒别驳驳别诲鈥�. Tha 肠濒脿谤-肠丑补蝉补肠丑 a鈥� ciallachadh 鈥�蝉辫濒补测-蹿辞辞迟别诲鈥�. Tha cuimir-chasach air an l脿imh eile 鈥� no air a鈥� chois eile 鈥� a鈥� ciallachadh 鈥榟aving shapely legs鈥�. Cuimir-chasach. Tha balg-chasach, brabhd-chasach, brat-chasach, cam-chasach agus croma-chasach uile a鈥� ciallachadh 鈥榖辞飞-濒别驳驳别诲鈥�.

聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Agus tha sin gam thoirt gu sgeulachd thraidiseanta a tha a鈥� toirt a-steach an fhacail croma-chasach. Bidh sibh e貌lach air an iasg air a bheil l猫abag no le貌bag 鈥� the flounder. Canaidh sinn mun l猫abaig gu bheil i ce脿rr-ghobach 鈥� wry-mouthed. Ce脿rr-ghobach no cearra-ghobach. Ach ciamar a fhuair i beul 鈥� no gob 鈥� mar sin? Uill 鈥� 鈥檚 e Calum Cille a bu choireach. Seo an st貌iridh, ma-th脿 鈥� 鈥楥alum Cille agus an L猫abag鈥�.

聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Latha a bha seo, bha Calum Cille san tr脿igh sh矛olag. 鈥橲 e sin a鈥� ph脿irt dhen tr脿igh fo 矛re na h-矛sle-mhara aig an reothart. An tr脿igh-sh矛olag 鈥� far a bheil s矛olagan 鈥荣补苍诲别别濒蝉鈥� a鈥� fuireach. Co-dhi霉, bha Calum Cille a鈥� coiseachd, no a鈥� grunnachadh anns an tr脿igh-sh矛olag. Bha e casruisgt鈥�. Shaltair e air earball aig l猫abag bheag bh貌idheach bh脿n. Tha sin a鈥� ciallachadh gun do chuir e a chas air earball na l猫abaig. Shaltair e air. Ghoirtich e an t-iasg. Dhochair e a h-earball. Agus dh鈥櫭╥gh an l猫abag bheag bhr貌nach aig 脿ird a cinn:

鈥�A Chaluim mh貌ir mhosaich,

Le do chasan croma crosgach,

鈥橲 m貌r a rinn thu orm de dhosgadh

Dar a shaltair thu air m鈥� earball.鈥�

Uill, ghabh Calum Cille fearg. Bha an t-iasg beag ladarna seo a鈥� tilgeil air gun robh e croma-chasach. Thuirt e ris an leabaig, 鈥楳a tha mise croma-chasach, biodh tusa cearra-ghobach.鈥� Agus dh鈥檉h脿g e mar sin i. Bho sin a-mach, tha an l猫abag air a bhith cearra-ghobach. Co-dhi霉 bha Calum Cille croma-chasach gus nach robh, chan eil fhios a鈥檓. Agus chan eil mi a鈥� dol a thoirt beachd sam bith air a鈥� ch霉is!

Faclan na Litreach

Faclan na Litreach: facal-fillte: compound word; st貌l 迟谤矛-肠丑补蝉补肠丑: three-legged stool; clasaichean saidheans: science classes; l猫abag, le貌bag: flounder; a鈥� grunnachadh: wading; casruisgte: bare-footed.

Abairtean na Litreach

Abairtean na Litreach: gum bi cuid anns an Eilean Sgitheanach ag r脿dh 鈥榅鈥� rithe: that some on Skye call it 鈥榅鈥�; a鈥� ciallachadh an 矛re mhath an aon rud ri: means pretty much the same as; tha fhios gum b鈥� urrainn a leithid seo a r脿dh: it鈥檚 obvious that you could say this sort of thing; gorm-chasach, ruadh-chasach, liath-chasach, donn-chasach agus breac-chasach: blue-legged, russet-legged, grey-legged, brown-legged and speckly-legged; faodar facal eile a chur ri casach: another word can be added to 鈥榗asach鈥�; faodaidh sinn X a chleachdadh mar ainmear cuideachd: we can use X as a noun as well; creutair gu math eadar-dhealaichte a tha be貌 air grunnd na mara: a really different creature that lives on the seabed; faodaidh sinn tuairisgeul a dh猫anamh air cumadh chasan cuideachd le faclan dhen t-se貌rsa seo: we can also describe the shape of legs with words of this nature; bidh sibh e貌lach air an iasg air a bheil: you鈥檒l know the fish called; bha Calum Cille san tr脿igh sh矛olag: St Columba was on the sandeel shore (the sub-littoral zone); a鈥� ph脿irt dhen tr脿igh fo 矛re na h-矛sle-mhara aig an reothart: the part of the beach below low-tide mark at a spring tide; shaltair e air earball aig l猫abag bheag bh貌idheach bh脿n: he trampled on the foot of a fair, beautiful flounder; dhochair e a h-earball: he damaged her tail; A Chaluim mh貌ir mhosaich: big, miserable Columba; le do chasan croma crosgach: with your crooked crosswise feet; 鈥檚 m貌r a rinn thu orm de dhosgadh: you caused me great calamity; bha an t-iasg beag ladarna seo a鈥� tilgeil air gun robh e croma-chasach: this cheeky little fish was accusing him of being bandy-legged; biodh tusa cearra-ghobach: let you be wry-mouthed; dh鈥檉h脿g e mar sin i: he left her like that; co-dhi霉 bha Calum Cille croma-chasach gus nach robh: whether or not Columba was bandy-legged.

Puing-ch脿nain na Litreach

Puing-ch脿nain na Litreach: Dar a shaltair thu air m鈥� earball: when you trod on my tail. Dar is a conjunction meaning 鈥榳hen鈥� and stands in the place of nuair in certain dialects, particularly on the northern mainland. MacBain derived it from do-uair whereas nuair is derived from an-uair.

Gn脿thas-cainnt na Litreach

Gn脿thas-cainnt na Litreach: cho tric 鈥檚 a bhios faclan eile a鈥� dol an co-bhuinn ri 鈥榗补蝉补肠丑鈥�: how often other words work in partnership with 鈥榗补蝉补肠丑鈥�.

Broadcasts

  • Sun 20 Mar 2016 22:32
  • Wed 23 Mar 2016 23:00

Litir do Luchd-ionnsachaidh air LearnGaelic

Tha Litir do Luchd-ionnsachaidh air LearnGaelic (le PDFs)

All letters

Tha na litrichean uile an seo / The letters are available here

Podcast: Litir do Luchd-ionnsachaidh

Letter To Gaelic Learners

Podcast