Main content

20/06/2016

Tha litir bheag na seachdain aig Ruaraidh MacIllEathain a' bruidhinn mun chorra mhonaidh, no crane mar a channas iad ann am beurla. A short letter for learners.

Available now

4 minutes

Last on

Mon 20 Jun 2016 19:00

Clip

An Litir Bheag 580

Bha mi a鈥� bruidhinn mun chorra-mhonaidh 鈥� eun m貌r air a bheil crane ann am Beurla. Tha ainmean-脿ite ag innse dhuinn gun robh iad air feadh Shasainn uaireigin. Seo eisimpleirean 脿s an t-Seann Bheurla 鈥� Cranbourne 鈥榓llt corra-mhonaidh鈥�, Cranmore 鈥榮liabh corra-mhonaidh鈥� agus Cranmere 鈥榣貌n corra-mhonaidh鈥�. Seo eisimpleirean 脿s an t-Seann Lochlannais 鈥� Tranmire 鈥榖oglach corra-mhonaidh鈥� agus Tranby 鈥榖aile-fearainn corra-mhonaidh鈥�.

听听听听听听听聽聽聽聽 Tha Afon Garan 鈥榓bhainn corra-mhonaidh鈥� anns a鈥� Chuimrigh. Anns a鈥� Ch貌rn tha Rezgaran 鈥榓th corra-mhonaidh鈥�. Tha Rezgaran air atharrachadh ann am Beurla gu Rosegarden. Ann an taobh sear na h-Alba, tha eisimpleirean ann a th脿inig bhon t-Seann Bheurla 鈥� Cranshaws 鈥榙oire corra-mhonaidh鈥�, Cranbog Moss 鈥榖oglach corra-mhonaidh鈥� agus Cranloch 鈥榣och corra-mhonaidh鈥�. Gu tric tha na h-ainmean ann an 脿iteachan fliucha 鈥� an se貌rsa 脿rainn as toigh le corrachan-monaidh.

听听听听听听听聽聽聽聽 Carson nach eil eisimpleirean air a鈥� Gh脿idhealtachd? Nach robh a鈥� chorra-mhonaidh riamh a鈥� fuireach ann? 鈥橲 e an duilgheadas a tha ann air a鈥� Gh脿idhealtachd nach eil eadhon a鈥� chorra-ghritheach air a h-ainmeachadh gu tric. Agus uaireannan, chan eil e soilleir an e a鈥� chorra-ghritheach a tha ann no corra eile. Tha eisimpleir aig Rubha nan Corra air Loch Seile. Chanainn gur e 鈥�the point of the herons鈥� as coltaiche mar chiall, seach 鈥�the point of the cranes鈥�. Ach chan eil sin dearbhte.

听听听听听听听聽聽聽聽 Tha sgeulachd againn 脿 beul-aithris mun chorra-mhonaidh. Tha i ag innse dhuinn gun robh i n脿darrach ann an 脠irinn, ach nach robh i n脿darrach ann an Alba

听听听听听听听聽聽聽聽 Bha Calum Cille ann an Eilean 脤. Thuirt e ri manach gun tigeadh corra-mhonaidh an ceann tr矛 latha. Bhiodh i claoidhte oir thigeadh i 脿s 脠irinn.

听听听听听听听聽聽聽聽 Th脿inig a鈥� chorra-mhonaidh. Thog am manach i agus thug e dhachaigh i. Thug e biadh dhi. Th脿inig Calum Cille agus thug e taing don mhanach. Agus thuirt e gum biodh an t-eun ag iarraidh falbh a-rithist an ceann tr矛 latha.

听听听听听听听聽聽聽聽 Bha a鈥� chorra-mhonaidh deiseil airson 脤 fh脿gail aig ceann tr矛 latha. Leig am manach mu sgaoil i. Chaidh i an 脿irde. Thionndaidh i gu deas agus rinn i air 脠irinn. Bha Calum Cille air a ch霉l a chur ri 脠irinn. Ach bha a鈥� chorra-mhonaidh a鈥� tilleadh dhachaigh.聽

The Little Letter 580

I was talking about the corra-mhonaidh 鈥� a large bird called crane in English. Place names tell us that they were throughout England at one time. Here are examples from Old English 鈥� Cranbourne 鈥榗rane stream鈥�, Cranmore 鈥榗rane moor鈥� and Cranmere 鈥榗rane pool鈥�. Here are examples from Old Norse 鈥� Tranmire 鈥榗rane bog鈥� and Tranby 鈥榗rane farm鈥�.

听听听听听听听 Afon Garan 鈥榗rane river鈥� is in Wales. In Cornwall there is Rezgaran 鈥榗rane ford鈥�. Rezgaran has changed in English to Rosegarden. In the east of Scotland, there are examples that came from Old English 鈥� Cranshaws 鈥榗rane copse鈥�, Cranbog Moss 鈥榗rane bog鈥� and Cranloch 鈥榗rane loch鈥�. Often the names are in wet places 鈥� the type of habitat favoured by cranes.

聽聽聽聽聽聽 聽Why aren鈥檛 there examples in the Highlands? Wasn鈥檛 the crane ever living there? The difficulty in the Highlands is that even the heron isn鈥檛 named often. And sometimes it isn鈥檛 clear if it is the heron or another heron-like bird. There is an example at Rubha nan Corra on Loch Shiel. I鈥檇 say it is 鈥榯he point of the herons鈥� that is the most likely meaning, rather than 鈥榯he point of the cranes鈥�. But that isn鈥檛 proven.

听听听听听听听 We have a story from oral tradition about the crane. It tells us that it was native to Ireland, but not native to Scotland.

听听听听听听听 Saint Columba was on Iona. He said to a monk that a crane would come in three days. It would be exhausted because it would come from Ireland.

听听听听听听听 The crane came. The monk picked it up and he took it home. He gave it food. Columba came and he thanked the monk. And he said that the bird would want to leave again in three days鈥� time.

听听听听听听听聽 The crane was ready to leave Iona at the end of three days. The monk released it. It rose high. It turned to the south and made for Ireland. Columba had turned his back on Ireland. But the crane was returning home.

Broadcast

  • Mon 20 Jun 2016 19:00

All the letters

Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.

Podcast: An Litir Bheag

The Little Letter for Gaelic Learners

An Litir Bheag air LearnGaelic

An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)

Podcast