Main content

17/10/2016

Anns an litir bheag aig Ruaraidh MacIllEathain tha e ag innse mu Leabhar Deathain Lism貌矛r. A short letter for Gaelic learners, introduced by Ruaraidh MacLean.

Available now

4 minutes

Last on

Mon 17 Oct 2016 19:00

Clip

An Litir Bheag 597

Bha mi a鈥� bruidhinn mu Uilleam Elphinstone, Easbaig Obar Dheathain. Bu mhath leam aon rud eile a r脿dh mu dheidhinn. Thug an R矛gh, Seumas IV, cead do dithis ann an D霉n 脠ideann uidheam cl貌-bhualaidh a bhith aca. Dh鈥檌arr an R矛gh orra laghan na h-Alba is achdan na p脿rlamaid fhoillseachadh. Agus dh鈥檌arr e orra aon rud cudromach eile a chl貌-bhualadh 鈥� cunntas de 鈥榥a h-uirsgeulan co-cheangailte ri naoimh na h-Alba鈥�.

听听听听听听听听听听听 始S e Uilleam Elphinstone a chuir am fiosrachadh ri ch猫ile mu na naoimh. Rinn e leabhar pr矛seil 鈥� Breviarium Aberdonense 鈥� The Aberdeen Breviary. Tha e sgr矛obhte ann an Laidinn.

听

听听听听听听听听听听听 Tha cunntas ann mu Naomh Chentigearna a tha co-cheangailte ri Loch Laomainn. Bha mac aice, Faolan, a bha cuideachd na naomh.

听听听听听听听听听听听 Rugadh Faolan le clach na bheul. Dh鈥櫭瞨daich athair gum biodh a mhac air a bh脿thadh ann an loch. Nuair a chuala Centigearna sin, rinn i 霉rnaigh do Dhia airson Faolan a sh脿bhaladh.

Airson bliadhna, bha Faolan fo ch霉ram ainglean Dh猫. An uair sin, bha easbaig air an rathad a thadhal air Centigearna. Chunnaic e an gille 鈥� Faolan 鈥� be貌 fon uisge. Cha robh a鈥� chlach na bheul tuilleadh. Thug e Faolan do a mh脿thair. Chaidh an gille a bhaisteadh mar Chr矛osdaidh.

听听听听听听听听听听听 Tha an cunntas cuideachd ag innse dhuinn mu Innis Cailleach air Loch Laomainn. Bha Centigearna a鈥� fuireach ann. Chaochail i agus chaidh i gu N猫amh air an t-seachdamh latha dhen Fhaoilleach. 始S e sin a Latha F猫ille an-diugh.

听听听听听听听听听听听 Tha d脿 sgeul anns a鈥� Bhreviarium mu mh矛orbhailean a rinn Faolan. Bha e a鈥� fuireach ann am manachainn agus ag obair ann an cealla a thog e fh猫in. Chunnaic sgalag e tro bhriseadh anns a鈥� bhalla. Bha Faolan a鈥� sgr矛obhadh anns an dorchadas. Bha solas a鈥� tighinn bho a l脿imh chl矛 fhad 始s a bha e a鈥� sgr矛obhadh le a l脿imh dheis. Dh鈥檃ithris an sgalag an t-iongantas seo do na manaich.

听听听听听听听听听听听 Bha Faolan feargach nach robh a鈥� ch霉is d矛omhair tuilleadh. Dh鈥檌arr e air corra-mhonaidh a bha na peata aig na manaich s霉ilean a鈥� bhalaich a chur 脿s. Ach ghabh e aithreachas agus chuir e s霉ilean a鈥� bhalaich air ais. Innsidh mi dhuibh mun mh矛orbhail eile an-ath-sheachdain.

The Little Letter 597

I was speaking about William Elphinstone, the Bishop of Aberdeen. I鈥檇 like to say one more thing about him. The King, James IV, gave two people in Edinburgh permission to have a printing press. The King asked them to publish the laws of Scotland and the acts of parliament. And he requested that they print one more important thing 鈥� an account of 鈥榯he legends connected to the Scottish saints鈥�.

听听听听听听听 It was William Elphinstone that collated the information about the saints. He made a valuable book听 鈥� Breviarium Aberdonense 鈥� The Aberdeen Breviary. It鈥檚 written in Latin.

听听听听听听听 There is an account in it of St Kentigerna who is connected to Loch Lomond. She had a son, Fillan, who was also a saint.

听听听听听 听听Fillan was born with a stone in his mouth. His father ordered that he be drowned in a loch. When Kentigerna heard that, she prayed to God to save Fillan.

听听听听听听听 For a year, Fillan was in the care of angels of God. Then a bishop was on the way to visit Kentigerna. He saw the boy 鈥� Fillan 鈥� alive under the water. The stone was no longer in his mouth. He took Fillan to his mother. The boy was baptized a Christian.

听听听听听听听 The account also tells us about Inchcailloch on Loch Lomond. Kentigerna was living there. She died and went to Heaven on the 7th of January. That is her feast day today.

听听听听听听听 There are two stories in the Breviarium about miracles that Fillan made. He was living in a monastery and working in a cell he constructed himself. A servant saw him through a crack in the wall. There was light coming from his left hand while he was writing with his right hand. The servant reported this unusual occurrence to the monks.

听听听听听听听 Fillan was angry that his secret was now known. He asked a crane that was a pet of the monks to take out the boy鈥檚 eyes. But he regretted it and he place the boy鈥檚 eyes back. I鈥檒l tell you about the other miracle next week.

Broadcast

  • Mon 17 Oct 2016 19:00

All the letters

Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.

Podcast: An Litir Bheag

The Little Letter for Gaelic Learners

An Litir Bheag air LearnGaelic

An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)

Podcast