29/05/2017
Tha litir bheag na seachdain aig Ruaraidh MacIllEathain a' bruidhinn air Acadamaidh R矛oghail Inbhir Nis agus an ceangal a bh'aige ri tr脿ileachd. Letters for people learning Gaelic.
Last on
![]()
Corresponding Litir
Litir do luchd-ionnsachaidh 933
Clip
-
An Litir Bheag 629
Duration: 03:31
An Litir Bheag 629
Bha mi a鈥� bruidhinn mu chuilc an t-si霉cair an t-seachdain sa chaidh. Sugar cane. Cuilc an t-si霉cair. 始S iomadh Albannach a fhuair fearann fo sg猫ith na h-脤mpireachd agus a dh鈥檉h脿s cuilc an t-si霉cair air. Bha sin gu h-脿raidh f矛or anns na h-Innseachan an Iar.
听听听听听听听听听听听 Agus tha sin gam thoirt gu tr脿illeachd. 始S iomadh togalach br猫agha ann an Alba a chaidh a thogail le airgead 脿 tr脿illeachd. 始S iomadh duine dubh, le sinnsireachd anns na h-Innseachan an Iar, air a bheil ainm-cinnidh Albannach.
听听听听听听听听听听听 Ann an Inbhir Nis, chaidh an Acadamaidh R矛oghail a thogail aig deireadh an ochdamh linn deug. Th脿inig an treas cuid dhen chalpa airson a togail 脿s na h-Innseachan an Iar. Bha cuid dheth 脿s oighreachdan far an robh cuilc an t-si霉cair a鈥� f脿s. Agus far an robh tr脿illean ag obair.
听听听听听听听听听听听 Bha an acadamaidh air sr脿id 霉r 鈥� New Street 鈥� faisg air far a bheil St猫isean-r猫ile Inbhir Nis an-diugh. Fhuair an sgoil c霉mhnant r矛oghail bho R矛gh De貌rsa III. Bha i air an l脿raich sin airson ceud bliadhna. Chaidh ainm 霉r a thoirt air an t-sr脿id 鈥� Sr脿id na h-Acadamaidh. 始S e sin ainm na sr脿ide fhathast. On uair sin, tha an sgoil air gluasad gu diofar l脿raichean 霉ra. 始S i an 脿rd-sgoil ann an Inbhir Nis far a bheil cuspairean air an teagasg tro mheadhan na G脿idhlig.
听
听听听听听听听听听听听 Rinn an t-e貌laiche-eachdraidh, Daibhidh Alston, rannsachadh air clann dubha ann an sgoiltean na G脿idhealtachd anns an naoidheamh linn deug. Fhuair e a-mach gun robh sgoilearan dubha ann an Acadamaidh R矛oghail Inbhir Nis. 始S e a bh鈥� annta ach clann aig fir 脿s a鈥� Gh脿idhealtachd. Bha na fir air boireannaich dhubha a ph貌sadh nuair a bha iad a鈥� ruith no ag obair air tuathanasan si霉cair anns na h-Innseachan an Iar. Bha cuid de na boireannaich nan tr脿illean.
听听听听听听听听听听听 Tha Daibhidh Alston dhen bheachd gun robh muinntir na h-Alba gu math fosgailte mu dhaoine dubha aig an 脿m sin. Bha iad car saor de ghr脿in-chinnidh, ged a bha sin a鈥� dol a dh鈥檃tharrachadh. An-ath-sheachdain bheir mi s霉il air turas ainmeil a rinn tr脿ill Ameireaganach a dh鈥橝lba agus mar a thug e slaic air an Eaglais Shaoir airson airgead a ghabhail 脿 tr脿illeachd.The Little Letter 629
I was speaking about sugar cane last week. Sugar cane. Sugar cane. Many a Scot got land under the auspices of the Empire and grew sugar cane on it. That was particularly true in the West Indies.
听听听听 听听听And that brings me to slavery. Many a beautiful building in Scotland was built with money from slavery. Many a black person, with ancestry in the West Indies, carries a Scottish surname.
听听听听听听听 In Inverness, the Royal Academy was built at the end of the eighteenth century. A third of the capital to build it came from the West Indies. Some of it was from estates where sugar cane was growing. And where slaves were working.
听听听听听听听 The academy was on a new street 鈥� [called] New Street 鈥� near where Inverness Railway Station is today. The school received a royal charter from King George III. It was on that site for a hundred years. A new name was given to the street 鈥� Academy Street. That鈥檚 still the street鈥檚 name. Since then, the school has moved to different sites. It鈥檚 the high school in Inverness where subjects are taught through the medium of Gaelic.
听听听听听听听 The historian David Alston did research on black children in Highland schools in the nineteenth century. He found out that there were black pupils at Inverness Royal Academy. They were children of men from the Highlands. The men had married black women when they were running or working on sugar estates in the West Indies. Some of the women were slaves.
听
听听听听听听听 David Alston reckons that the people of Scotland were pretty open about black people at that time. They were somewhat free from racial prejudice, although that was going to change. Next week I鈥檒l look at a famous journey an American slave made to Scotland and how he criticized the Free Church for taking money from slavery.Broadcast
- Mon 29 May 2017 19:00麻豆社 Radio nan G脿idheal
All the letters
Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.
Podcast: An Litir Bheag
The Little Letter for Gaelic Learners
An Litir Bheag air LearnGaelic
An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)
Podcast
-
An Litir Bheag
Litirichean do luchd-ionnsachaidh ura. Letters in Gaelic for beginners.
