05/06/2017
Tha sinn a' faighinn a mach mu na ceangalan aig Albannaich ri tr脿ileachd san litir bheag aig Ruaraidh MacIllEathain. Series of letters written for people starting to learn Gaelic.
Last on
![]()
Corresponding Litir
Litir do Luchd-ionnsachaidh 934
Clip
-
An Litir Bheag 630
Duration: 03:32
An Litir Bheag 630
Bha mi a鈥� bruidhinn mu dheidhinn tr脿illeachd agus mar a ph貌s fir 脿s a鈥� Gh脿idhealtachd boireannaich dhubha anns na h-Innseachan an Iar. Bha cuid dhiubh nan tr脿illean. Tha deagh eachdraidh agus droch eachdraidh aig Alba ann an co-cheangal ri tr脿illeachd. Rinn cuid de dh鈥橝lbannaich coiteachadh an aghaidh tr脿illeachd.
Ach bha Albannaich am measg nan uachdaran a bu bhr霉ideile aig an robh tr脿illean ann an Iameuga. Bha an treas cuid de thr脿illean ann an Iameuga air oighreachdan a bha le Albannaich. Bha eadhon am fear a sgr矛obh 鈥�A Man鈥檚 a Man for A鈥� That鈥� 鈥� 貌ran ainmeil mu cho-ionannachd 鈥� a鈥� beachdachadh air a dhol a dh鈥檕bair air tuathanas-si霉cair ann an Iameuga far an robh tr脿illean. Tha mi a鈥� ciallachadh Raibeart Burns.
听听听听听听听听听听听 Ann an ochd ceud deug, ceathrad 始s a tr矛 (1843), rugadh eaglais 霉r ann an Alba 鈥� An Eaglais Shaor. Bha i ann an suidheachadh duilich. Bha m貌ran uachdaran fada na h-aghaidh. Bha i gann de dh鈥檃irgead agus chaidh teachdairean a dh鈥橝meireagaidh airson airgead a thogail dhi. Th脿inig airgead bho fheadhainn a bha fhathast a鈥� cumail thr脿illean anns na st脿itean sa cheann a deas.
听
听听听听听听听听听听听 Bha an Eaglais Shaor ann am meadhan connspaid mun airgead a fhuair i. Ann an ochd ceud deug, ceathrad 始s a sia (1846) th脿inig tr脿ill ainmeil air turas a dh鈥橝lba. Chuir Frederick Douglass seachad d脿 bhliadhna ann am Breatainn is 脠irinn, a鈥� toirt 貌raidean mu thr脿illeachd.
听听听听听听听听听听听 Bha Douglass air a dh貌igh ann an Alba. Cha robh daoine a鈥� d猫anamh d矛-meas air air s脿illibh dath a chraicinn. Ach bhruidhinn e a-mach gu l脿idir mun airgead a bha an Eaglais Shaor a鈥� faighinn. Bha daoine aig na coinneamhan aige ag 猫igheachd 鈥楥uiribh an t-Airgead Air Ais!鈥�
听
Bha riochdairean na h-Eaglaise Saoire ag r脿dh, nam biodh daoine airson a bhith a鈥� seachnadh airgead 脿 tr脿illeachd, nach cuireadh iad aodach cotain orra, nach itheadh iad rus 始s nach smocadh iad tombaca. Bha na rudan sin uile air an d猫anamh le tr脿illean. Cha tug iad an t-airgead air ais. Th脿inig aon rud math 脿s an deasbad, ge-t脿. Fhuair Frederick Douglass t貌rr taice airson iomairt an aghaidh tr脿illeachd. Mar sin leibh an-dr脿sta.The Little Letter 630
I was speaking about slavery and how men from the Highlands married black women in the West Indies. Some of them were slaves. Scotland has a good history and a bad history with regard to slavery. Some Scots lobbied against slavery.
听
听听听听听听听 But Scots were among the most brutal landlords who had slaves in Jamaica. A third of slaves in Jamaica were on estates owned by Scots. Even the man who wrote 鈥楢 Man鈥檚 a Man for A鈥� That鈥� 鈥� a famous song about equality 鈥� was considering going to work on a sugar plantation in Jamaica where there were slaves. I mean Robert Burns.
听听听听听听听 In 1843, a new church was born in Scotland 鈥� The Free Church. It was in a difficult situation. Many landlords were deeply against it. It was short of money and messengers went to America to raise money for it. Money came from some people who still owned slaves in the southern states.
听听听听听听听 The Free Church was in the middle of a controversy about the money it got. In 1846, a famous slave came on a tour of Scotland. Frederick Douglass spent two years in Britain and Ireland, giving lectures about slavery.
听听听听听听听 Douglass was happy in Scotland. People weren鈥檛 showing him disrespect because of the colour of his skin. But he spoke out strongly about the money the Free Church was getting. People at his meetings were shouting 鈥楽end the Money Back!鈥�
听听听听听听听 Representatives of the Free Church were saying that if people wanted to shun money from slavery that they shouldn鈥檛 wear cotton clothes, eat rice or smoke tobacco. Those things were all made by slaves. They didn鈥檛 return the money. One good thing came out of the debate, however. Frederick Douglass got a lot of help for his campaign against slavery. Cheerio just now.Broadcast
- Mon 5 Jun 2017 19:00麻豆社 Radio nan G脿idheal
All the letters
Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.
Podcast: An Litir Bheag
The Little Letter for Gaelic Learners
An Litir Bheag air LearnGaelic
An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)
Podcast
-
An Litir Bheag
Litirichean do luchd-ionnsachaidh ura. Letters in Gaelic for beginners.
