Main content

11/09/2017

Tha Ruairaidh MacIlleathain air ais le Litir Bheag na seachdain 'sa.

Available now

4 minutes

Last on

Mon 11 Sep 2017 19:00

Clip

An Litir Bheag 644

Bha mi a鈥� bruidhinn mu Iain Lom, b脿rd na Ceapaich. Bha Iain gu l脿idir an aghaidh an aonaidh le Sasainn ann an seachd ceud deug 始s a seachd (1707). Anns an 貌ran aige 鈥樏抮an an Aghaidh an Aonaidh鈥�, tha e a鈥� c脿ineadh nan uaislean a thug taic don aonadh, gu seachd 脿raidh Iarla Bhrathainn. Seo rann bhon 貌ran:

Iarla Bhrathainn 脿 S矛ophort, Cha bhi s矛othshaimh ri d鈥� bhe貌 dhut, Gum bi ortsa cruaidh fhaghaid, Thall a-staigh dhen Roinn E貌rpa; Ach nam faighinn mo roghainn, 始S dearbh gu leaghainn an t-貌r dhut, A-staigh air faochaig do chlaiginn, Gus an cas e do bh貌tainn. Bha beachdan l脿idir aig Iain. Cha robh e leisg ann a bhith a鈥� dearbhadh a chuid gr脿in!

Bha mi ag innse dhuibh gun robh Iain air a thiodhlacadh ann an Cladh Cille Choirill. Ann an naoi ceud deug, caogad 始s a h-aon (1951), thachair Calum MacGill-Eain, am fear-cruinneachaidh beul-aithris, ri Iain Beag, D貌mhnallach 脿 Loch Abar a bha na bh脿rd. Bha Iain a鈥� tighinn a-mach 脿 aifreann ann an Eaglais Cille Choirill air latha fuar, sneachdach. Bhruidhinn Calum ris ann an G脿idhlig agus dh鈥檉hosgail sin doras iongantach dha. Chruinnich e c貌rr is c貌ig ceud p矛os de bheul-aithris bho Iain. Bha feadhainn dhiubh co-cheangailte ri Iain Lom. Seo fear dhiubh.

Air latha tiodhlacaidh Iain Luim, bha b脿rd 脿 Gleanna Comhann an l脿thair. B鈥� esan D貌mhnallach eile, Aonghas Alasdair Ruaidh. Bhruidhinn fear 脿s a鈥� Cheapaich ris 鈥� fear Gilleasbu鈥� na Ceapaich 鈥� an d猫idh an tiodhlacaidh. Thug Aonghas an d脿n seo dha:

听听听听听听听听听听听 Bha mi 始n-diugh 始n Tom Aingeal, 始S chunna mi cr矛och air m鈥� fhear-cinnidh, Iubhair nam b脿rd, R矛gh nam Filidh, A Dhia, a dh猫anamh s矛th ri d鈥� anam; B鈥� fhuath leat M脿iri, b鈥� fhuath leat Uilleam, B鈥� fhuath leat S矛ol Dhiarmaid uile; A h-uile neach nach biodh r矛oghail. Dh鈥檌nnseadh tu dhaibh e gun iarraidh, Gaol an le貌mhainn 始s fuath an tuirc, Anns an uaigh sa bheil do chorp, Dhia thoirt maitheanas dhut, Bha thu d矛oghaltach anns an olc.

听

听听听听听听听听听听听 Chan e 貌ran molaidh a tha ann! Ach 始s d貌cha gun robh e a鈥� tighinn ris an stoidhle sgr矛obhaidh aig Iain fh猫in.

The Little Letter 644

I was speaking about Iain Lom, the Keppoch bard. John was strongly against the union with England in 1707. In his song 鈥榮ong against the union鈥�, he criticizes the nobles who supported the union, particularly the Earf of Brahan. Here is a verse from the song:

听听听听听听听 Earl of Brahan from Seaforth, you鈥檒l never have peace as long as you live, may there be a hard hunt in your pursuit, anywhere in Europe, but if I had my choice, certainly I鈥檇 melt gold for you, [and inject it] into the shell of your skull, till it reached your boot(s). John had strong opinions. He wasn鈥檛 slow [lazy] in proving his hatred!

听听听听听听听 I was telling you that John was buried in Cladh Cille Choirill. In 1951, Calum Maclean, the folklore collector, met Iain Beag, a MacDonald from Lochaber who was a poet. Iain was coming from mass in the Cille Choirill church on a cold, snowy day. Calum spoke to him in Gaelic and that opened an amazing door to him. He collected more than five hundred pieces of oral tradition from Iain. Some of them were connected to Iain Lom. Here is one of them.

听听听听听听听 On the day of Iain Lom鈥檚 burial, there was a poet from Glencoe present. He was another MacDonald, Angus son of red-haired Alexander. A man from Keppoch 鈥� one Archibald of Keppoch 鈥� spoke to him after the funeral. Angus gave him this poem:

听听听听听听听 I was today in Tom Aingeal, and I saw the end of my kinsman, arrow [yew] of the poets, king of the bards, God, let his soul be in peace, you hated [Queen] Mary, you hated [King] William, you hated all the descendants of Diarmad [the Campbells], all who were not royal. You鈥檇 tell them without asking them, the love of the lion [MacDonalds], the hatred of the boar [Campbells], in the grave where lies your body, may God forgive you, you were wickedly vengeful.

听听听听听听听 It鈥檚 not a praise song! But perhaps it suited John鈥檚 own style of writing.听

Broadcast

  • Mon 11 Sep 2017 19:00

All the letters

Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.

Podcast: An Litir Bheag

The Little Letter for Gaelic Learners

An Litir Bheag air LearnGaelic

An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)

Podcast