04/03/2018
Tha Ruairidh MacIlleathain air ais le Litir Bheag na seachdain sa. Litir 脿ireamh 668.
Last on
![]()
Corresponding Litir
Litir do Luchd-ionnsachaidh 972
Clip
-
An Litir Bheag 668
Duration: 03:33
An Litir Bheag 668
Mun 脿m a bha Iulius C猫asar be貌, bha A鈥� Ghall 鈥� Gaul 鈥� ann an diofar ph脿irtean. Anns a鈥� cheann a deas bha Provincia Romana. Bha an sg矛re sin air tighinn fo bhuaidh nan Greugach agus, an uair sin, fo bhuaidh na R貌imhe. Tha sinn e貌lach air Provincia Romana an-diugh mar Provence.
听听听听听听听听听听听 Gu tuath air sin bha Gallia Celtica, sg矛re anns an robh an cultar is d貌igh-beatha gu math Ceilteach fhathast. Agus gu tuath air sin bha Gallia Belgica, an 矛re mhath far a bheil A鈥� Bheilg an-diugh.
听听听听听听听听听听听 Anns a鈥� bhliadhna caogad 始s a h-ochd (58) RC, ghabh an riaghladair R貌manach, Iulius C猫asar, cothrom an cois eilthireachd nan Helvetii, treubh chumhachdach 脿s an Eilbheis. Bha iad a鈥� coimhead airson fearann 霉r air costa siar na Frainge.
听听听听听听听听听听听 Chuir C猫asar armailt an s脿s an aghaidh nan Helvetii, gan cur air ais don d霉thaich aca fh猫in. Bha armailt mh貌r aig C猫asar a-nise ann an Gallia Celtica. Cha do tharraing e na saighdearan aige. Lean e air gus an robh smachd aige air an d霉thaich gu ruige Caolas Shasainn.
听听听听听听听听听听听 Th脿inig ceannard Ceilteach 霉r am b脿rr an uair sin 鈥� Vercingetorix. Bha e na cheannard air na h-Averni, treubh 脿 meadhan na Gaill. Rinn e a鈥� ch霉is air armailt R貌manach. Ach ghabh e t猫armann ann an d霉n monaidh ris an cante Alesia. Rinn C猫asar s猫ist air Alesia. Chuir e stad air feachdan Ceilteach eile bho bhith a鈥� d猫anamh cobhair air Vercingetorix. Mu dheireadh, cha robh roghainn aig Vercingetorix ach g猫illeadh ris. Chaochail Vercingetorix anns a鈥� phr矛osan. Le a bh脿s, dh鈥檉halbh an d貌chas mu dheireadh aig na Gallaich a bhith saor bhon R貌imh.
听听听听听听听听听听听 Chan eil sin a鈥� ciallachadh nach robh na Gallaich fhathast a鈥� coimhead orra fh猫in mar Ghallaich. Bha, gus an deach treubh Ghearmailteach a-steach airson an gabhail thairis. Bha sin an d猫idh nan R貌manach. B鈥� i an treubh sin na Frangaich. Thug iad an ainm don Fhraing.
Bha d矛reach aon ph脿irt dhen Fhraing a ghl猫idh beagan dhen t-seann ch脿nan Ceilteach. B鈥� e sin Armorica anns an iar-thuath. 始S e鈥橝鈥� Bhreatainn Bheag a chanas sinn ris an d霉thaich sin an-diugh, mar a mh矛nicheas mi anns an ath Litir.The Little Letter 668
About the time Julius Caesar was alive, Gaul was in different parts. In the south there was Provincia Romana. That area had come under the influence of the Greeks and, then, under the influence of Rome. We know Provincia Romana today as Provence.
听听听听听听听 North of that was Gallia Celtica, an area in which the culture and way of life was still very Celtic. And north of that was Gallia Belgica, pretty much where Belgium is today.
听听听听听听听 In the year 58 BC, the Roman governor, Julius Caesar, took advantage of the opportunity connected to the emigration of the Helvetii, a powerful tribe from Switzerland. They were looking for new land on the west coast of France.
听听听听听听听 Caesar sent an army against the Helvetii, sending them back to their own country. Caesar now had a large army in Gallia Celtica. He did not withdraw his soldiers. He continued until he had control of the country all the way to the English Channel.
听听听听听听听 A new Celtic chief then appeared 鈥� Vercingetorix. He was the head of the Avernii, a tribe from central Gaul. He defeated a Roman army. But he took refuge in a hillfort called Alesia.
听
听听听听听听 Caesar besieged Alesia. He stopped other Celtic forces from assisting Vercingetorix. Finally Vercingetorix had no choice but to surrender to him. Vercingetorix died in prison. With his death, the final hope of the Gauls to be free from Rome disappeared.
听听听听听听听 That does not mean that the Gauls were not still considering themselves to be Gauls. They were, until a Germanic tribe came in to take them over. That was after the Romans. That tribe was the Franks. They gave their name to France.
听听听听听听听 There was just one part of France that retained a little of the old Celtic language. That was Armorica in the north-west. We call that country Brittany today, as I shall explain in the next Litir.Broadcast
- Sun 4 Mar 2018 10:30麻豆社 Radio nan G脿idheal
All the letters
Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.
Podcast: An Litir Bheag
The Little Letter for Gaelic Learners
An Litir Bheag air LearnGaelic
An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)
Podcast
-
An Litir Bheag
Litirichean do luchd-ionnsachaidh ura. Letters in Gaelic for beginners.
