Main content

An Litir Bheag 714

Tha Ruairidh MacIlleathain air ais le Litir Bheag na seachdain sa. Litir 脿ireamh 714.

Available now

4 minutes

Last on

Sun 20 Jan 2019 16:03

Clip

An Litir Bheag 714

An t-seachdain seo tha mi ann an G脿dhaig ann am B脿ideanach. Tha ainm-脿ite annasach ann. Faisg air Loch an D霉in, tha leathad ann air a bheil Vinegar Hill. Sgr矛obh an sgoilear G脿idhlig, Alasdair MacBheathain, gur e ainm an leathaid ann an G脿idhlig A鈥� Mh矛n-choiseachd 鈥榯he easy walking鈥�. 鈥楾he English,鈥� sgr矛obh e, 鈥榠s a fancy name founded on the Gaelic.鈥�

Bha droch chli霉 aig G脿dhaig am measg muinntir Bh脿ideanach is Athall. Tha abairt ann: 始S m貌r a b鈥� fhe脿rr leam a bhith an Druim Uachdair na bhith ann an G脿dhaig nan creagan gruamach 鈥業鈥檇 much rather be in Drumochter than in Gaick of the gloomy crags鈥�. 始S m貌r a b鈥� fhe脿rr leam a bhith an Druim Uachdair na bhith ann an G脿dhaig nan creagan gruamach.

Bha mallachd ionadail ann 鈥� D矛ol Bhaltair an G脿dhaig ort! Tha sin a鈥� ciallachadh 鈥榃alter鈥檚 fate in Gaick to you鈥�. D矛ol Bhaltair an G脿dhaig ort. Tha e a鈥� buntainn ris a鈥� bh脿s uabhasach a dh鈥檉huiling Bhaltair Cuimeanach, Triath Bh脿ideanach, anns an treas linn deug.

Bha a dhachaigh ann an Ruadhainn, faisg air Ceann a鈥� Ghi霉thsaich. Bha e ag iarraidh gum biodh rathad ceart ann eadar B脿ideanach agus Athall. Bha e a-muigh a鈥� coimhead air an t-slighe sa mhonadh ann an d脿 cheud dheug, caogad 始s a h-ochd (1258).

Air an rathad a-mach, thug Bhaltair 貌rdugh seachad. Nuair a thilleadh e, dh鈥檉heumadh a h-uile boireannach 鈥� eadar c貌ig-deug agus trithead bliadhna a鈥� dh鈥檃ois 鈥� a bha ag obrachadh na talmhainn ann an Ruadhainn 鈥� a bhith dearg-r霉isgte.聽

Anns an 脿rd-mhonadh sear air Loch an D霉in, tha allt ann air a bheil Allt a鈥� Chaoirnich. Tha 脿ite ainmeil an sin ris an canar Leum nam Fiann, far am biodh daoine a鈥� leum thar an uillt. Thuit Bhaltair far each an sin. Ach chaidh a chas an s脿s san stiorap. Feumaidh gun robh geas 鈥� no eagal 鈥� air an each, agus chaidh e a Ruadhainn na dheann. Nuair a r脿inig e Ruadhainn, cha robh air fh脿gail de Bhaltair ach aon chas 鈥� fhathast san stiorap. Nuair a chaidh feadhainn a choimhead airson a ch貌rr de a chorp, lorg iad e. Bha d脿 iolaire ga reubadh 脿s a ch猫ile.聽

The Little Letter 714

This week I鈥檓 in Gaick in Badenoch. There鈥檚 a strange place-name there. Near Loch an D霉in, there is a slope called Vinegar Hill. The Gaelic scholar, Alexander MacBain, wrote that the name of the slope in Gaelic is A鈥� Mhin-choiseachd 鈥榯he easy walking鈥�. 鈥楾he English,鈥� he wrote, 鈥榠s a fancy name founded on the Gaelic.鈥�

Gaick had a bad reputation among the people of Badenoch and Atholl. There is a phrase: 始S m貌r a b鈥� fhe脿rr leam a bhith an Druim Uachdair na bhith ann an G脿dhaig nan creagan gruamach 鈥業鈥檇 much rather be in Drumochter than in Gaick of the gloomy crags鈥�. I鈥檇 much rather be in Drumochter than in Gaick of the gloomy crags鈥�.

There was a local curse 鈥� D矛ol Bhaltair an G脿dhaig ort! That means 鈥榃alter鈥檚 fate in Gaick to you鈥�. D矛ol Bhaltair an G脿dhaig ort. It is connected to the terrible death that Walter Comyn, the Lord of Badenoch, suffered in the 13th Century.

His home was in Ruthven, near Kingussie. He was wanting there to be a proper road between Badenoch and Atholl. He was out looking at the route on the hills in 1258.

On the way out, Walter gave an order. When he returned [would return], every woman between the age of fifteen and thirty who was working the land in Ruthven must be stark-naked.

On the high country east of Loch an D霉in, there is a burn called Allt a鈥� Chaoirnich. There is famous place called Leum nam Fiann, where people would jump across the burn. Walter fell off his horse there. But his foot got caught in the stirrup. His horse must have been under a spell 鈥� or fear, and it made for Ruthven in a hurry. When he reached Ruthven, there was only Walter鈥檚 leg left 鈥� still in the stirrup. When some people went to look for the rest of his body, they found it. Two eagles were ripping it apart.

Broadcast

  • Sun 20 Jan 2019 16:03

All the letters

Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.

Podcast: An Litir Bheag

The Little Letter for Gaelic Learners

An Litir Bheag air LearnGaelic

An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)

Podcast