Main content
An Litir Bheag 742
Litir Bheag na seachdain sa le Ruairidh MacIlleathain. Litir 脿ireamh 742. Roddy Maclean is back with this week's short letter for G脿idhlig learners.
Last on
Sun 4 Aug 2019
16:00
麻豆社 Radio nan G脿idheal
More episodes
Previous
Next
![]()
Corresponding Litir
Litir do Luchd-ionnsachaidh 1046
Clip
-
An Litir Bheag 742
Duration: 03:19
An Litir Bheag 742
Aig taobh sruthain na shuidhe, 始s e sg矛th
Tha an Cr矛osdaidh bochd, Iain Ruadh,
Na cheatharnach, fhathast gun s矛th
始S a chas air tuisleadh san t矛m gu truagh.
Mus fh脿g sinn B脿ideanach is Srath Sp猫, tha mi airson innse dhuibh mu fhear de na daoine as ainmeile riamh a th脿inig 脿s an sg矛re sin 鈥� Iain Ruadh Sti霉bhart. 始S e a sgr矛obh an earrann leis an do th貌isich mi an Litir 鈥� a鈥� chiad rann de dh鈥櫭檙naigh Iain Ruaidh.听
Bha Iain Ruadh na bh脿rd agus na shaighdear cli霉iteach am measg eile. Bha e cuideachd na Sheumasach ainmeil, agus na chomhairliche don Phrionnsa 脪g, Te脿rlach Sti霉bhart.听
Rugadh e ann an Cnoc Chinn Ch脿rdainn anns a鈥� bhliadhna seachd ceud deug (1700). Fhuair e foghlam math, agus chuir e seachad 霉ine air t矛r-m貌r na Roinn-E貌rpa. Bha e greis an sin a鈥� sabaid 脿s leth na Frainge. Th脿inig e an aghaidh a sh脿r n脿mhaid 鈥� Di霉c Chumberland 鈥� aig Bl脿r Fontenoy anns a鈥� Ch猫itean seachd ceud deug, ceathrad 始s a c貌ig (1745).听
Tr矛 m矛osan an d猫idh sin, chuala e gun robh am Prionnsa air a bhratach a thogail air a鈥� Gh脿idhealtachd. Chaidh e dhachaigh, agus choinnich e ris na Seumasaich ann am Bl脿r Athall. Chuir e r猫isimeid ri ch猫ile ann an D霉n 脠ideann 鈥� The Edinburgh Regiment. Ach bha m貌ran de na bh鈥� innte 脿s a鈥� Gh脿idhealtachd.
Bha Iain an s脿s ann an grunn chathan eadar na Seumasaich agus armailt a鈥� Chr霉in ann am Bliadhna a鈥� Phrionnsa. Aig Bl脿r Ch霉il Lodair, bha e os cionn a r猫isimeid 鈥� a bha mar ph脿irt dhen chiad loidhne a dh鈥檉huiling gu dubh. A r猫ir beul-aithris, chunnaic Cumberland e. Bha e a鈥� marbhadh shaighdearan dearga gu le貌r. 鈥楥貌 esan?鈥� dh鈥檉haighnich e.
鈥業ain Ruadh Sti霉bhart,鈥� fhreagair oifigear aige.
鈥楢 Thighearna,鈥� thuirt Cumberland, 鈥榓m fear a dh鈥檉h脿g mi ann am Fl脿nras, a鈥� d猫anamh obair deichnear ghaisgeach?! A bheil e air tighinn air mo th貌ir an seo?鈥�
Ach, mar a tha fios againn, chaidh an latha le Cumberland. Theich Iain Ruadh tro Ghortlaig. Choinnich e ris a鈥� ch貌rr de dh鈥檃rm nan Seumasach ann an Ruadhainn faisg air Ceann a鈥� Ghi霉thsaich. Ch矛 sinn anns an ath Litir d猫 thachair dha an uair sin.
Tha an Cr矛osdaidh bochd, Iain Ruadh,
Na cheatharnach, fhathast gun s矛th
始S a chas air tuisleadh san t矛m gu truagh.
Mus fh脿g sinn B脿ideanach is Srath Sp猫, tha mi airson innse dhuibh mu fhear de na daoine as ainmeile riamh a th脿inig 脿s an sg矛re sin 鈥� Iain Ruadh Sti霉bhart. 始S e a sgr矛obh an earrann leis an do th貌isich mi an Litir 鈥� a鈥� chiad rann de dh鈥櫭檙naigh Iain Ruaidh.听
Bha Iain Ruadh na bh脿rd agus na shaighdear cli霉iteach am measg eile. Bha e cuideachd na Sheumasach ainmeil, agus na chomhairliche don Phrionnsa 脪g, Te脿rlach Sti霉bhart.听
Rugadh e ann an Cnoc Chinn Ch脿rdainn anns a鈥� bhliadhna seachd ceud deug (1700). Fhuair e foghlam math, agus chuir e seachad 霉ine air t矛r-m貌r na Roinn-E貌rpa. Bha e greis an sin a鈥� sabaid 脿s leth na Frainge. Th脿inig e an aghaidh a sh脿r n脿mhaid 鈥� Di霉c Chumberland 鈥� aig Bl脿r Fontenoy anns a鈥� Ch猫itean seachd ceud deug, ceathrad 始s a c貌ig (1745).听
Tr矛 m矛osan an d猫idh sin, chuala e gun robh am Prionnsa air a bhratach a thogail air a鈥� Gh脿idhealtachd. Chaidh e dhachaigh, agus choinnich e ris na Seumasaich ann am Bl脿r Athall. Chuir e r猫isimeid ri ch猫ile ann an D霉n 脠ideann 鈥� The Edinburgh Regiment. Ach bha m貌ran de na bh鈥� innte 脿s a鈥� Gh脿idhealtachd.
Bha Iain an s脿s ann an grunn chathan eadar na Seumasaich agus armailt a鈥� Chr霉in ann am Bliadhna a鈥� Phrionnsa. Aig Bl脿r Ch霉il Lodair, bha e os cionn a r猫isimeid 鈥� a bha mar ph脿irt dhen chiad loidhne a dh鈥檉huiling gu dubh. A r猫ir beul-aithris, chunnaic Cumberland e. Bha e a鈥� marbhadh shaighdearan dearga gu le貌r. 鈥楥貌 esan?鈥� dh鈥檉haighnich e.
鈥業ain Ruadh Sti霉bhart,鈥� fhreagair oifigear aige.
鈥楢 Thighearna,鈥� thuirt Cumberland, 鈥榓m fear a dh鈥檉h脿g mi ann am Fl脿nras, a鈥� d猫anamh obair deichnear ghaisgeach?! A bheil e air tighinn air mo th貌ir an seo?鈥�
Ach, mar a tha fios againn, chaidh an latha le Cumberland. Theich Iain Ruadh tro Ghortlaig. Choinnich e ris a鈥� ch貌rr de dh鈥檃rm nan Seumasach ann an Ruadhainn faisg air Ceann a鈥� Ghi霉thsaich. Ch矛 sinn anns an ath Litir d猫 thachair dha an uair sin.
The Little Letter 742
Sitting tired beside a stream
Is the poor Christian, John Roy,
A fighting man, still without peace
His foot having just stumbled badly.
Before we leave Badenoch and Strathspey, I want to tell you about one of the most famous people ever that came from that area 鈥� John Roy Stuart. It was he that wrote the passage with which I started the Litir 鈥� the first verse of John Roy鈥檚 Prayer.
John Roy was a poet and a soldier of repute among other things. He was also a famous Jacobite, and an adviser to the Young Prince, Charles [Edward] Stuart.
He was born in the Knock of Kincardine in the year 1700. He was well educated and spent time on the European continent. He was for a while there fighting on behalf of France. He came up against his nemesis 鈥� the Duke of Cumberland 鈥� at the Battle of Fontenoy in May 1745.
Three months after that, he heard that the Prince had raised his banner in the Highlands. He went home and met the Jacobites at Blair Atholl. He put together a regiment in Edinburgh 鈥� the 鈥楨dinburgh Regiment鈥�. But many that were in it were from the Highlands.
John was involved in a number of battles between the Jacobites and the army of the Crown during the 1745-6 Rising. At Culloden he was in charge of his regiment 鈥� which was part of the front line that suffered so badly. Accordinbg to oral tradition, Cumberland saw him. He was killing a lot of redcoat soldiers. 鈥榃ho is he?鈥� he asked.
鈥楯ohn Roy Stuart,鈥� replied one of聽 his officers.
鈥楪od,鈥� said Cumberland, 鈥榯he man who left me in Flanders, doing the work of ten heroes?! Has he followed me here?鈥�
But, as we know, the day went with Cumberland. John Roy fled through Gorthleck. He met the rest of the Jacobite army at Ruthven near Kingussie. We鈥檒l see in the next Litir what happened then.
Is the poor Christian, John Roy,
A fighting man, still without peace
His foot having just stumbled badly.
Before we leave Badenoch and Strathspey, I want to tell you about one of the most famous people ever that came from that area 鈥� John Roy Stuart. It was he that wrote the passage with which I started the Litir 鈥� the first verse of John Roy鈥檚 Prayer.
John Roy was a poet and a soldier of repute among other things. He was also a famous Jacobite, and an adviser to the Young Prince, Charles [Edward] Stuart.
He was born in the Knock of Kincardine in the year 1700. He was well educated and spent time on the European continent. He was for a while there fighting on behalf of France. He came up against his nemesis 鈥� the Duke of Cumberland 鈥� at the Battle of Fontenoy in May 1745.
Three months after that, he heard that the Prince had raised his banner in the Highlands. He went home and met the Jacobites at Blair Atholl. He put together a regiment in Edinburgh 鈥� the 鈥楨dinburgh Regiment鈥�. But many that were in it were from the Highlands.
John was involved in a number of battles between the Jacobites and the army of the Crown during the 1745-6 Rising. At Culloden he was in charge of his regiment 鈥� which was part of the front line that suffered so badly. Accordinbg to oral tradition, Cumberland saw him. He was killing a lot of redcoat soldiers. 鈥榃ho is he?鈥� he asked.
鈥楯ohn Roy Stuart,鈥� replied one of聽 his officers.
鈥楪od,鈥� said Cumberland, 鈥榯he man who left me in Flanders, doing the work of ten heroes?! Has he followed me here?鈥�
But, as we know, the day went with Cumberland. John Roy fled through Gorthleck. He met the rest of the Jacobite army at Ruthven near Kingussie. We鈥檒l see in the next Litir what happened then.
Broadcast
- Sun 4 Aug 2019 16:00麻豆社 Radio nan G脿idheal
All the letters
Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.
Podcast: An Litir Bheag
The Little Letter for Gaelic Learners
An Litir Bheag air LearnGaelic
An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)
Podcast
-
An Litir Bheag
Litirichean do luchd-ionnsachaidh ura. Letters in Gaelic for beginners.
