Main content

Litir do Luchd-ionnsachaidh 1079

Litir do Luchd-ionnsachaidh le Ruairidh MacIlleathain. Litir 脿ireamh 1079. Roddy Maclean reads this week's letter for G脿idhlig learners.

Available now

5 minutes

Last on

Wed 25 Mar 2020 23:00

Clip

Litir 1079: An Iolair-mhara

Anns an Litir mu dheireadh, bha mi ag innse dhuibh mu Loch an Iasgair faisg air an Fhionn Loch, agus mar a tha an t-ainm a鈥� ciallachadh 鈥榣och na h-iolair-uisge鈥�. Anns an leabhar aige A Hundred Years in the Highlands, tha Osgood MacCoinnich ag innse dhuinn cuideachd mu iolair eile anns an sg矛re aig an 脿m sin 鈥� an iolair-mhara.聽

Bha eilean anns an Fhionn Loch air an robh Eilean na h-Iolaire. B鈥� e sin an t-ainm a bh鈥� air gu h-ionadail, co-dhi霉, oir chan eil e air mapaichean na Suirbhidh 脪rdanais. Ged a bha craobhan beaga san eilean, 始s ann air mullach creige a bha na h-iolairean-mara a鈥� neadachadh. Ge-t脿, cho luath 始s a chuir Osgood is a ch脿irdean b脿ta beag anns an loch airson iasgach, cha robh an nead s脿bhailte tuilleadh. Bhiodh daoine a鈥� falbh a ghoid nan uighean 脿s an nead.聽

Air sg脿th sin, dh鈥檉halbh na h-iolairean-mara, agus thog iad nead 霉r gu h-脿rd anns na beanntan 鈥� air sg貌r air Beinn 脌irigh a鈥� Charr deas air an Fhionn Loch. Bhiodh na h-e貌in, 始s cinnteach, dhen bheachd gun robh iad s脿bhailte an sin. Ach cha do thuig iad cho dealasach 始s a bha Osgood MacCoinnich is feadhainn eile mar mh猫irlich uighean. Tha e doirbh an cunntas aige a leughadh, no a thoirt seachad dhuibh, gun a bhith a鈥� f脿s feargach, ach n矛 mi mo dh矛cheall!

Seo agaibh m鈥� eadar-theangachadh air an earrainn dhen leabhar anns a bheil MacCoinnich a鈥� d猫anamh tuairisgeul dhen ghnothach. 鈥�Nuair nach robh mi ach seachd no ochd bliadhna a dh鈥檃ois, bha mi mu-thr脿th an s脿s ann an goid uighean, agus bha mi miannach air feadhainn aig an iolair-mhara, a bha riamh gann anns an sg矛re seo, ged a bha na h-iolairean-buidhe pailt. Cha robh mi e貌lach air ach aon 脿ite-neadachaidh eile aig an iolair-mhara air a鈥� chosta seo, far an robh iad a鈥� neadachadh air creag os cionn na mara gu o chionn ghoirid. Cha tug mi fois gu mo mh脿thair gus an robh i air turas a chur air d貌igh don nead; bha e d矛reach thairis air cr矛och ar n-oighreachd ach, le cead bho ar n脿baidh, chaidh sinn ann air muin-eich, le sreapadair comasach agus r貌pan nar cois.鈥�

Tha an cunntas a鈥� leantainn, agus MacCoinnich is a chompanaich a鈥� ruigsinn an lic air an robh an nead. Ach cha deach an gnothach leotha. Bha na h-uighean air an goid mu-thr脿th. An latha roimhe, bha an c矛obair air an oighreachd, air an robh an nead, air a dhol ann. Thug e na h-uighean leis airson reic, oir bha e air cluinntinn gun robh luach annta. 始S e Jock Beatie an t-ainm a bh鈥� air an duine, agus bhuineadh e do cheann a deas na h-Alba. Tha Osgood ag innse dhuinn gun robh gr脿in aige fh猫in air a鈥� ch矛obair air s脿illibh na m猫irle.

Ge-t脿, bhuineadh Osgood do na h-uaislean, agus bha airgead aige. Thug e airgead gu Mgr Beatie agus thug an c矛obair na h-uighean seachad. Chaidh MacCoinnich dhachaigh leis na h-uighean m貌ra, b脿na, agus toileachas na chridhe. Ma tha sibh a鈥� coimhead airson faclan aithreachais aige mun sgrios a rinn e, bidh sibh air siubhal gun si霉car. Cha b鈥� fhada gus an deach an iolair-mhara 脿 bith ann an Alba. Coltach ris an iolair-uisge, ge-t脿, tha i air tilleadh a dh鈥橝lba, agus chithear anns an sg矛re sin a-rithist i.

Faclan na Litreach

Faclan na Litreach: iolair-uisge: osprey; sg貌r: a finger of rock; iolair-mhara: sea eagle; muin-eich: horseback.

Abairtean na Litreach

Abairtean na Litreach: chan eil e air mapaichean na Suirbhidh 脪rdanais: it鈥檚 not on Ordnance Survey maps; 始s ann air mullach creige a bha na h-iolairean-mara a鈥� neadachadh: it鈥檚 on top of rock that the sea eagles were nesting; cho luath 始s a chuir X b脿ta beag anns an loch, cha robh an nead s脿bhailte tuilleadh: as soon as X put a small boat on the loch, the nest was no longer safe; a鈥� falbh a ghoid nan uighean 脿s an nead: going to steal the eggs from the nest; cha do thuig iad cho dealasach 始s a bha X mar mh猫irlich uighean: they didn鈥檛 understand how zealous X were as egg thieves; gun a bhith a鈥� f脿s feargach: without getting angry; bha mi miannach air feadhainn aig an iolair-mhara: I greatly coveted those of the sea eagle; a bha riamh gann anns an sg矛re seo: which were always rare in this district; cha tug mi fois gu mo mh脿thair gus an robh i air turas a chur air d貌igh don nead: I gave my mother no peace until she had arranged an expedition to the nest; thairis air cr矛och ar n-oighreachd: beyond the march (boundary) of our estate; a鈥� ruigsinn an lic: reaching the ledge; cha deach an gnothach leotha: they didn鈥檛 succeed; bha e air cluinntinn gun robh luach annta: he had heard they were valuable; bhuineadh e do cheann a deas na h-Alba: he belonged to the south of Scotland; gun robh gr脿in aige fh猫in air a鈥� ch矛obair air s脿illibh na m猫irle: that he hated the shepherd because of the robbery; airson faclan aithreachais aige mun sgrios a rinn e: for words of regret about the damage he did; bidh sibh air siubhal gun si霉car: you鈥檒l be on a wild goose chase; chithear anns an sg矛re sin a-rithist i: it can be seen in the area again.

Puing-ch脿nain na Litreach

Puing-ch脿nain na Litreach: Seo agaibh m鈥� eadar-theangachadh: here is my translation [for you]. Note that when a possessive pronoun like mo 鈥�my鈥� or do 鈥�your鈥� is in front of a noun that begins with a vowel, we drop the vowel from both writing and speech. But note also that, in writing, we leave a space between the apostrophe and the noun. Other examples are m鈥� ad 鈥�my hat鈥�; d鈥� obair 鈥�your work鈥�; m鈥� uchd 鈥�my bosom鈥�; fo d鈥� achlais 鈥�under your armpit鈥�.

Gn脿thas-cainnt na Litreach

Gn脿thas-cainnt na Litreach: n矛 mi mo dh矛cheall: I鈥檒l do my best [I鈥檒l make an effort].

Broadcasts

  • Sun 22 Mar 2020 22:30
  • Wed 25 Mar 2020 23:00

Litir do Luchd-ionnsachaidh air LearnGaelic

Tha Litir do Luchd-ionnsachaidh air LearnGaelic (le PDFs)

All letters

Tha na litrichean uile an seo / The letters are available here

Podcast: Litir do Luchd-ionnsachaidh

Letter To Gaelic Learners

Podcast