Main content

An Litir Bheag 798

Litir Bheag na seachdain sa le Ruairidh MacIlleathain. Litir 脿ireamh 798. Roddy Maclean is back with this week's short letter for G脿idhlig learners.

Available now

4 minutes

Last on

Sun 30 Aug 2020 16:15

Clip

An Litir Bheag 798

始S e Naomh Meircheard an naomh s貌nraichte ann an Gleann Moireasdan, taobh Loch Nis. Ann am Beurla, St. Merchard no St. Irchard. Bha cleachdadh aig ar sinnsearan 鈥榤o鈥� a chur air beulaibh ainm naoimh. Dh鈥檃tharraich Mo Eircheard gu Meircheard. Bha G脿idheil Ghleann Moireasdan ga fhuaimneachadh mar 鈥楳eirchead鈥�.

Rugadh is thogadh e faisg air Obar Dheathain ann an sg矛re Chinn Ch脿rdainn. Latha a bha seo, a r猫ir beul-aithris, bha e fh猫in agus dithis eile a鈥� sgaoileadh an t-soisgeil ann an Srath Ghlais.聽

Bha b貌 bh脿n ann. Gach latha, bha i na seasamh faisg air craobh, a鈥� coimhead oirre. Cha robh i ag ithe feur. A dh鈥檃indeoin sin, cha robh an t-acras oirre.

Chladhaich Meircheard anns an 霉ir aig bonn na craoibhe. Lorg e tr矛 clagan. Bha coltas 霉r-nodha orra.聽

Ch霉m Meircheard clag dha fh猫in. Thug e na dh脿 eile do a chompanaich. Dh鈥檌arr e orra falbh, gach duine air an rathad aige fh猫in. 鈥楴uair a sheirmeas an clag leis fh猫in treas turas,鈥� thuirt e, 鈥榯ogaibh eaglais an sin.鈥�

Dh鈥檉halbh a鈥� chiad duine chun na h-脿irde an ear. Sheirm an clag tr矛 tursan. An turas mu dheireadh, bha e ann an Gleann a鈥� Chonfhadhaich, deas air a鈥� Mhanachainn. Tha seann eaglais is cladh an sin fhathast.

Dh鈥檉halbh an d脿rna fear chun na h-脿irde an iar. Nuair a sheirm an clag aigesan treas turas, bha e anns an 脌th Leathann san Eilean Sgitheanach.

Dh鈥檉halbh Meircheard chun na h-脿irde a deas. Bha e air mullach os cionn Ghleann Moireasdan nuair a sheirm an clag aige a鈥� chiad turas. Chuir muinntir an 脿ite an t-ainm air a鈥� bheinn ud Suidhe Meircheard. Anns an latha an-diugh, 始s e d矛reach An Suidhe a tha air na mapaichean, no mar a chanas daoine timcheall Loch Nis, 鈥楢n Suidh鈥�.

R脿inig Meircheard Gleann Moireasdan. Stad e aig fuaran. Sheirm an clag d脿rna turas. Cha deach e fada, agus sheirm an clag a-rithist. Thog Meircheard eaglais ann. Canaidh daoine Clachan Meircheard ris an 脿ite. Chan eil ann a-nise ach seann chladh.

Mar a ch矛 sinn an-ath-sheachdain, bha an clag ainmeil thar nan linntean. Bho 脿m gu 脿m, bhiodh e fhathast a鈥� seirm leis fh猫in.

The Little Letter 798

St. Merchard is the patron saint of Glenmoriston, near Loch Ness. In English, [he is called] St. Merchard or St. Irchard. Our ancestors had the practice of putting 鈥榤o鈥� in front of a saint鈥檚 name. Mo Eircheard changed to Meircheard. The Gaels of Glenmoriston were pronouncing it as 鈥�Meirchead鈥�.

He was born and brought up near Aberdeen in the area of Kincardine [O鈥橬eil]. One day, according to oral tradition, he and two others were spreading the gospel in Strathglass.

There was a white cow there. Each day, it was standing near a tree, looking at it. It wasn鈥檛 eating grass. Despite that, it wasn鈥檛 hungry.

Merchard dug in the soil at the base of the tree. He found three bells. They looked brand-new.

Merchard kept a bell for himself. He gave the other two to his companions. He asked them to leave, each man on his own route. 鈥榃hen the bell rings by itself a third time,鈥� he said, 鈥榖uild a church there.鈥�

The first man went to the east. The bell rang three times. The final time, he was in Glen Convinth, south of Beauly. There is an old church and graveyard there still.

The second man went west. When the bell rang a third time, he was in Broadford on the Isle of Skye.

Merchard went south. He was on a hilltop above Glenmoriston when his bell rang the first time. The local people called that mountain Suidhe Meircheard 鈥楳erchard鈥檚 seat鈥�. Today, it鈥檚 just An Suidhe 鈥榯he seat鈥� that鈥檚 on the maps, or as people around Loch Ness say, 鈥�An Suidh鈥�.

Merchard reached Glenmoriston. He stopped at a spring. The bell rang a second time. He didn鈥檛 go far, and the bell rang again. Merchard built a church there. People call the place Clachan Meircheard. There is nothing there now, except an old graveyard.

As we鈥檒l see next week, the bell was famous down the centuries. From time to time, it would still ring by itself.

Broadcast

  • Sun 30 Aug 2020 16:15

All the letters

Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.

Podcast: An Litir Bheag

The Little Letter for Gaelic Learners

An Litir Bheag air LearnGaelic

An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)

Podcast