Main content
Litir do Luchd-ionnsachaidh 1102
Litir do Luchd-ionnsachaidh le Ruairidh MacIlleathain. Litir 脿ireamh 1102. Roddy Maclean reads this week's letter for G脿idhlig learners.
Last on
Wed 2 Sep 2020
23:00
麻豆社 Radio nan G脿idheal
More episodes
![]()
Corresponding Litir Bheag
An Litir Bheag 798
Clip
-
Litir do Luchd-ionnsachaidh 1102
Duration: 05:00
Litir 1102: Naomh Meircheard (1)
An cuala sibh mu Naomh Meircheard? Is esan an naomh s貌nraichte ann an Gleann Moireasdan. Ann am Beurla, tha daoine e貌lach air mar St. Merchard no St. Irchard. Bha cleachdadh aig ar sinnsearan 鈥榤o鈥� a chur air beulaibh ainm naoimh. Dh鈥檃tharraich Mo Eircheard gu Meircheard. Bhiodh muinntir Ghleann Moireasdan ga fhuaimneachadh mar 鈥楳eirchead鈥�.
Rugadh is thogadh e faisg air Obar Dheathain ann an sg矛re Chinn Ch脿rdainn 鈥� sg矛re ris an canar ann am Beurla Kincardine O鈥橬eil. Bha e na Chr矛osdaidh on a bha e 貌g. Latha a bha seo, a r猫ir beul-aithris, bha Meircheard ann an Srath Ghlais le dithis eile. Bha an tri霉ir aca a鈥� sgaoileadh an t-soisgeil.聽
Chaidh aire a thoirt gu b貌 bh脿n. Latha an d猫idh latha, bhiodh a鈥� bh貌 na seasamh faisg air craobh, a鈥� coimhead oirre. Cha bhiodh i a鈥� cur a be貌il s矛os airson ithe. Cha robh i ach a鈥� toirt s霉il air a鈥� chraoibh fad an latha. A dh鈥檃indeoin sin, bhiodh a鈥� bh貌 a鈥� dol dhachaigh gach feasgar, agus coltas oirre gun robh i air a le貌r de dh鈥檉heur ithe.
D猫 rinn Meircheard, ach gun do chladhaich e anns an 霉ir aig bonn na craoibhe. Lorg e tr矛 clagan. Bha iad uile gleansach, 霉r-nodha a鈥� coimhead, mar gun robh iad air an d猫anamh an latha sin fh猫in.聽
Ch霉m Meircheard fear de na clagan dha fh猫in. Thug e na dh脿 eile do a chompanaich. Dh鈥檌arr e orra falbh, gach duine air an rathad aige fh猫in. 鈥楴uair a sheirmeas an clag leis fh猫in an treas turas, a ch脿irdean,鈥� thuirt e, 鈥榯ogaibh eaglais an sin.鈥�
Dh鈥檉halbh a鈥� chiad duine chun na h-脿irde an ear. Sheirm an clag tr矛 tursan. An turas mu dheireadh, bha e ann an Gleann a鈥� Chonfhadhaich, deas air a鈥� Mhanachainn. Tha seann eaglais is cladh an sin fhathast.
Dh鈥檉halbh an d脿rna fear chun na h-脿irde an iar. Nuair a sheirm an clag aigesan treas turas, bha e anns an 脌th Leathann san Eilean Sgitheanach.
Agus Meircheard fh猫in, dh鈥檉halbh esan chun na h-脿irde a deas, suas Srath Ghlais an toiseach. An uair sin, chaidh e tarsainn a鈥� mhonaidh a dh鈥檌onnsaigh Ghleann Moireasdan. Bha e air mullach an sin nuair a sheirm an clag aige a鈥� chiad turas. Chuir muinntir an 脿ite an t-ainm air a鈥� bheinn ud Suidhe Meircheard. Anns an latha an-diugh, 始s e d矛reach An Suidhe a th鈥� air na mapaichean, no mar a chanas na G脿idheil timcheall Loch Nis, An Suidh.
Lean Meircheard air gu deas, agus r脿inig e Gleann Moireasdan. Stad e aig fuaran faisg air Baile an Tom Buidhe agus sheirm an clag a-rithist. 始S e Fuaran Meircheard a th鈥� air an fhuaran sin. Gu m矛-fhortanach, chan eil e air na mapaichean. Cha deach am pears-eaglais fada nuair a sheirm an clag a-rithist. Sin far an do stad ar laoch. Thog e eaglais ann, agus canaidh daoine Clachan Meircheard ris an 脿ite, ged nach eil dad ann a-nise ach seann chladh.
Dh鈥檉huirich Meircheard ann an Gleann Moireasdan fad 霉ine mh貌r. 始S e searmonaiche math a bh鈥� ann, agus bha gr脿dh aig muinntir an 脿ite air. Agus mar a ch矛 sinn an-ath-sheachdain, bha an clag aige ainmeil. Thairis air na linntean, bho 脿m gu 脿m, bhiodh e a鈥� seirm leis fh猫in.
Rugadh is thogadh e faisg air Obar Dheathain ann an sg矛re Chinn Ch脿rdainn 鈥� sg矛re ris an canar ann am Beurla Kincardine O鈥橬eil. Bha e na Chr矛osdaidh on a bha e 貌g. Latha a bha seo, a r猫ir beul-aithris, bha Meircheard ann an Srath Ghlais le dithis eile. Bha an tri霉ir aca a鈥� sgaoileadh an t-soisgeil.聽
Chaidh aire a thoirt gu b貌 bh脿n. Latha an d猫idh latha, bhiodh a鈥� bh貌 na seasamh faisg air craobh, a鈥� coimhead oirre. Cha bhiodh i a鈥� cur a be貌il s矛os airson ithe. Cha robh i ach a鈥� toirt s霉il air a鈥� chraoibh fad an latha. A dh鈥檃indeoin sin, bhiodh a鈥� bh貌 a鈥� dol dhachaigh gach feasgar, agus coltas oirre gun robh i air a le貌r de dh鈥檉heur ithe.
D猫 rinn Meircheard, ach gun do chladhaich e anns an 霉ir aig bonn na craoibhe. Lorg e tr矛 clagan. Bha iad uile gleansach, 霉r-nodha a鈥� coimhead, mar gun robh iad air an d猫anamh an latha sin fh猫in.聽
Ch霉m Meircheard fear de na clagan dha fh猫in. Thug e na dh脿 eile do a chompanaich. Dh鈥檌arr e orra falbh, gach duine air an rathad aige fh猫in. 鈥楴uair a sheirmeas an clag leis fh猫in an treas turas, a ch脿irdean,鈥� thuirt e, 鈥榯ogaibh eaglais an sin.鈥�
Dh鈥檉halbh a鈥� chiad duine chun na h-脿irde an ear. Sheirm an clag tr矛 tursan. An turas mu dheireadh, bha e ann an Gleann a鈥� Chonfhadhaich, deas air a鈥� Mhanachainn. Tha seann eaglais is cladh an sin fhathast.
Dh鈥檉halbh an d脿rna fear chun na h-脿irde an iar. Nuair a sheirm an clag aigesan treas turas, bha e anns an 脌th Leathann san Eilean Sgitheanach.
Agus Meircheard fh猫in, dh鈥檉halbh esan chun na h-脿irde a deas, suas Srath Ghlais an toiseach. An uair sin, chaidh e tarsainn a鈥� mhonaidh a dh鈥檌onnsaigh Ghleann Moireasdan. Bha e air mullach an sin nuair a sheirm an clag aige a鈥� chiad turas. Chuir muinntir an 脿ite an t-ainm air a鈥� bheinn ud Suidhe Meircheard. Anns an latha an-diugh, 始s e d矛reach An Suidhe a th鈥� air na mapaichean, no mar a chanas na G脿idheil timcheall Loch Nis, An Suidh.
Lean Meircheard air gu deas, agus r脿inig e Gleann Moireasdan. Stad e aig fuaran faisg air Baile an Tom Buidhe agus sheirm an clag a-rithist. 始S e Fuaran Meircheard a th鈥� air an fhuaran sin. Gu m矛-fhortanach, chan eil e air na mapaichean. Cha deach am pears-eaglais fada nuair a sheirm an clag a-rithist. Sin far an do stad ar laoch. Thog e eaglais ann, agus canaidh daoine Clachan Meircheard ris an 脿ite, ged nach eil dad ann a-nise ach seann chladh.
Dh鈥檉huirich Meircheard ann an Gleann Moireasdan fad 霉ine mh貌r. 始S e searmonaiche math a bh鈥� ann, agus bha gr脿dh aig muinntir an 脿ite air. Agus mar a ch矛 sinn an-ath-sheachdain, bha an clag aige ainmeil. Thairis air na linntean, bho 脿m gu 脿m, bhiodh e a鈥� seirm leis fh猫in.
Faclan na Litreach
Faclan na Litreach: Naomh Meircheard: St. Merchard; Srath Ghlais: Strathglass; togaibh: build; Gleann a鈥� Chonfhadhaich: Glen Convinth; fuaran: spring [well]; pears-eaglais: churchman, cleric; cladh: cemetery.
Abairtean na Litreach
Abairtean na Litreach: Bha cleachdadh aig ar sinnsearan 鈥榤o鈥� a chur air beulaibh ainm naoimh: our ancestors had the practice of putting 鈥榤o鈥� before a saint鈥檚 name; faisg air Obar Dheathain ann an sg矛re Chinn Ch脿rdainn: near Aberdeen in the area of Kincardine [O鈥橬eil]; bha e na Chr矛osdaidh on a bha e 貌g: he was a Christian from a young age; bha an tri霉ir aca a鈥� sgaoileadh an t-soisgeil: the three of them were spreading the gospel; bhiodh a鈥� bh貌 na seasamh faisg air craobh, a鈥� coimhead oirre: the cow would stand near a tree, looking at it; cha bhiodh i a鈥� cur a be貌il s矛os airson ithe: she wouldn鈥檛 put her head down to eat; d猫 rinn X, ach gun do chladhaich e anns an 霉ir aig bonn na craoibhe: what did X do, except dig in the soil at the base of the tree; gleansach, 霉r-nodha a鈥� coimhead: shiny and brand-new in appearance; ch霉m X fear de na clagan dha fh猫in: X kept one of the bells for himself; gach duine air an rathad aige fh猫in: each man on his own route; sheirm an clag tr矛 tursan: the bell rang three times; deas air a鈥� Mhanachainn: south of Beauly; nuair a sheirm an clag aigesan treas turas, bha e anns an 脌th Leathann: when his bell rang the third time, he was in Broadford; chun na h-脿irde a deas: to the south; tarsainn a鈥� mhonaidh a dh鈥檌onnsaigh: across the hills towards; 始s e searmonaiche math a bh鈥� ann: he was a good preacher; bha gr脿dh aig muinntir an 脿ite air: the local people loved him.
Puing-ch脿nain na Litreach
Puing-ch脿nain na Litreach: Baile an Tom Buidhe: Balintombuie. This is the name of a small settlement in Glenmoriston. You might expect it to be Baile an Tuim Bhuidhe which would be 鈥榗orrect鈥� grammatically, with an Tuim Bhuidhe being the genitive form of noun and adjective (it is adjacent to a hill called an Tom Buidhe), but the toponym is Baile an Tom Buidhe in the records and in the speech of the last fluent native speakers of Glenmoriston Gaelic. The adjective sometimes has the effect of annulling the genitive singular inflection of masculine nouns, and this is likely to be an example.
Gn脿thas-cainnt na Litreach
Gn脿thas-cainnt na Litreach: gun robh i air a le貌r de dh鈥檉heur ithe: that she had eaten her fill of grass.
Broadcasts
- Sun 30 Aug 2020 22:30麻豆社 Radio nan G脿idheal
- Wed 2 Sep 2020 23:00麻豆社 Radio nan G脿idheal
Litir do Luchd-ionnsachaidh air LearnGaelic
Tha Litir do Luchd-ionnsachaidh air LearnGaelic (le PDFs)
All letters
Tha na litrichean uile an seo / The letters are available here
Podcast: Litir do Luchd-ionnsachaidh
Letter To Gaelic Learners
Podcast
-
Litir do Luchd-ionnsachaidh
Litrichean Gaidhlig do luchd-ionnsachaidh. Gaelic letters for students of the language.
