Main content
An Litir Bheag 800
Litir Bheag na seachdain sa le Ruairidh MacIlleathain. Litir 脿ireamh 800. Roddy Maclean is back with this week's short letter for G脿idhlig learners.
Last on
Sun 13 Sep 2020
16:00
麻豆社 Radio nan G脿idheal
More episodes
Previous
Next
![]()
Corresponding Litir
Litir do Luchd-ionnsachaidh 1104
Clip
-
An Litir Bheag 800
Duration: 03:31
An Litir Bheag 800
Bha mi ag innse dhuibh mu Naomh Meircheard agus Gleann Moireasdan. A-nise, bu mhath leam innse dhuibh mu 脿iteachan timcheall na sg矛re sin, a tha co-cheangailte ri cogadh eadar Clann 始ic Coinnich agus na D貌mhnallaich.
Anns a鈥� bhliadhna sia ceud deug 始s a dh脿 (1602), ghabh Clann 始ic Coinnich greim air Caisteal an t-Sr貌im bho na D貌mhnallaich. Tha sin air taobh an iar Rois. Bha oighre Mhic Raghnaill 脿 Lunndaidh ann an Gleanna Garadh fiadhaich mu dheidhinn. B鈥� esan Ailean Dubh mac Raghnaill. Chuir e roimhe d矛oghaltas a dh猫anamh air Cloinn 始ic Coinnich.
Chaidh e mun chuairt ann an D霉thaich 始ic Coinnich ann an riochd ceannaiche-siubhail. Bha sin airson e貌las fhaighinn air d霉thaich a n脿imhdean. Anns an t-Sultain sia ceud deug 始s a tr矛 (1603), thug e feachd leis 脿 Gleanna Garadh gu ruige an t- Eilean Dubh. Rinn iad sgrios air coitheanal eaglaise faisg air a鈥� Bhl脿r Dhubh. Mharbh iad t貌rr de Chloinn 始ic Coinnich.聽
Air an rathad dhachaigh, stad iad air m貌inteach eadar Meall Fuar-mhonaidh agus Loch Nis. Bha feachd aig Clann 始ic Coinnich air an t貌ir. Chunnaic iad na D貌mhnallaich agus th脿inig iad s矛os orra. Mharbh iad t貌rr de na D貌mhnallaich, agus 始s e L貌n na Fala, no L貌n na Fola, a chanas daoine ris an 脿ite sin fhathast.
Theich Ailean Dubh le a bheatha. R脿inig e Allt a鈥� Ghiubhais. Bha clais dhomhainn ann. Leum e thairis air an allt. Dh鈥檉heuch fear de Chloinn 始ic Coinnich leantainn air, ach bha an leum aige goirid. Thuit e an comhair a ch霉il agus ghabh e gr猫im air craobh bheag. Thionndaidh Ailean Dubh. Le beum-claidheimh, ghe脿rr e stoc na craoibhe. Thuit am fear eile gu bonn na claise.
Tha an t-脿ite far an do leum Ailean aithnichte fhathast mar Leum a鈥� Cheannaiche. Bidh cuimhne agaibh gun robh Ailean a鈥� dol timcheall ann an Siorrachd Rois, a鈥� toirt a鈥� chreidsinn gur e ceannaiche-siubhail a bha ann. 始S e sin as coireach ris an ainm.
Chaidh Ailean gu cladach Loch Nis. Bha ceann-cinnidh nam Frisealach 脿 Foithir a鈥� feitheamh ris le b脿ta.聽
Cha b鈥� e sin deireadh a鈥� ghnothaich, ge-t脿, mar a ch矛 sinn an-ath-sheachdain.
Anns a鈥� bhliadhna sia ceud deug 始s a dh脿 (1602), ghabh Clann 始ic Coinnich greim air Caisteal an t-Sr貌im bho na D貌mhnallaich. Tha sin air taobh an iar Rois. Bha oighre Mhic Raghnaill 脿 Lunndaidh ann an Gleanna Garadh fiadhaich mu dheidhinn. B鈥� esan Ailean Dubh mac Raghnaill. Chuir e roimhe d矛oghaltas a dh猫anamh air Cloinn 始ic Coinnich.
Chaidh e mun chuairt ann an D霉thaich 始ic Coinnich ann an riochd ceannaiche-siubhail. Bha sin airson e貌las fhaighinn air d霉thaich a n脿imhdean. Anns an t-Sultain sia ceud deug 始s a tr矛 (1603), thug e feachd leis 脿 Gleanna Garadh gu ruige an t- Eilean Dubh. Rinn iad sgrios air coitheanal eaglaise faisg air a鈥� Bhl脿r Dhubh. Mharbh iad t貌rr de Chloinn 始ic Coinnich.聽
Air an rathad dhachaigh, stad iad air m貌inteach eadar Meall Fuar-mhonaidh agus Loch Nis. Bha feachd aig Clann 始ic Coinnich air an t貌ir. Chunnaic iad na D貌mhnallaich agus th脿inig iad s矛os orra. Mharbh iad t貌rr de na D貌mhnallaich, agus 始s e L貌n na Fala, no L貌n na Fola, a chanas daoine ris an 脿ite sin fhathast.
Theich Ailean Dubh le a bheatha. R脿inig e Allt a鈥� Ghiubhais. Bha clais dhomhainn ann. Leum e thairis air an allt. Dh鈥檉heuch fear de Chloinn 始ic Coinnich leantainn air, ach bha an leum aige goirid. Thuit e an comhair a ch霉il agus ghabh e gr猫im air craobh bheag. Thionndaidh Ailean Dubh. Le beum-claidheimh, ghe脿rr e stoc na craoibhe. Thuit am fear eile gu bonn na claise.
Tha an t-脿ite far an do leum Ailean aithnichte fhathast mar Leum a鈥� Cheannaiche. Bidh cuimhne agaibh gun robh Ailean a鈥� dol timcheall ann an Siorrachd Rois, a鈥� toirt a鈥� chreidsinn gur e ceannaiche-siubhail a bha ann. 始S e sin as coireach ris an ainm.
Chaidh Ailean gu cladach Loch Nis. Bha ceann-cinnidh nam Frisealach 脿 Foithir a鈥� feitheamh ris le b脿ta.聽
Cha b鈥� e sin deireadh a鈥� ghnothaich, ge-t脿, mar a ch矛 sinn an-ath-sheachdain.
The Little Letter 800
I was telling you about St Merchard and Glenmoriston. Now, I鈥檇 like to tell you about places around that area, that are connected with a war between the MacKenzies and the MacDonalds.
In the year 1602, the MacKenzies took control of Strome Castle from the MacDonalds. That is in Wester Ross. The heir of Mac Raghnaill [MacDonnell] from Lundie in Glengarry was angry about it. He was Ailean Dubh mac Raghnaill. He decided to gain revenge on the MacKenzies.
He travelled through the MacKenzie country, disguised as a pedlar. That was to obtain knowledge of his enemies鈥� country. In September 1603, he took with him a force from Glengarry to the Black Isle. They destroyed a church congregation near Muir of Ord. They killed many MacKenzies.
On the way home, they stopped on a moor between Meall Fuarvonie and Loch Ness. A force of MacKenzies was in pursuit of them. They saw the MacDonalds and descended upon them. That place is still called 鈥榯he damp meadow of the blood鈥�.
Ailean Dubh escaped with his life. He reached Allt a鈥� Ghiubhais. There was a deep gorge there. He jumped over the burn. One of the MacKenzies tried to follow him, but his leap was short. He fell backwards and grabbed a small tree. Ailean Dubh turned. With a sword-blow, he cut the tree鈥檚 trunk. The other man fell to the bottom of the gorge.
The place where Ailean leapt is still known as 鈥榯he merchant鈥檚 leap鈥�. You鈥檒l remember that Ailean was going around Ross-shire pretending he was a travelling-merchant [pedlar]. That is the reason for the name.
Ailean went to the shore of Loch Ness. The chief of the Frasers of Foyers was waiting for him with a boat.
That wasn鈥檛 the end of the matter, however, as we鈥檒l see next week.
In the year 1602, the MacKenzies took control of Strome Castle from the MacDonalds. That is in Wester Ross. The heir of Mac Raghnaill [MacDonnell] from Lundie in Glengarry was angry about it. He was Ailean Dubh mac Raghnaill. He decided to gain revenge on the MacKenzies.
He travelled through the MacKenzie country, disguised as a pedlar. That was to obtain knowledge of his enemies鈥� country. In September 1603, he took with him a force from Glengarry to the Black Isle. They destroyed a church congregation near Muir of Ord. They killed many MacKenzies.
On the way home, they stopped on a moor between Meall Fuarvonie and Loch Ness. A force of MacKenzies was in pursuit of them. They saw the MacDonalds and descended upon them. That place is still called 鈥榯he damp meadow of the blood鈥�.
Ailean Dubh escaped with his life. He reached Allt a鈥� Ghiubhais. There was a deep gorge there. He jumped over the burn. One of the MacKenzies tried to follow him, but his leap was short. He fell backwards and grabbed a small tree. Ailean Dubh turned. With a sword-blow, he cut the tree鈥檚 trunk. The other man fell to the bottom of the gorge.
The place where Ailean leapt is still known as 鈥榯he merchant鈥檚 leap鈥�. You鈥檒l remember that Ailean was going around Ross-shire pretending he was a travelling-merchant [pedlar]. That is the reason for the name.
Ailean went to the shore of Loch Ness. The chief of the Frasers of Foyers was waiting for him with a boat.
That wasn鈥檛 the end of the matter, however, as we鈥檒l see next week.
Broadcast
- Sun 13 Sep 2020 16:00麻豆社 Radio nan G脿idheal
All the letters
Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.
Podcast: An Litir Bheag
The Little Letter for Gaelic Learners
An Litir Bheag air LearnGaelic
An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)
Podcast
-
An Litir Bheag
Litirichean do luchd-ionnsachaidh ura. Letters in Gaelic for beginners.
