Main content

An Litir Bheag 801

Litir Bheag na seachdain sa le Ruairidh MacIlleathain. Litir 脿ireamh 801. Roddy Maclean is back with this week's short letter for G脿idhlig learners.

Available now

3 minutes

Last on

Sun 20 Sep 2020 16:00

Clip

An Litir Bheag 801

B鈥� e a鈥� bhliadhna sia ceud deug 始s a tr矛 (1603). Bha Ailean Dubh Mac Raghnaill air teicheadh bho Chloinn 始ic Coinnich. Chaidh e am falach air eilean ann an Loch Lunndaidh ann an Gleanna Garadh. Bha e am measg a mhuinntir fh猫in an sin. 始S e Eilean Mhic Raghnaill an t-ainm air an eilean.

Fhuair Clann 始ic Coinnich a-mach c脿鈥� robh Ailean. Bha iad ag iarraidh a mharbhadh. Bha e air sgrios a dh猫anamh air na daoine aca anns an Eilean Dubh. Thug iad b脿ta beag 鈥� coit 鈥搇eotha, airson faighinn a-null don eilean. Ghi霉lain iad a鈥� choit suas Gleann Urchardain, agus tarsainn a鈥� mhonaidh. R脿inig iad Abhainn Mhoireasdan.聽

Chaidh iad tarsainn na h-aibhne. Ghabh iad fois aig creag ris an canar Creag a鈥� Choit. An uair sin, chaidh iad tarsainn a鈥� mhonaidh gu ruige Loch Lunndaidh.

Ge-t脿, cha robh sgeul air Ailean Dubh. Fhuair e rabhadh gun robh e ann an cunnart, agus chaidh e am falach sa mhonadh. Letheach-slighe eadar Loch Lunndaidh agus Gleann Moireasdan, tha mullach air a bheil C脿rn Mhic Raghnaill.聽

Deas air sin, tha Meall nan Gearran. Air an taobh an ear dheth, tha Uamh Ailein Mhic Raghnaill fhathast cl脿raichte air mapaichean. Sin far an deach Ailean am falach.

Fhuair e taic bho chlachair an uamh a thogail le clachan. Bha an t-eagal air Ailean nach cumadh an clachair a bheul d霉inte, agus mharbh e e. 始S e droch dhuine a bha ann an Ailean Dubh.

Thug am ministear ann an Cill I霉rnain anns an Eilean Dubh Ailean gu c霉irt. Bha e fo chasaid gun robh e air grunn dhaoine a mharbhadh agus gun robh e air seachd taighean fichead a sgrios, am measg eile. Chaidh a鈥� chuis don ch霉irt ann an sia ceud deug, fichead 始s a dh脿 (1622). Cha do nochd Ailean Dubh. Chaidh a ghairm na eucoireach.

Ge-t脿, bha e air a dh矛on le ceann-cinnidh nan Granndach ann an Gleann Moireasdan. Tha e coltach nach do dh鈥檉huiling e peanas m貌r, agus gun do chaochail e nuair a bha e na bhodach. Tha e air a chuimhneachadh ann an grunn ainmean-脿ite anns an sg矛re sin fhathast.

The Little Letter 801

The year was 1603. Ailean Dubh Mac Raghnaill had fled from the Mackenzies. He went into hiding on an island in Loch Lundie in Glengarry. He was among his own people there. The island is called Eilean Mhic Raghnaill.

The Mackenzies found out where Ailean was. They wanted to kill him. He had ravaged their people on the Black Isle. They took a small boat 鈥� a coit 鈥� with them, in order to cross to the island. They carried the boat up Glen Urquhart, and across the hills. They reached the River Moriston.

They crossed the river. They rested at a crag called 鈥榯he crag of the small boat鈥�. Then they crossed the hills to Loch Lundie.

However, there was no sign of Ailean Dubh. He received a warning that he was in danger, and he hid in the hills. Halfway between Loch Lundie and Glenmoriston, there is a summit called C脿rn Mhic Raghnaill.

South of that there is Meall nan Gearran. On the east side of it, 鈥楢ilean Mac Raghnaill鈥檚 cave鈥� is still marked on maps. That鈥檚 where Ailean hid.

He received help from a mason to build the cave with stones. Ailean feared that the mason would not keep his mouth closed, and he killed him. Ailean Dubh was a bad man.

The minister at Killearnan on the Black Isle took Ailean to court. He was accused of killing many people, and destroying 27 houses, among other things. The matter went to court in 1622. Ailean Dubh did not appear. He was declared an outlaw.

However, he was protected by the Grant laird in Glenmoriston. It appears he did not suffer a great penalty, and that he died [naturally] when he was an old man. He is remembered in several place-names in that area still.

Broadcast

  • Sun 20 Sep 2020 16:00

All the letters

Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.

Podcast: An Litir Bheag

The Little Letter for Gaelic Learners

An Litir Bheag air LearnGaelic

An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)

Podcast