Main content
Litir do Luchd-ionnsachaidh 1106
Litir do Luchd-ionnsachaidh le Ruairidh MacIlleathain. Litir 脿ireamh 1106. Roddy Maclean reads this week's letter for G脿idhlig learners.
Last on
Wed 30 Sep 2020
23:00
麻豆社 Radio nan G脿idheal
More episodes
![]()
Corresponding Litir Bheag
An Litir Bheag 802
Clip
-
Litir do Luchd-ionnsachaidh 1106
Duration: 05:00
Litir 1106: An Dreathan-donn
Tha mo smuaintean air an dreathan-donn an-diugh. Eun beag le cridhe m貌r! Bha mi sa mhonadh as t-samhradh 鈥� air iomall Inbhir Nis, gun a bhith fada bhon taigh agam. Ghabh mi l貌n, agus mi nam shuidhe air c霉l preas fraoich. Fhad 始s a bha mi an sin, bha dreathan-donn air sg猫ith mu mo thimcheall, ag 猫igheachd 始s a鈥� gearan. Feumaidh gun robh nead aige faisg air l脿imh.
Agus d猫 bha e ag r脿dh? Uill, bhiodh na seann daoine a鈥� cur nam faclan seo ann am beul an dreathain-duinn.听
Thig thig, thig a dhiol-d猫irce, Thig thig, thig a ghille-fr矛de; Is gillean-fr矛de na h-e貌in uile, Ach mise leam fh矛n, Ach mise leam fh矛n, Gillean-fr矛de, gillean-fr矛de.
Gillean-fr矛de 鈥� mites, rudan beaga b矛odach, suarach. Tha an dreathan-donn a鈥� cur 鈥榞illean-fr矛de鈥� air na h-e貌in eile mar gur e eun m貌r gaisgeil a th鈥� ann fh猫in! Tha sin gar toirt gu cnag na c霉ise. Bha na G脿idheil riamh dhen bharail gu bheil deagh bheachd aig an dreathan-donn air fh猫in. Ged a tha e beag, chan eil e bog. Tha e l脿n misneachd.听
Ch矛 sinn sin anns an t-seanfhacal mun dreathan: Is bigid e sin, is bigid e sin, mar a thuirt an dreathan-donn, nuair a thug e l脿n a ghuib 脿s a鈥� mhuir聽鈥�tis the less for that, tis the less for that, as the wren said, when it sipped a bill-full from the sea.鈥� Is bigid e sin, is bigid e sin, mar a thuirt an dreathan-donn, nuair a thug e l脿n a ghuib 脿s a鈥� mhuir.
Tha seann naidheachd mun str矛 eadar an dreathan-donn agus r矛gh nan eun, an iolair-bhuidhe. Tha i a鈥� sealltainn mar a tha an dreathan cho d脿na ri Bran. Latha a bha seo, bha an iolair a鈥� b貌stadh mu cho comasach is cumhachdach 始s a bha i. 鈥楾h猫id mise air sg猫ith nas 脿irde na eun sam bith eile,鈥� thuirt i, gu h-脿rdanach.听
Cha robh gin de na h-e貌in eile de貌nach a dhol na h-aghaidh. Uill, cha robh, ach a-mh脿in an dreathan-donn. 鈥業st, 始s urrainn dh貌mhsa dhol nas 脿irde na thu fh猫in,鈥� thuirt an dreathan.
鈥楾husa?!鈥� ars an iolair, gu fanaideach. 鈥楥han eil annad ach isean lag. Seall cho beag 始s a tha thu. Cha bhi thu a鈥� dol fada bho na preasan is creagan. Bidh mi a鈥� coimhead s矛os air do leithid, nuair a tha mi shuas 脿rd, oir is mise r矛gh nan eun.鈥�
鈥楽iuthad, ma-th脿,鈥� ars an dreathan-donn. 鈥楧earbh e dhuinn!鈥� Leis an d霉bhlan sin, chaidh an iolair an-脿irde. Ghabh i a鈥� ghaoth fo a sgiathan agus chaidh i suas 鈥� is suas. Bha i fada os cionn na talmhainn.
Thug an iolair s霉il air an talamh fada f貌idhpe. Bha a h-uile rud cho beag b矛odach. Cha robh sgeul air an dreathan-donn. Amadan de dh鈥檌sean, ag r脿dh gum b鈥� urrainn dha a dhol na b鈥� 脿irde na iolair!
Agus a-nise an c貌mhradh: C脿ite a bheil thu, 鈥檇hreathain-duinn? Tha mi 鈥檔 seo, os do chinn! Tha an iolair a鈥� gabhail iongnadh. Tha an dreathan-donn air a druim. Bha e cho aotrom 始s nach do mhothaich an iolair dha. Agus, gu dearbh, bha e na b鈥� 脿irde na 始n iolair!
Agus d猫 bha e ag r脿dh? Uill, bhiodh na seann daoine a鈥� cur nam faclan seo ann am beul an dreathain-duinn.听
Thig thig, thig a dhiol-d猫irce, Thig thig, thig a ghille-fr矛de; Is gillean-fr矛de na h-e貌in uile, Ach mise leam fh矛n, Ach mise leam fh矛n, Gillean-fr矛de, gillean-fr矛de.
Gillean-fr矛de 鈥� mites, rudan beaga b矛odach, suarach. Tha an dreathan-donn a鈥� cur 鈥榞illean-fr矛de鈥� air na h-e貌in eile mar gur e eun m貌r gaisgeil a th鈥� ann fh猫in! Tha sin gar toirt gu cnag na c霉ise. Bha na G脿idheil riamh dhen bharail gu bheil deagh bheachd aig an dreathan-donn air fh猫in. Ged a tha e beag, chan eil e bog. Tha e l脿n misneachd.听
Ch矛 sinn sin anns an t-seanfhacal mun dreathan: Is bigid e sin, is bigid e sin, mar a thuirt an dreathan-donn, nuair a thug e l脿n a ghuib 脿s a鈥� mhuir聽鈥�tis the less for that, tis the less for that, as the wren said, when it sipped a bill-full from the sea.鈥� Is bigid e sin, is bigid e sin, mar a thuirt an dreathan-donn, nuair a thug e l脿n a ghuib 脿s a鈥� mhuir.
Tha seann naidheachd mun str矛 eadar an dreathan-donn agus r矛gh nan eun, an iolair-bhuidhe. Tha i a鈥� sealltainn mar a tha an dreathan cho d脿na ri Bran. Latha a bha seo, bha an iolair a鈥� b貌stadh mu cho comasach is cumhachdach 始s a bha i. 鈥楾h猫id mise air sg猫ith nas 脿irde na eun sam bith eile,鈥� thuirt i, gu h-脿rdanach.听
Cha robh gin de na h-e貌in eile de貌nach a dhol na h-aghaidh. Uill, cha robh, ach a-mh脿in an dreathan-donn. 鈥業st, 始s urrainn dh貌mhsa dhol nas 脿irde na thu fh猫in,鈥� thuirt an dreathan.
鈥楾husa?!鈥� ars an iolair, gu fanaideach. 鈥楥han eil annad ach isean lag. Seall cho beag 始s a tha thu. Cha bhi thu a鈥� dol fada bho na preasan is creagan. Bidh mi a鈥� coimhead s矛os air do leithid, nuair a tha mi shuas 脿rd, oir is mise r矛gh nan eun.鈥�
鈥楽iuthad, ma-th脿,鈥� ars an dreathan-donn. 鈥楧earbh e dhuinn!鈥� Leis an d霉bhlan sin, chaidh an iolair an-脿irde. Ghabh i a鈥� ghaoth fo a sgiathan agus chaidh i suas 鈥� is suas. Bha i fada os cionn na talmhainn.
Thug an iolair s霉il air an talamh fada f貌idhpe. Bha a h-uile rud cho beag b矛odach. Cha robh sgeul air an dreathan-donn. Amadan de dh鈥檌sean, ag r脿dh gum b鈥� urrainn dha a dhol na b鈥� 脿irde na iolair!
Agus a-nise an c貌mhradh: C脿ite a bheil thu, 鈥檇hreathain-duinn? Tha mi 鈥檔 seo, os do chinn! Tha an iolair a鈥� gabhail iongnadh. Tha an dreathan-donn air a druim. Bha e cho aotrom 始s nach do mhothaich an iolair dha. Agus, gu dearbh, bha e na b鈥� 脿irde na 始n iolair!
Faclan na Litreach
Faclan na Litreach: dreathan-donn: wren; air sg猫ith: flying, on the wing; nead: nest; suarach: trifling; a鈥� b貌stadh: boasting; gu h-脿rdanach: haughtily; gu fanaideach: in a mocking manner; fada f貌idhpe: far below her.
Abairtean na Litreach
Abairtean na Litreach: Eun beag le cridhe m貌r: a little bird with a big heart; gun a bhith fada bhon taigh agam: not far from my house; ghabh mi l貌n, agus mi nam shuidhe air c霉l preas fraoich: I took lunch while sitting behind a heather bush; thig a dhiol-d猫irce: come, oh beggar; is gillean-fr矛de na h-e貌in uile, ach mise leam fh矛n: all the birds are mites (ie tiny), except me alone; mar gur e eun m貌r gaisgeil a th鈥� ann fh猫in: as if it were itself a big, brave bird; tha sin gar toirt gu cnag na c霉ise: that brings us to the heart of the matter; dhen bharail gu bheil deagh bheachd aig an dreathan-donn air fh猫in: of the view that the wren has a high opinion of itself; cho d脿na ri Bran: as bold as Bran (Fionn鈥檚 dog); cha robh gin de na h-e貌in eile de貌nach a dhol na h-aghaidh: none of the other birds were willing to go against her; chan eil annad ach isean lag: you鈥檙e just a weak chick/wee bird; seall cho beag 始s a tha thu: look how small you are; dearbh e dhuinn: prove it to us; chaidh an iolair an-脿irde: the eagle ascended; c脿ite a bheil thu, 鈥檇hreathain-duinn?: where are you, wren?; tha mi 鈥檔 seo, os do chinn!: I鈥檓 here above you [chinn, which rhymes with duinn, is a variant of chionn].
Puing-ch脿nain na Litreach
Puing-ch脿nain na Litreach: bhiodh na seann daoine a鈥� cur nam faclan seo ann am beul an dreathain-duinn: the old people would put these words in the mouth of the wren. Dreathan-donn is a compound noun. The latter element means 鈥榖rown鈥� but the etymology of the first element is cryptic. Because the basic word of the compound is dreathan (donn being merely a descriptor), this is the word that inflects 鈥� so it is slenderised in the genitive singular. Donn also slenderises (as is the rule) so it becomes duinn. You might expect dhuinn but the lenition of the 鈥榙鈥� is blocked by the terminal 鈥榥鈥� on dreathain (another rule!)
Seanfhacal na Litreach
Seanfhacal na Litreach: Is bigid e sin, is bigid e sin, mar a thuirt an dreathan-donn, nuair a thug e l脿n a ghuib 脿s a鈥� mhuir: 始tis the less for that, 始tis the less for that, as the wren said, when it sipped a bill-full from the sea.
Broadcasts
- Sun 27 Sep 2020 22:30麻豆社 Radio nan G脿idheal
- Wed 30 Sep 2020 23:00麻豆社 Radio nan G脿idheal
Litir do Luchd-ionnsachaidh air LearnGaelic
Tha Litir do Luchd-ionnsachaidh air LearnGaelic (le PDFs)
All letters
Tha na litrichean uile an seo / The letters are available here
Podcast: Litir do Luchd-ionnsachaidh
Letter To Gaelic Learners
Podcast
-
Litir do Luchd-ionnsachaidh
Litrichean Gaidhlig do luchd-ionnsachaidh. Gaelic letters for students of the language.
