Main content

Litir do Luchd-ionnsachaidh 1106

Litir do Luchd-ionnsachaidh le Ruairidh MacIlleathain. Litir 脿ireamh 1106. Roddy Maclean reads this week's letter for G脿idhlig learners.

Available now

5 minutes

Last on

Wed 30 Sep 2020 23:00

Clip

Litir 1106: An Dreathan-donn

Tha mo smuaintean air an dreathan-donn an-diugh. Eun beag le cridhe m貌r! Bha mi sa mhonadh as t-samhradh 鈥� air iomall Inbhir Nis, gun a bhith fada bhon taigh agam. Ghabh mi l貌n, agus mi nam shuidhe air c霉l preas fraoich. Fhad 始s a bha mi an sin, bha dreathan-donn air sg猫ith mu mo thimcheall, ag 猫igheachd 始s a鈥� gearan. Feumaidh gun robh nead aige faisg air l脿imh.

Agus d猫 bha e ag r脿dh? Uill, bhiodh na seann daoine a鈥� cur nam faclan seo ann am beul an dreathain-duinn.听

Thig thig, thig a dhiol-d猫irce, Thig thig, thig a ghille-fr矛de; Is gillean-fr矛de na h-e貌in uile, Ach mise leam fh矛n, Ach mise leam fh矛n, Gillean-fr矛de, gillean-fr矛de.

Gillean-fr矛de 鈥� mites, rudan beaga b矛odach, suarach. Tha an dreathan-donn a鈥� cur 鈥榞illean-fr矛de鈥� air na h-e貌in eile mar gur e eun m貌r gaisgeil a th鈥� ann fh猫in! Tha sin gar toirt gu cnag na c霉ise. Bha na G脿idheil riamh dhen bharail gu bheil deagh bheachd aig an dreathan-donn air fh猫in. Ged a tha e beag, chan eil e bog. Tha e l脿n misneachd.听

Ch矛 sinn sin anns an t-seanfhacal mun dreathan: Is bigid e sin, is bigid e sin, mar a thuirt an dreathan-donn, nuair a thug e l脿n a ghuib 脿s a鈥� mhuir聽鈥�tis the less for that, tis the less for that, as the wren said, when it sipped a bill-full from the sea.鈥� Is bigid e sin, is bigid e sin, mar a thuirt an dreathan-donn, nuair a thug e l脿n a ghuib 脿s a鈥� mhuir.

Tha seann naidheachd mun str矛 eadar an dreathan-donn agus r矛gh nan eun, an iolair-bhuidhe. Tha i a鈥� sealltainn mar a tha an dreathan cho d脿na ri Bran. Latha a bha seo, bha an iolair a鈥� b貌stadh mu cho comasach is cumhachdach 始s a bha i. 鈥楾h猫id mise air sg猫ith nas 脿irde na eun sam bith eile,鈥� thuirt i, gu h-脿rdanach.听

Cha robh gin de na h-e貌in eile de貌nach a dhol na h-aghaidh. Uill, cha robh, ach a-mh脿in an dreathan-donn. 鈥業st, 始s urrainn dh貌mhsa dhol nas 脿irde na thu fh猫in,鈥� thuirt an dreathan.

鈥楾husa?!鈥� ars an iolair, gu fanaideach. 鈥楥han eil annad ach isean lag. Seall cho beag 始s a tha thu. Cha bhi thu a鈥� dol fada bho na preasan is creagan. Bidh mi a鈥� coimhead s矛os air do leithid, nuair a tha mi shuas 脿rd, oir is mise r矛gh nan eun.鈥�

鈥楽iuthad, ma-th脿,鈥� ars an dreathan-donn. 鈥楧earbh e dhuinn!鈥� Leis an d霉bhlan sin, chaidh an iolair an-脿irde. Ghabh i a鈥� ghaoth fo a sgiathan agus chaidh i suas 鈥� is suas. Bha i fada os cionn na talmhainn.

Thug an iolair s霉il air an talamh fada f貌idhpe. Bha a h-uile rud cho beag b矛odach. Cha robh sgeul air an dreathan-donn. Amadan de dh鈥檌sean, ag r脿dh gum b鈥� urrainn dha a dhol na b鈥� 脿irde na iolair!

Agus a-nise an c貌mhradh: C脿ite a bheil thu, 鈥檇hreathain-duinn? Tha mi 鈥檔 seo, os do chinn! Tha an iolair a鈥� gabhail iongnadh. Tha an dreathan-donn air a druim. Bha e cho aotrom 始s nach do mhothaich an iolair dha. Agus, gu dearbh, bha e na b鈥� 脿irde na 始n iolair!

Faclan na Litreach

Faclan na Litreach: dreathan-donn: wren; air sg猫ith: flying, on the wing; nead: nest; suarach: trifling; a鈥� b貌stadh: boasting; gu h-脿rdanach: haughtily; gu fanaideach: in a mocking manner; fada f貌idhpe: far below her.

Abairtean na Litreach

Abairtean na Litreach: Eun beag le cridhe m貌r: a little bird with a big heart; gun a bhith fada bhon taigh agam: not far from my house; ghabh mi l貌n, agus mi nam shuidhe air c霉l preas fraoich: I took lunch while sitting behind a heather bush; thig a dhiol-d猫irce: come, oh beggar; is gillean-fr矛de na h-e貌in uile, ach mise leam fh矛n: all the birds are mites (ie tiny), except me alone; mar gur e eun m貌r gaisgeil a th鈥� ann fh猫in: as if it were itself a big, brave bird; tha sin gar toirt gu cnag na c霉ise: that brings us to the heart of the matter; dhen bharail gu bheil deagh bheachd aig an dreathan-donn air fh猫in: of the view that the wren has a high opinion of itself; cho d脿na ri Bran: as bold as Bran (Fionn鈥檚 dog); cha robh gin de na h-e貌in eile de貌nach a dhol na h-aghaidh: none of the other birds were willing to go against her; chan eil annad ach isean lag: you鈥檙e just a weak chick/wee bird; seall cho beag 始s a tha thu: look how small you are; dearbh e dhuinn: prove it to us; chaidh an iolair an-脿irde: the eagle ascended; c脿ite a bheil thu, 鈥檇hreathain-duinn?: where are you, wren?; tha mi 鈥檔 seo, os do chinn!: I鈥檓 here above you [chinn, which rhymes with duinn, is a variant of chionn].

Puing-ch脿nain na Litreach

Puing-ch脿nain na Litreach: bhiodh na seann daoine a鈥� cur nam faclan seo ann am beul an dreathain-duinn: the old people would put these words in the mouth of the wren. Dreathan-donn is a compound noun. The latter element means 鈥榖rown鈥� but the etymology of the first element is cryptic. Because the basic word of the compound is dreathan (donn being merely a descriptor), this is the word that inflects 鈥� so it is slenderised in the genitive singular. Donn also slenderises (as is the rule) so it becomes duinn. You might expect dhuinn but the lenition of the 鈥榙鈥� is blocked by the terminal 鈥榥鈥� on dreathain (another rule!)

Seanfhacal na Litreach

Seanfhacal na Litreach: Is bigid e sin, is bigid e sin, mar a thuirt an dreathan-donn, nuair a thug e l脿n a ghuib 脿s a鈥� mhuir: 始tis the less for that, 始tis the less for that, as the wren said, when it sipped a bill-full from the sea.

Broadcasts

  • Sun 27 Sep 2020 22:30
  • Wed 30 Sep 2020 23:00

Litir do Luchd-ionnsachaidh air LearnGaelic

Tha Litir do Luchd-ionnsachaidh air LearnGaelic (le PDFs)

All letters

Tha na litrichean uile an seo / The letters are available here

Podcast: Litir do Luchd-ionnsachaidh

Letter To Gaelic Learners

Podcast