Main content
An Litir Bheag 811
Litir Bheag na seachdain sa le Ruairidh MacIlleathain. Litir 脿ireamh 811. Roddy Maclean is back with this week's short letter for G脿idhlig learners.
Last on
Sun 29 Nov 2020
16:00
麻豆社 Radio nan G脿idheal
More episodes
Previous
Next
![]()
Corresponding Litir
Litir do Luchd-ionnsachaidh 1115
Clip
-
An Litir Bheag 811
Duration: 03:29
An Litir Bheag 811
Bha sinn a鈥� toirt s霉il air 鈥楽me貌rach Chlann D貌mhnaill鈥� le Iain MacCodruim. A-nise, tha mi airson s霉il a thoirt air d脿n eile 鈥� 鈥楽me貌rach Chlann Raghnaill鈥� le Alasdair mac Mhaighstir Alasdair. Tha mi airson ceist a chur 鈥� an tug an d脿rna fear buaidh air an fhear eile?
Seo an t-s猫ist ann an Sme貌rach Chlann D貌mhnaill:
Hoilibheag hilibheag h贸 ail il 贸, Hoilibheag hilibheag h贸 r贸 i,
Hoilibheag hilibheag h贸 ail il 贸, Sme貌rach le Clann D貌mhnaill mi.
Seo an t-s猫ist ann an Sme貌rach Chlann Raghnaill:
Hoile bho h矛 riag h貌 roll il 貌, Hoile bho h矛 riag h貌 r貌 矛,
Hoile bho h矛 riag h貌 roll il 貌, Sme貌rach do Chlann Raghnaill mi.
Tha iad coltach ri ch猫ile, nach eil? Seo an d脿rna rann aig Mac Mhaighstir Alasdair:
Sm猫orach mise do Chlann D貌mhnaill, Dream a dh矛theadh 鈥檚 a le貌nadh,
鈥橲 chaidh mo chur an riochd na sme貌raich, Gu bhith seinn 鈥檚 a鈥� cur ri ce貌l dhaibh.
Tha e ag ainmeachadh Clann D貌mhnaill oir tha Clann Raghnaill mar ph脿irt de Chlann D貌mhnaill. Anns an d脿n, tha am b脿rd gar suidheachadh ann an d霉thaich Chlann Raghnaill. Tha an Caisteal Tioram ann am M霉ideart. Tha Eilean Fh矛anain ann an Loch Seile:
Do shliochd nan eun on Chaisteal Thioram, 鈥橲 o Eilean Fh矛anain nan gallan,
Moch is feasgar togar m鈥� iolach, Seinn gu bileach, milis, mealach.
Tha an d脿n a鈥� moladh Clann Raghnaill, ach tha e cuideachd a鈥� dearbhadh taic do na Seumasaich:
Ach mur tig mo R矛gh-sa dhachaigh, Triallaidh mi do dh鈥檜amhaidh shlocaich鈥�,
鈥橲 bidh mi 鈥檔 sin a鈥� caoidh 鈥檚 a鈥� basraich, Gus am faigh mi b脿s le osnaich.
Nochd Sme貌rach Chlann Raghnaill ann an cl貌 ann an seachd ceud deug, seachdad 鈥檚 a sia (1776). Bha sin an d猫idh b脿s an 霉ghdair, ach tr矛 bliadhna ro bh脿s MhicCodruim. Bha na d脿in aig MacCodruim air an cur an cl貌 脿s d猫idh a bh脿is fh猫in.
Tha cuid dhen bheachd gun do nochd Sme貌rach Chlann Raghnaill an toiseach. Tha cuid eile dhen bheachd gun do sgr矛obh MacCodrum a dh脿n fh猫in an toiseach. Chan eil fhios a鈥檓 c貌 tha ceart. Agus f脿gaidh mi a鈥� chonnspaid far a bheil i!
Seo an t-s猫ist ann an Sme貌rach Chlann D貌mhnaill:
Hoilibheag hilibheag h贸 ail il 贸, Hoilibheag hilibheag h贸 r贸 i,
Hoilibheag hilibheag h贸 ail il 贸, Sme貌rach le Clann D貌mhnaill mi.
Seo an t-s猫ist ann an Sme貌rach Chlann Raghnaill:
Hoile bho h矛 riag h貌 roll il 貌, Hoile bho h矛 riag h貌 r貌 矛,
Hoile bho h矛 riag h貌 roll il 貌, Sme貌rach do Chlann Raghnaill mi.
Tha iad coltach ri ch猫ile, nach eil? Seo an d脿rna rann aig Mac Mhaighstir Alasdair:
Sm猫orach mise do Chlann D貌mhnaill, Dream a dh矛theadh 鈥檚 a le貌nadh,
鈥橲 chaidh mo chur an riochd na sme貌raich, Gu bhith seinn 鈥檚 a鈥� cur ri ce貌l dhaibh.
Tha e ag ainmeachadh Clann D貌mhnaill oir tha Clann Raghnaill mar ph脿irt de Chlann D貌mhnaill. Anns an d脿n, tha am b脿rd gar suidheachadh ann an d霉thaich Chlann Raghnaill. Tha an Caisteal Tioram ann am M霉ideart. Tha Eilean Fh矛anain ann an Loch Seile:
Do shliochd nan eun on Chaisteal Thioram, 鈥橲 o Eilean Fh矛anain nan gallan,
Moch is feasgar togar m鈥� iolach, Seinn gu bileach, milis, mealach.
Tha an d脿n a鈥� moladh Clann Raghnaill, ach tha e cuideachd a鈥� dearbhadh taic do na Seumasaich:
Ach mur tig mo R矛gh-sa dhachaigh, Triallaidh mi do dh鈥檜amhaidh shlocaich鈥�,
鈥橲 bidh mi 鈥檔 sin a鈥� caoidh 鈥檚 a鈥� basraich, Gus am faigh mi b脿s le osnaich.
Nochd Sme貌rach Chlann Raghnaill ann an cl貌 ann an seachd ceud deug, seachdad 鈥檚 a sia (1776). Bha sin an d猫idh b脿s an 霉ghdair, ach tr矛 bliadhna ro bh脿s MhicCodruim. Bha na d脿in aig MacCodruim air an cur an cl貌 脿s d猫idh a bh脿is fh猫in.
Tha cuid dhen bheachd gun do nochd Sme貌rach Chlann Raghnaill an toiseach. Tha cuid eile dhen bheachd gun do sgr矛obh MacCodrum a dh脿n fh猫in an toiseach. Chan eil fhios a鈥檓 c貌 tha ceart. Agus f脿gaidh mi a鈥� chonnspaid far a bheil i!
The Little Letter 811
We were looking at 鈥楽me貌rach Chlann D貌mhnaill鈥� by John MacCodrum. Now I want to look at another poem 鈥楽me貌rach Chlann Raghnaill鈥� by Alasdair Mac Mhaighstir Alasdair. I want to pose a question 鈥� did one influence the other?
Here is the chorus for 鈥楽me貌rach Chlann D貌mhnaill鈥�:
Hoilibheag hilibheag h贸 ail il 贸, Hoilibheag hilibheag h贸 r贸 i,
Hoilibheag hilibheag h贸 ail il 贸, I鈥檓 a Clan Donald thrush:
Here is the chorus for Sme貌rach Chlann Raghnaill:
Hoile bho h矛 riag h貌 roll il 貌, Hoile bho h矛 riag h貌 r貌 矛,
Hoile bho h矛 riag h貌 roll il 貌, I鈥檓 a Clanranald thrush.
They are alike, aren鈥檛 they? Here is Mac Mhaighstir Alasdair鈥檚 second verse:
I鈥檓 a Clan Donald thrush, People who would die and wound,
I was turned into a thrush, to sing and add to their music.
He names Clan Donald because Clanranald is part of Clan Donald. In the poem, the poet situates us in Clanranald country. Castle Tioram is in Moidart. Isle Finan is on Loch Shiel.
To the descendants of the birds from Castle Tioram, and from Isle Finan of the heroes,
Early and in the evening my clamour arises, singing from my beak, sweet and honeylike.
The poem praises Clanranald, but it also proves support for the Jacobites:
But if my King doesn鈥檛 come home, I shall depart to a pitted hollow,
I鈥檒l be there lamenting and wringing my hands, until I meet a groaning death.
Sme貌rach Chlann Raghnaill appeared in print in 1776. That was after the author鈥檚 death, but three years before MacCodrum鈥檚 death. MacCodrum鈥檚 poems were put into print after his own death.
Some people think that Sme貌rach Chlann Raghnaill appeared first. Others are of the opinion that MacCodrum wrote his own poem first. I don鈥檛 know who is correct. And I鈥檒l leave the controversy where it is!
Here is the chorus for 鈥楽me貌rach Chlann D貌mhnaill鈥�:
Hoilibheag hilibheag h贸 ail il 贸, Hoilibheag hilibheag h贸 r贸 i,
Hoilibheag hilibheag h贸 ail il 贸, I鈥檓 a Clan Donald thrush:
Here is the chorus for Sme貌rach Chlann Raghnaill:
Hoile bho h矛 riag h貌 roll il 貌, Hoile bho h矛 riag h貌 r貌 矛,
Hoile bho h矛 riag h貌 roll il 貌, I鈥檓 a Clanranald thrush.
They are alike, aren鈥檛 they? Here is Mac Mhaighstir Alasdair鈥檚 second verse:
I鈥檓 a Clan Donald thrush, People who would die and wound,
I was turned into a thrush, to sing and add to their music.
He names Clan Donald because Clanranald is part of Clan Donald. In the poem, the poet situates us in Clanranald country. Castle Tioram is in Moidart. Isle Finan is on Loch Shiel.
To the descendants of the birds from Castle Tioram, and from Isle Finan of the heroes,
Early and in the evening my clamour arises, singing from my beak, sweet and honeylike.
The poem praises Clanranald, but it also proves support for the Jacobites:
But if my King doesn鈥檛 come home, I shall depart to a pitted hollow,
I鈥檒l be there lamenting and wringing my hands, until I meet a groaning death.
Sme貌rach Chlann Raghnaill appeared in print in 1776. That was after the author鈥檚 death, but three years before MacCodrum鈥檚 death. MacCodrum鈥檚 poems were put into print after his own death.
Some people think that Sme貌rach Chlann Raghnaill appeared first. Others are of the opinion that MacCodrum wrote his own poem first. I don鈥檛 know who is correct. And I鈥檒l leave the controversy where it is!
Broadcast
- Sun 29 Nov 2020 16:00麻豆社 Radio nan G脿idheal
All the letters
Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.
Podcast: An Litir Bheag
The Little Letter for Gaelic Learners
An Litir Bheag air LearnGaelic
An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)
Podcast
-
An Litir Bheag
Litirichean do luchd-ionnsachaidh ura. Letters in Gaelic for beginners.
