Main content

An Litir Bheag 810

Litir Bheag na seachdain sa le Ruairidh MacIlleathain. Litir 脿ireamh 810. Roddy Maclean is back with this week's short letter for G脿idhlig learners.

Available now

4 minutes

Last on

Sun 22 Nov 2020 16:30

Clip

An Litir Bheag 810

Bha mi ag innse dhuibh mun d脿n 鈥楽me貌rach Chlann D貌mhnaill鈥� le Iain MacCodruim. Anns a鈥� chiad rann tha an sme貌rach br貌nach. Anns an d脿rna rann, tha i nas d貌chasaiche. Tha beachd ann gu bheil an t-atharrachadh a鈥� riochdachadh beatha a鈥� bh脿ird. Bha Iain br貌nach nuair a chaochail athair. Ach leig b脿s athar leis an fhear 貌g a bhith a鈥� sgr矛obhadh mar a thogradh e.

Tha naidheachd bheag a鈥� m矛neachadh a鈥� ghnothaich. Bha Iain math air b脿rdachd eadhon nuair a bha e 貌g. Bha banais anns an sg矛re. Ach bha Iain ro 貌g airson a dhol ann. Cha robh e toilichte. Chaidh e don bhanais co-dhi霉, gun chead. An uair sin, sgr矛obh e d脿n sgaiteach mu dheidhinn na bainnse.聽

Bha athair m矛-thoilichte. Dh鈥檌arr e air Iain gun a bhith a鈥� sgr矛obhadh a leithid de bh脿rdachd tuilleadh. Gheall Iain gun leanadh e comhairle athar. Ch霉m e ri sin fhad 鈥檚 a bha athair maireann. An d猫idh a bh脿is, ge-t脿, bha Iain saor gus sgr矛obhadh mar a thogradh e.

Anns an d脿n, Sme貌rach Chlann D貌mhnaill, tha am b脿rd a鈥� moladh t矛r Chlann D貌mhnaill anns na h-eileanan:

鈥橬 t矛r nach caol ri cois na mara, an t矛r ghaolach, chaomhach, channach, An t矛r laoghach, uanach, mheannach, t矛r an arain, bhainneach, mhealach.

Anns an dreach air an d脿n anns an t-seann leabhar 鈥楽ar-obair nam B脿rd G脿idhealach鈥� tha an rann mu dheireadh ag ainmeachadh Shir Sheumais. Bhiodh am b脿rd ag 貌l deoch-sl脿inte dha. Agus bhiodh 鈥榓on mhac Dh猫鈥� a鈥� d矛on a鈥� chinn-chinnidh.

Thachair am b脿rd ainmeil, Alasdair mac Mhaighstir Alasdair, ri Iain MacCodruim aig an taigh aige ann an Uibhist. Bha iad mar sin e貌lach air a ch猫ile. Agus bha iad a鈥� sgr矛obhadh b脿rdachd aig an aon 脿m.

Ach an robh a鈥� bh脿rdachd aig Mac Mhaighstir Alasdair na modail don fhear eile? Sgr矛obh Mac Mhaighstir Alasdair d脿n ainmeil air an robh 鈥楽me貌rach Chlann Raghnaill鈥�. An robh sin ann an ceann Iain MhicCodruim nuair a sgr矛obh e Sme貌rach Chlann D貌mhnaill? No an do nochd an d脿n aig MacCodruim an toiseach? Bheir sinn s霉il air a鈥� cheist sin an-ath-sheachdain.

The Little Letter 810

I was telling you about the poem 鈥榯he thrush of Clan Donald鈥� by John MacCodrum. In the first verse the thrush is sad. In the second verse, it is more hopeful. There is an opinion that the change represents the life of the poet. John was sad when his father died. But his father鈥檚 death allowed the young man to be writing as he wished.

A short anecdote explains the matter. John was good at poetry even when he was young. There was a wedding in the area. But John was too young to go there. He wasn鈥檛 pleased. He went to the wedding anyway, without permission. Then he wrote a caustic poem about the wedding.聽

His father was displeased. He asked John not to write that type of poetry anymore. John promised that he would follow his father鈥檚 advice. He kept to that while his father was alive. After his death, however, John was free to write as he wished.

In the poem Sme貌rach Chlann D貌mhnaill, the poet praises the land of Clan Donald in the islands.聽

In the unnarrow [productive] land next to the sea, the beloved, friendly, mild land, the land of calves and lambs and kids, the land of bread, milk and honey.

In the version of the poem in the old book 鈥楾he Beauties of Gaelic Poetry, the final verse names Sir James. The bard would toast him. And 鈥榯he one son of God鈥� would protect the clan chief.

The famous poet, Alasdair mac Mhaighstir Alasdair, met John MacCodrum at his house in Uist. They were thus acquainted with each other. And they were writing poetry at the same time.

But was Mac Mhaighstir Alasdair鈥檚 poetry a model for the other man? Mac Mhaighstir Alasdair wrote a famous poem 鈥�Sme貌rach Chlann Raghnaill鈥�. Was that in John MacCodrum鈥檚 head when he wrote Sme貌rach Chlann D貌mhnaill? Or did MacCodrum鈥檚 poem appear first? We鈥檒l look at that question next week.

Broadcast

  • Sun 22 Nov 2020 16:30

All the letters

Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.

Podcast: An Litir Bheag

The Little Letter for Gaelic Learners

An Litir Bheag air LearnGaelic

An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)

Podcast